🏙️ რა ვნახოთ ახალციხეში: რაბათის ციხე, სამი კონფესიის ტაძრები, მუზეუმი და ძეგლები
ახალციხე ოთხ ციფრში
დაგეგმვის ჩარჩო: რამდენი სავალია, რამდენი დრო ჩავდოთ და რისთვის მოვემზადოთ ფიზიკურად.
ქალაქი კომპაქტურია, მის შიგნით მანქანა არ სჭირდება. სამაგიეროდ ფეხსაცმელი ისეთი უნდა იყოს, რომლითაც ქვაზე ასვლა არ დაგენანებათ: ციხის ქვედა და ზედა ნაწილს შორის სხვაობა შესამჩნევია.
ახალციხე სამცხე-ჯავახეთის ადმინისტრაციული ცენტრია, ქალაქი საქართველოს სამხრეთით, სადაც თითქმის ყველაფერი საინტერესო ერთ ფეხით გასეირნებაში ეტევა. ორიენტირი ყველგანიდან ჩანს: ციხის ბორცვი მდინარე ფოცხოვის ზემოთ. მის ირგვლივ ძველი უბანია, სადაც საუკუნეების განმავლობაში ხუთი რელიგიური ტრადიციის შენობები გვერდიგვერდ იდგა. ქვემოთ კი ჩვეულებრივი სამხრეთქართული ქალაქი იწყება თეატრით, მოედნით, პარკითა და ძეგლებით.
სახელებში მაშინვე ღირს გარკვევა, თორემ აღრევა მოხდება. ძეგლის ოფიციალური ისტორიული სახელია ახალციხის ციხე. „რაბათს“ საუკუნეების განმავლობაში ციხეს კი არა, ძველ საქალაქო კვარტალს უწოდებდნენ. მთელ კომპლექსზე ეს სახელი 2011-2012 წლების რესტავრაციის შემდეგ დამკვიდრდა, და დღეს მას ისტორიულზე ხშირად ეძებენ.
მთავარი მიზეზი, რის გამოც აქ ღირს ჩამოსვლა, თავად ციხე არ არის. ისინი საქართველოში ბევრია. მიზეზი იმაშია, რომ რამდენიმე ასეული მეტრის ფარგლებში შემორჩა მართლმადიდებლური, კათოლიკური, იუდაური, სომხური სამოციქულო და მუსლიმური ტრადიციის ნაგებობები, და თითქმის ყველა ჩვენამდე მოვიდა.
ქვემოთ ქალაქს ნაწილ-ნაწილ განვიხილავ: ციხე, ტაძრები, მუზეუმი, ძეგლები, საქალაქო წერტილები, შემდეგ მარშრუტი, გზა და შემოგარენი. ობიექტების სრული სია მისამართებითა და ფოტოებით შეკრებილია განყოფილებაში რა ვნახოთ ახალციხეში.
🕰️ რატომ აქვს ქალაქს ასეთი რთული ბიოგრაფია
ახალციხემ რამდენჯერმე შეიცვალა პატრონი, და თითოეულმა ცვლილებამ განაშენიანებაში კვალი დატოვა.
ყველაფერი სიმაგრით დაიწყო, რომელიც დაანგრიეს, შემდეგ ხელახლა ააშენეს, და ამ „ახლიდან“ წამოვიდა თავად ქალაქის სახელიც: ახალი ციხე. შემდეგ სამი საუკუნე მას ჯაყელების გვარი ფლობდა, სამცხის მთავრები, რომელთათვისაც ქალაქი დედაქალაქი იყო.
გარდატეხა მაშინ დადგა, როცა სამცხე-საათაბაგო ოსმალეთის იმპერიას გადაეცა. ჯაყელები არ გამქრალან: გვარის ნაწილმა ისლამი მიიღო, და სწორედ მათგან ნიშნავდნენ ახალციხის ფაშებს. ესე იგი ქალაქს იგივე გვარი განაგრძობდა მართვას, ოღონდ სხვა სარწმუნოებაში. აქედან მოდის მეჩეთიც, რომელიც არა დამპყრობელმა თურქებმა, არამედ ადგილობრივმა მემკვიდრეობითმა მმართველებმა ააგეს.
სამასი წლის შემდეგ ციხე აიღეს, და კიდევ ერთი პერიოდი დაიწყო. ქრონოლოგია თარიღებით ქვემოთაა.
ლომსია
პირველი სიმაგრე ბორცვზე, მის აგებას გუარამ მამფალს უკავშირებენ
დანგრევა
ლომსია იღუპება საუკუნის ომებში
ჩნდება სახელი ახალციხე
ციხე აღდგენილი და გაფართოებულია, დასახლება ქალაქად იქცევა
ჯაყელების რეზიდენცია
ქალაქი მესხეთის ადმინისტრაციული ცენტრი ხდება
ახალციხის საფაშო
ოსმალური პერიოდი, ფაშებად ისლამმიღებულ ჯაყელებს ნიშნავენ
ციხის აღება
მეჩეთში ღვთისმსახურება წყდება, იწყება რუსული პერიოდი
🏰 რაბათის ციხე: რა უნდა ვიცოდეთ ასვლამდე
კომპლექსი დაახლოებით ათ ჰექტარს იკავებს, ასეთ ფართობს ძეგლის ადმინისტრაცია ასახელებს. ის ორ ნაწილად იყოფა, სხვადასხვაგვარად მოწყობილად.
ქვედა თავისუფლად ღიაა. ეს სასეირნო ზონაა კაფეებით, დახლებით, სასტუმროთი და რესტორნით, საღამოს აქ ადგილობრივები დადიან.
ზედა სამუზეუმოა, შესვლა ბილეთით. იქაა ციტადელი, ციხის კედლები, IX-X საუკუნეების მართლმადიდებლური ტაძარი, მეჩეთი მედრესითა და მინარეთით, ჯაყელების სასახლე, საპატიმრო სათავსები, ამფითეატრი და ხედვის მოედანი ქალაქსა და ხეობაზე.
2011-2012 წლების რესტავრაციამ კომპლექსს ის იერი დაუბრუნა, რომლის გამოც მას ერთდროულად უყვართ და აკრიტიკებენ. ერთნი მიიჩნევენ, რომ ძეგლი დანგრევისგან იხსნეს. სხვები ამბობენ, რომ ავთენტური წყობიდან ცოტა დარჩა და რეკონსტრუქცია გამოვიდა და არა რესტავრაცია. ორივე პოზიცია ქართულ პრესაში დღემდე ისმის.
ციხის ისტორიის დაწვრილებითი მიმოხილვა ცალკე მასალაშია, რაბათის ციხე ახალციხეში. აქ შემდეგ იმაზეა, რაც მის ირგვლივაა.
☪️ ახმედიეს მეჩეთი და ლეგენდა სიკვდილით დასჯილ ხუროთმოძღვარზე
მეჩეთი 1752 წელს ააგო ჰაჯი აჰმედ-ფაშა ჯაყელმა, სწორედ იმ ათაბაგების შთამომავალმა, რომლებმაც ისლამი მიიღეს და მემკვიდრეობითი ფაშები გახდნენ. ეს ჩამოტანილი ოსმალური არქიტექტურა კი არა, ადგილობრივი მმართველი გვარის ნაგებობაა ახალ სარწმუნოებაში.
ღვთისმსახურება საუკუნის ფარგლებში მიმდინარეობდა და შეწყდა 1828 წლის 15 აგვისტოს, როცა ციხე აიღეს. მას შემდეგ შენობა ისტორიულ ძეგლად მუშაობს. მისი სტატუსის ირგვლივ ახალციხეში პერიოდულად დავა ჩნდება.
ნაგებობას ორი ვერსია უკავშირდება, და ორივე ღირს ცოდნა. ერთით, ფაშამ იტალიელი არქიტექტორი მოიწვია. მეორით, ადგილობრივი და ბევრად უფრო სიცოცხლისუნარიანით, მეჩეთს ქართველი ხუროთმოძღვარი აშენებდა, რომელმაც მას სტამბოლის წმინდა სოფიასთან მსგავსება მიანიჭა; ფაშამ ჩანაფიქრი ამოიცნო და ოსტატი სიკვდილით დასაჯა. დოკუმენტურად არც ერთი ვერსია არ დასტურდება, ეს საქალაქო გადმოცემაა.
გვერდით იმავე პერიოდის მედრესე დგას. რესტავრაციისას მეჩეთის გუმბათი ფერადი თუნუქით გადაიხურა, ამიტომ სხვადასხვა წლის ფოტოებზე ის განსხვავებულად გამოიყურება. რუკის წერტილი და ფოტოები კატალოგში, სულთან აჰმადის მეჩეთი.
🕌 ვინ სად ლოცულობდა ერთ მონაკვეთზე
აი, რის გამოც ახალციხეში სპეციალურად ფეხით სიარული ღირს. ციხის ადმინისტრაცია ასე აყალიბებს: რაბათის კვარტალში საუკუნეების განმავლობაში გვერდიგვერდ მუშაობდა ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი, ქართული კათოლიკური მონასტერი, ებრაული სინაგოგა, სომხური სამოციქულო ეკლესია და მუსლიმური მეჩეთი.
ასეთი ნაკრები ერთ კვარტალში კავკასიისთვისაც კი იშვიათობაა, სადაც შერევა ჩვეულებრივი ამბავია. მაგრამ დღეს ყველა არ მოქმედებს, და ეს გამგზავრებამდე უნდა გვესმოდეს.
რა არის ღია და რა არა
რაბათის კვარტლის ხუთი ტრადიცია და რა სახით მოვიდნენ ისინი დღემდე.
მარშრუტის დაგეგმვისას გაითვალისწინეთ, რომ შენობების ნაწილს მხოლოდ გარედან ნახავთ. მეჩეთი ამასთან შიგნიდანაც ხელმისაწვდომია: ის სამუზეუმო ზონაში შედის.
✡️ ორი სინაგოგა და ებრაული კვარტალი
ებრაული თემი ახალციხეში დიდხანს ცხოვრობდა: ადგილობრივი სასაფლაო დაახლოებით ოთხასი წლისაა. ახალციხის რაბინი იმდენად მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო, რომ გარკვეული ხნის განმავლობაში მეტრიკულ ჩანაწერებს თბილისელი ქართველი ებრაელებისთვისაც აწარმოებდა.
ზედა, იგივე დიდი სინაგოგა, 1863 წელს აშენდა. მას საქართველოში შემორჩენილთაგან უძველესს უწოდებენ. შენობა ქვისაა, ნეოკლასიკურ სულისკვეთებაში. ქვედა უფრო ახალგაზრდაა, 1902 წლის, და ბევრად უარეს მდგომარეობაშია. ორივემ 2010-2011 წლებში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიიღო.
შემდეგ მოდის ისტორიის ის ნაწილი, რომელსაც ჩვეულებრივ გამოტოვებენ. 1953 წელს ორივე სინაგოგა დახურეს და ქალაქს გადასცეს. საბჭოთა ათწლეულებში სათავსებში რიგრიგობით ბიბლიოთეკა, კინოდარბაზი, ბილიარდი და კრივის დარბაზი იყო განთავსებული. ალიას დაწყების შემდეგ სამცხის ებრაული მოსახლეობა მკვეთრად შემცირდა, და დღეს ქალაქში თითზე ჩამოსათვლელი ოჯახია დარჩენილი, რომლებიც შენობას ჩამომსვლელთა შემოწირულობებით უვლიან.
კატალოგში ობიექტები გამიჯნულია: ახალციხის სინაგოგა და ძველი სინაგოგა.
⛪ სომხური, კათოლიკური და მართლმადიდებლური ტაძრები
სომხური სამოციქულო წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია 1832 წელს აშენდა, და ეს ქალაქის სომხური ისტორიის ერთ-ერთი საყრდენი წერტილია. მეორე სომხურ ეკლესიას სურბ ნშანი ჰქვია, „წმინდა ნიშანი“. არის ასევე სურბ სტეფანოზის ეკლესია.
კათოლიკური ხაზი ამ ადგილებისთვის ეგზოტიკა კი არა, ნორმაა: სამცხეში კათოლიკური სამრევლოები მოქმედებს უდეში, არალში, აბასთუმანსა და თავად ახალციხეში. საქალაქო ტაძარი ღვთისმშობელ ვარდების დედოფლის სახელობისა ქართულ ძიებაში შესამჩნევ ინტერესს იკრებს. ცალკე შემორჩა კაპუცინი ბერების ეკლესია და სამრეკლო.
ახალციხე-ტაო-კლარჯეთის ეპარქიის საკათედრო ტაძრად წმინდა მარინეს ეკლესია ითვლება, მასთან დედათა მონასტერი მოქმედებს. ციხის შიგნით ამავე სახელობის ტაძარი დგას.
ქალაქშია ამაღლების საკათედრო ტაძარიც, ამაღლება. აგების წელი ღია წყაროებში ვერ მოვიძიე, ამიტომ თარიღს არ ვასახელებ: მიძღვნა ცნობილია, ზუსტი დათარიღება გადამოწმებას მოითხოვს.
კიდევ ორი წერტილი: წმინდა ბარბარეს ეკლესია და წმინდა გრიგოლ ხანძთელის დედათა მონასტრის ეკლესია. სახელი ამ ადგილებისთვის შემთხვევითი არ არის: მას საფარის მონასტერთან არსებული სასულიერო სემინარიაც ატარებს.
🏛️ სამცხე-ჯავახეთის მუზეუმი ჯაყელების სასახლეში
მუზეუმი საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შემადგენლობაშია და ჯაყელების სასახლეს იკავებს ციხის ზედა ნაწილში. შენობას თავისი ბიოგრაფია აქვს: 1828 წლის შემდეგ რუსულმა არმიამ სასახლე ყაზარმად გამოიყენა, და მხოლოდ რესტავრაციამ დაუბრუნა მას საგამოფენო ფუნქცია.
კრებული არა მხოლოდ რეგიონს, არამედ მთელი ქვეყნის აღმოჩენებს მოიცავს. არქეოლოგიური ფენა აქ ღრმაა: ქალაქის ტერიტორიაზე გათხრებმა დაადასტურა, რომ დასახლებები აქ ციხემდე დიდი ხნით ადრე არსებობდა. აღმოჩენილია ათეულობით საცხოვრებელი, სამარხი და სამეურნეო ნაგებობა, ლითონი და კერამიკა ძვ. წ. მესამე ათასწლეულისა.
მარშრუტისთვის ეს მოსახერხებელია: სამცხე-ჯავახეთის ისტორიული მუზეუმი იმავე სამუზეუმო ზონაშია, რომლისთვისაც ბილეთი უკვე იყიდეთ.
🗿 ძეგლები: თამარი, გიორგი V და რუსთაველი
თამარ მეფის ძეგლი ცენტრალურ მოედანზე დგას, და ეს პირველი ძეგლია თამარისა საქართველოში. ავტორი მალხაზ ცისკაძე, მონუმენტი ედუარდ შევარდნაძემ გახსნა. თარიღთან დაკავშირებით სხვაობაა: ერთი წყაროები 1998 წელს ასახელებენ, სხვები 1999-ის გაზაფხულს, ამიტომ ზუსტს არ ვასახელებ. თოთხმეტ მაისს, წმინდა თამარის ხსენების დღეს, თამარ მეფის ძეგლს ყვავილებითა და გვირგვინებით რთავენ.
გიორგი V ბრწყინვალის ძეგლი 2021 წლის დეკემბერში გაიხსნა, და ის აქ სილამაზისთვის არ დგას. გიორგი V იყო დემეტრე II თავდადებულისა და ნათელა ჯაყელის ვაჟი, გაიზარდა სამცხეში დედის მამის, ბექა I ჯაყელის კარზე. ესე იგი მეფე, რომელმაც მონღოლური პერიოდის შემდეგ საქართველოს ერთიანობა დაუბრუნა, სწორედ ამ ადგილებში აღიზარდა. გიორგი V-ის ქანდაკება ქალაქის ბევრ მსხვილ ობიექტზე მეტ საძიებო ინტერესს იკრებს.
შოთა რუსთაველის ძეგლი, ქალაქის ძველი მონუმენტებიდან ერთ-ერთი, ცოტა ხნის წინ რესტავრაციის შემდეგ თავდაპირველი იერი დაუბრუნეს. დაწვრილებით ცალკე მასალაშია, რუსთაველის ძეგლი ახალციხეში. არის ასევე მესროპ მაშტოცის ძეგლი, სომხური ანბანის შემქმნელისა: ლოგიკური მეზობლობა ასეთი სომხური ისტორიის მქონე ქალაქისთვის.
🏞️ ამირანის ბორცვი, აბანოს ნანგრევები და საქალაქო წერტილები
ყველაფერი საინტერესო რელიგიასა და ძეგლებს არ ეხება.
ამირანის ბორცვი ქალაქზე ხედს სხვა მხრიდან იძლევა, ვიდრე ციხის ხედვის მოედანი, და ეს კადრს შესამჩნევად ცვლის. ძირში სასეირნო ზონაა მოწყობილი.
თურქული აბანოს ნანგრევებს იმავე აჰმედ-ფაშა ჯაყელს უკავშირებენ: ქართული წყაროები აბანოს მისი განკარგულებით აგებულ ნაგებობათა შორის ასახელებენ. დღეს ეს სწორედ ნანგრევებია, და მათზე ყურება ოსმალური ყოფის კვალად ღირს და არა მოქმედ ობიექტად.
საოჯახო გასეირნებისთვის არის ახალციხის ტბა, საქალაქო პარკი დრამატული თეატრის პირდაპირ და თავად მესხეთის თეატრი, რომელიც ნორმალური სარეპერტუარო ცხოვრებით ცხოვრობს.
👨👩👧 გამოდგება ქალაქი ბავშვებთან მოგზაურობისთვის
უფრო დიახ, ოღონდ რელიეფზე დათქმით. ციხე მუდმივი ასვლა-ჩასვლა და კიბეებია, ეტლი იქ მოუხერხებელია. სამაგიეროდ ტერიტორია უსაფრთხო და ფართოა, ბავშვებს გასარბენი აქვთ, სამუზეუმო ნაწილი კი პატარაა და დაღლას ვერ ასწრებს.
ქალაქში მუშაობს საბავშვო გასართობი ცენტრი და არის მოედანი რუსთაველის ქუჩაზე, თუ ისტორიულ ობიექტებს შორის შესვენება დაგჭირდათ.
ზამთარში ბათუმიდან გზა უღელტეხილით შეიძლება დაკეტილი იყოს. გასვლამდე შეამოწმეთ ტრასის მდგომარეობა, განსაკუთრებით ნოემბრიდან აპრილამდე.
🚗 როგორ მივიდეთ ახალციხეში
თბილისიდან მიემგზავრებიან გორისა და ბორჯომის გავლით, ეს დაახლოებით ორასი კილომეტრია. ბათუმიდან ხულოს ან ქუთაისის გავლით, სეზონისა და უღელტეხილის მდგომარეობის მიხედვით. ქუთაისიდან საჩხერისა და ბორჯომის გავლით.
მარშრუტკები დადის თბილისიდან, ქუთაისიდან, ბათუმიდან და ბორჯომიდან, მაგრამ განრიგი სეზონის მიხედვით იცვლება, და უკან წამოსვლის რეისი ჯობია ჩასვლისთანავე დააზუსტოთ ავტოსადგურზე.
მატარებელზე დათქმა. რკინიგზის ხაზი ამ ადგილებში არის, მაგრამ მისით მისვლა ძირითად ხერხად მოუხერხებელია. პოპულარული მტკიცება, თითქოს ახალქალაქიდან ციხემდე ხელი მისწვდება, გეოგრაფიას არ შეესაბამება: ახალქალაქი ახალციხიდან დაახლოებით სამოცდაათ კილომეტრშია, ეს ცალკე ქალაქი და ცალკე მოგზაურობაა.
🚶 მარშრუტი ქალაქში ფეხით
ლოგიკა მარტივია: დაწყება ქვემოდან, ასვლა ციხისკენ, ჩამოსვლა მოედანზე. ასე ყოფითი ქალაქიდან ისტორიულისკენ და უკან მიდიხართ, ყველაზე მძიმე ასვლა კი გასეირნების შუაზე მოდის, როცა ჯერ კიდევ გაქვთ ძალა.
ნახევარი დღე ახალციხეში
წერტილების რიგი, რომლის დროსაც ბორცვზე ორჯერ ასვლა არ გიწევთ.
ცენტრალური მოედანი
თამარ მეფის ძეგლი, ყავა, ადგილზე გარკვევა
რაბათის კვარტალი ქვემოთ
სინაგოგები, სომხური ეკლესია, ძველი განაშენიანება. თავისუფალი შესვლა
ციხის ქვედა ნაწილი
სასეირნო ზონა, დახლები. აქვე ყიდულობენ ბილეთს ზემოთ
ზედა ნაწილი და მუზეუმი
მეჩეთი, ტაძარი, ციტადელი, ჯაყელების სასახლე, ხედვის მოედანი. ყველაზე ხანგრძლივი პუნქტი
ამირანის ბორცვი
ხედი ციხეზე მოპირდაპირე მხრიდან, ჯობია საღამოსკენ
პარკი თეატრთან
გასეირნების ფინალი, ჩრდილი და ჩვეულებრივი საქალაქო ცხოვრება
თუ დრო მხოლოდ ერთი საათია, დატოვეთ მესამე და მეოთხე პუნქტები და დანარჩენი გაწირეთ: ციხის ზედა ნაწილი ყველაზე მეტს იძლევა ყველაზე მცირე დროში.
რა შევამოწმოთ გამგზავრებამდე
🗺️ რა ვნახოთ შემოგარენში
ახალციხე მოსახერხებელია ბაზად: თითქმის მთელი სამხრეთ საქართველო აქედან საათის ან ორის ფარგლებშია.
ყველაზე ახლოს საფარის მონასტერია სოფელ გრელთან. კომპლექსი X საუკუნეზე გვიან არ არის დაარსებული, და ყველაზე ადრეული შემორჩენილი შენობა, ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი, სწორედ იმ დროისაა. ახალი ეპოქა XIII საუკუნის ბოლოს დაიწყო, როცა მეჭურჭლეთუხუცესმა სარგის ჯაყელმა აქ სახელად საბა აღიკვეცა. მთავარი ტაძარი, წმინდა საბა განწმენდილის გუმბათოვანი ეკლესია, XIII და XIV საუკუნეების მიჯნაზეა აგებული, მაშინვე გაჩნდა სამრეკლო და ჯაყელების სასახლე. შიგნით შემორჩა ჯაყელების პორტრეტი, ტერიტორიაზე მიმოფანტული მცირე სამლოცველოები კი XIV-XVI საუკუნეებს განეკუთვნება.
შემდეგ მტკვრის ხეობაში დგას ხერთვისის ციხე და ვარძიის კლდის მონასტერი. ჩრდილო-დასავლეთით მთებში იმალება აბასთუმანი ასტროფიზიკური ობსერვატორიით, ბორჯომისკენ მიმავალ გზაზე კი აწყურის ციხეა.
რამდენი სავალია მეზობლებამდე
მუნიციპალიტეტის საერთო მიმოხილვა სოფლებით შეკრებილია განყოფილებაში სამცხე-ჯავახეთი, მთელი რეგიონის ტაძრები კი კრებულში სამცხე-ჯავახეთის ეკლესიები.
🗣️ ახლა კი სიტყვა თქვენ
ყოფილხართ ახალციხეში? მოგვიყევით, რამდენი დრო წაგართვათ ციხემ, მოახერხეთ თუ არა სინაგოგაში შესვლა და რომელი წერტილიდან გამოვიდა ქალაქის საუკეთესო კადრი. დატოვეთ გამოხმაურება Madloba-ზე: ასეთი დეტალები ეხმარება მათ, ვინც პირველად გეგმავს მოგზაურობას.
ინფორმაცია აქტუალურია 2026 წლის აგვისტოსთვის. გამგზავრებამდე შეამოწმეთ სამუზეუმო ნაწილის სამუშაო განრიგი, გზების მდგომარეობა, ცალკეული ობიექტების ხელმისაწვდომობა და ამინდი: ქალაქი ათასი მეტრის სიმაღლეზე დგას, და ზამთარი აქ თოვლიანია.
📚 წაიკითხეთ შემდეგ
❓ ხშირად დასმული კითხვები
💬 დიახ, ეს ერთი სახელწოდების ორი დაწერილობაა. ძეგლის ოფიციალური ისტორიული სახელი ახალციხის ციხეა, რაბათს კი საუკუნეების განმავლობაში ძველ საქალაქო კვარტალს უწოდებდნენ. მთელ კომპლექსზე სახელი რესტავრაციის შემდეგ დამკვიდრდა.
💬 ამ ბორცვზე სიმაგრის ისტორია IX საუკუნიდან იწყება, როცა მას ლომსია ერქვა. XI საუკუნეში ციხე დაანგრიეს, XII-ში აღადგინეს, და მაშინვე გაჩნდა სახელი ახალციხე. XIII საუკუნიდან აქ ჯაყელების რეზიდენცია იყო.
💬 თავად ახალციხეზე ნახევარი დღე საკმარისია. თუ საფარას ან აბასთუმანს დაამატებთ, სრული დღე გამოდის. ვარძიასა და ხერთვისთან ერთად ჯობია ორი დღე ღამის გათევით დაგეგმოთ.
💬 არა. ღვთისმსახურება 1828 წლის 15 აგვისტოს შეწყდა, ციხის აღების შემდეგ, და დღეს შენობა ისტორიულ ძეგლად მუშაობს. მეჩეთი 1752 წელს ააგო ჰაჯი აჰმედ-ფაშა ჯაყელმა.
💬 ორივე სინაგოგა თემობრივად არ მოქმედებს. ზედა, 1863 წლის, საქართველოში შემორჩენილთაგან უძველესი, ქალაქში დარჩენილი ოჯახების ძალისხმევით ინახება. შიგნით წვდომა გარანტირებული არ არის, ჯობია ადგილზე დააზუსტოთ.
💬 დიახ, ცენტრალურ მოედანზე მდგარ მონუმენტს ქვეყანაში პირველს უწოდებენ. ავტორი მალხაზ ცისკაძე, გახსნა ედუარდ შევარდნაძემ. წელთან დაკავშირებით წყაროები იშლება: ასახელებენ 1998-საც და 1999-საც.
💬 მარშრუტკებით თბილისიდან, ქუთაისიდან, ბათუმიდან და ბორჯომიდან. განრიგი სეზონზეა დამოკიდებული, უკან წამოსვლის რეისი ჩასვლისთანავე ღირს დაზუსტება. რკინიგზა აქ არის, მაგრამ ძირითად ხერხად მოუხერხებელია.
💬 კონფესიების ნაკრებით ერთ მონაკვეთზე. რაბათის კვარტალში საუკუნეების განმავლობაში გვერდიგვერდ მუშაობდა მართლმადიდებლური ტაძარი, კათოლიკური მონასტერი, სინაგოგა, სომხური სამოციქულო ეკლესია და მეჩეთი, და თითქმის ყველაფერი ეს შემორჩა.
ასევე წაიკითხეთ
- ახალციხის ციხე საქართველოში: ათასი წელი რაბათისა და რა დავათვალიეროთ დღეს
- უკვიბისის ბერისაყდრების ეკლესია: ისტორიული ძეგლი ბორჯომთან
- რელიგიები თბილისში: შვიდი სარწმუნოების ტაძრები ერთ ქალაქში
- სად დგას ზუბის ციხე: ლეჩხუმის შუა საუკუნეების სიმაგრე მდინარესა და მთებს შორის
- ხელოვნური ტბა ახალციხეში: ნავების გაქირავება, სანაპირო და სპორტკომპლექსი
36 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Kale etrafındaki manzara da efsane! Bir çay içerken çevremdeki doğal güzelliklere bakmayı çok seviyorum. Sanki her köşede başka bir hikaye var. Bu yerin ruhunu yakalamak, fotoğraflarla değil, hislerle mümkün. Unutmayın, müze gezmekten çok, o anı yaşamak önemli!
Peki, oraya giden en iyi yollar hangileri gerçekten? Hangi ulaşım şekli en keyiflisi? 🚗✨
Обязательно нужно гулять и изучать крепость с экскурсоводом, чтобы полностью погрузиться в её историю. Перед поездкой стоит изучить погоду и график работы крепости. На территории есть как платные, так и бесплатные постройки.
Также в крепости есть отель, ресторан и SPA-центр, что делает её подходящим местом для поездки всей семьёй. Здесь будет интересно как детям, так и взрослым.