დაამატეთ ორგანიზაცია

🏰 ვარძიის კლდის მონასტერი ჯავახეთში: მშენებლობის ხუთი ეტაპი, ფრესკები და ცხოვრება კლდის შიგნით

შექმნილია:
განახლებულია:
🏰 ჯერ საქმეზე

🏰 ვარძია: მთავარი გამგზავრებამდე

სამონასტრო კომპლექსი, მონოლითურ კლდეში გამოკვეთილი ერუშეთის ქედის აღმოსავლეთ განშტოებაზე, ჯავახეთში, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. შენდებოდა ნახევარი საუკუნე გიორგი III-სა და მისი ასულის თამარის დროს და ციხესიმაგრედ იყო ჩაფიქრებული, გახდა კი ქალაქ-მონასტერი.

📍
სადასპინძიდან 30 კმ, სამცხე-ჯავახეთი
⛰️
სიმაღლე1300 მ, ზედა გამოქვაბულები 1462 მ-მდე
🏛️
შემორჩადაახლოებით 420 სათავსი, 12 სამლოცველო
🕯️
სტატუსიმუზეუმ-ნაკრძალი და მოქმედი სავანე
ℹ️ ვარძია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარ ნუსხაშია და არა ძირითადში. ფორმულირება „იუნესკოს ობიექტი“ ხშირად გვხვდება, მაგრამ ის არაზუსტია. მისამართი, კოორდინატები და გამოხმაურებები შეკრებილია გვერდზე ვარძიის გამოქვაბულები.

vardziya-01

ვარძია სამონასტრო კომპლექსია, მონოლითურ კლდეში ნაკვეთი ერუშეთის ქედის აღმოსავლეთ ganშტოებაზე, ჯავახეთში, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1300 მეტრზე. ყველაზე ზედა გამოქვაბული 1462 მეტრზეა.

ადგილი ცნობილია, მაგრამ მას ჩვეულებრივ ზედაპირულად აღწერენ. ამასთან ვარძიას აქვს დაწვრილებითი სამშენებლო ბიოგრაფია ხუთი ეტაპით, ცნობილია შემკვეთებისა და მხატვრის სახელები, შიგნით კი შემორჩა მარნები, წყალსადენი და ოთახი, რომელსაც თამარის სენაკს უწოდებენ.

🎫 ბილეთები და შესვლა ტარიფები და სამუშაო საათები იცვლება, ამიტომ აქ მოქმედებათა თანმიმდევრობაა და არა ციფრები
🏛️
სად იყიდებასალარო მუზეუმ-ნაკრძალის შესასვლელთან, ბილეთი ადგილზე იყიდება
🚌
ასვლასალაროდან გამოქვაბულებამდე აღმართია, დადის შატლი ცალკე გადასახადით
🎟️
შეღავათებიფასდაკლებები მოსწავლეებსა და სტუდენტებს, დააზუსტეთ სალაროსთან
👟
ფეხსაცმელიშიგნით ვიწრო გასასვლელები, საფეხურები და გვირაბებია, ქუსლი არ გამოდგება
💡 აქტუალურ ტარიფებსა და განრიგს დაცული ტერიტორიების სააგენტო აქვეყნებს. ზამთარში ნაკრძალი უფრო ადრე იკეტება, გასვლამდე გადაამოწმეთ.

🏗️ ხუთი ეტაპი: ვინ და რა ააშენა

ვარძია ერთბაშად არ გაზრდილა, და თითოეული ეტაპი კონკრეტულ მმართველს უკავშირდება.

პირველი, გიორგი III-ის დროს (1156-1184). გამოკვეთილია პირველი სენაკები და ეკლესია. თავდაპირველი ჩანაფიქრი ციხესიმაგრე იყო.

მეორე (1184-1185), თამარის დროს. აშენდა მიძინების დარბაზული ტიპის ეკლესია გალერეით. მოხატა მხატვარმა გიორგიმ ქართლის ერისთავის რატი სურამელის ხარჯით. სწორედ თამარის დროს შეიცვალა დანიშნულება: ციხესიმაგრიდან კომპლექსი გამაგრებულ მონასტრად იქცა.

მესამე (1185-1203). დასრულდა დამხმარე ოთახები, სენაკები, თავდაცვითი და საირიგაციო ნაგებობები. 1205 წლისთვის ნახევარსაუკუნოვანი მშენებლობა დამთავრდა.

მეოთხე, 1283 წლის მიწისძვრის შემდეგ. სამცხის მთავარმა ბექა ჯაყელმა (1285-1306) ბრძანა ორსართულიანი, ჩუქურთმებით მორთული სამრეკლოს აგება.

მეხუთე, ათაბაგ ივანეს დროს. გამოიკვეთა დიდი სატრაპეზო.

კომპლექსი ორ ნაწილად იყოფა: კლდის სოფელი ანაური X-XII საუკუნეებისა და თავად მონასტერი. ანაურის ეკლესიის მოხატულობა უკვე XVI საუკუნეს განეკუთვნება, ანუ რამდენიმე საუკუნით გვიანდელია მთავარზე.

General view of the cave church of Vardzia

🏠 როგორ იყო მოწყობილი ქალაქი კლდის შიგნით

აქ იწყება ყველაზე საინტერესო, და ამაზე ჩვეულებრივ არ წერენ.

კომპლექსი მდინარის გასწვრივ დაახლოებით კილომეტრზეა გადაჭიმული, კლდის სიღრმეში გამოქვაბულები რამდენიმე ათეულ მეტრზე შედის. სართულების რაოდენობაზე წყაროები იშლება: ასახელებენ რვასაც და ცამეტსაც. გამოქვაბულების საერთო რიცხვს ექვსასად აფასებენ, მონასტრის შემორჩენილი სათავსები კი დაახლოებით 420-ია. სხვაობა იმაშია, რას ითვლიან: ყველა გამოკვეთილ ღრუს თუ სავანის ათვისებულ სათავსებს.

სენაკები ორ-, სამ- და ოთხოთახიანია, წინკარით, საცხოვრებელი ოთახითა და საკუჭნაოთი. კედლებში გამოკვეთილია ფართო ნიშები, რომლებიც სკამებად გამოიყენებოდა, და წვრილები ჭურჭლის, წიგნებისა და ლამპრებისთვის. ჩვეულებრივი საცხოვრებლის გეგმარებაა, ოღონდ ქვაში.

ღვინოს აქ ბევრს აყენებდნენ. კომპლექსში 25 მარანია 185 ქვევრით. მონასტრისთვის ეს სამრეწველო მასშტაბია: ამდენ ჭურჭელს საკუთარი მოხმარებისთვის არ ინახავენ.

წყალი მთავარი ტაძრის უკან, კლდის სიღრმეში არსებული ბუნებრივი წყაროდან მოდიოდა, სამნახევარი კილომეტრის საერთო სიგრძის ტრასებით. ეს ადგილის მთავარი საინჟინრო მიღწევაა: კლდეში ჩაშენებული ქალაქი გარე წყაროებზე არ იყო დამოკიდებული, ესე იგი ალყას გაუძლებდა.

ყველაზე კარგად აღმოსავლეთი ნაწილი შემორჩა, 242 გამოქვაბული სათავსი. მათ შორისაა რვაზე ხუთი მთელი მეექვსედი მეტრის დარბაზი, სათათბირო დარბაზი, თამარის ოთახი და დასასვენებელი დარბაზი. დასავლეთ ნაწილში სატრაპეზოა, ცენტრალურში, სათავსები თავშესაფრად. სამლოცველო მთელ კომპლექსში თორმეტია.

🏠 ვარძია ციფრებში რისი დათვლა მოახერხეს მკვლევრებმა
420
სათავსი
მონასტერში შემორჩენილი
242
აღმოსავლეთ ნაწილში
ყველაზე კარგად შემორჩენილი ზონა
185
ქვევრი
25 მარანში
12
სამლოცველო
მთელ კომპლექსში
3,5
კმ წყალსადენი
ტაძრის უკან არსებული წყაროდან
1
კმ მდინარის გასწვრივ
კომპლექსის სიგრძე
📐 ციფრები შემორჩენილ მონასტერზეა. გამოკვეთილი გამოქვაბულების საერთო რიცხვს, დანგრეულების ჩათვლით, დაახლოებით ექვსასად აფასებენ.

🎨 ფრესკები და ვინ არის მათზე გამოსახული

ღვთისმშობლის მიძინების XII საუკუნის ტაძარში შემორჩა ქტიტორების, ანუ მშენებლობის შემკვეთების გამოსახულებები: გიორგი III, თამარ მეფე და რატი სურამელი. თამარის პორტრეტი აქ იმ მცირერიცხოვან სიცოცხლისდროინდელთაგანია, და მისი გულისთვის ჩამოდის სტუმრების ნაწილი.

გვერდით ახალი აღთქმის სცენებია.

✍️ იოანე შავთელი და „ვარძიის ღვთისმშობლის საგალობელი“

ვარძიაში მოღვაწეობდა იოანე შავთელი, და მისი ბიოგრაფია ხსნის, რას წარმოადგენდა ეს მონასტერი სახელმწიფოსთვის.

შავთელი სავანეს ხელმძღვანელობდა და ამავე დროს მაღალ თანამდებობას იკავებდა სამეფო კარზე: იყო მწიგნობართუხუცესის პირველი მოადგილე, ანუ ფაქტობრივად მთავრობის მეთაურის მოადგილე. მოშორებული კლდის მონასტრის წინამძღვარი ქვეყნის უმაღლეს ხელმძღვანელობაში შედიოდა.

მისი კალამს ეკუთვნის „ვარძიის ღვთისმშობლის საგალობელი“, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია. ეს უბრალოდ ლიტერატურის ძეგლი კი არა, იმის მოწმობაა, რომ ვარძია თავშესაფარი კი არა, ხელისუფლებისა და კულტურის ცენტრი იყო.

Пещеры Вардзия

⚔️ რა მოხდა შემდეგ

ნახევარსაუკუნოვანი მშენებლობა XIII საუკუნის დასაწყისში დასრულდა, შემდეგ კი ისტორია დაღმართზე წავიდა.

ვარძიას ხელოვნური სიმაგრეები არ ჰქონდა. ციხის კედლის როლს თავად კლდე ასრულებდა, და ქალაქი საიმედოდ იყო დაფარული უცხო თვალისგან. სწორედ ამიტომ აღმოჩნდა 1283 წლის მიწისძვრა ასეთი დამანგრეველი: ჩამოინგრა გარე ქანი, კომპლექსის ორ მესამედზე მეტი დაიღუპა, გადარჩენილი კი გაშიშვლდა. ადგილმა მთავარი დაცვა დაკარგა.

1551 წელს აქ ირანის შაჰ თამაზ I-ის ლაშქარი მოვიდა. ვარძიიდან გაიტაცეს ღვთისმშობლის ხატი, ოქროსა და ფოლადის კარები და მრავალი სამკაული.

1578 წელს მონასტერი ოსმალებმა აიღეს. ბევრი ბერი მოკლეს, გადარჩენილები გაიფანტნენ, სავანე კი დაცარიელდა.

საბჭოთა ხელისუფლების დროს აქ ჯერ ტურისტული ბაზა მუშაობდა, 1938 წელს კი ვარძიამ მუზეუმ-ნაკრძალის სტატუსი მიიღო. 1989 წელს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ილია II-ის კურთხევით ღვთისმსახურება განახლდა, 1999 წლისთვის კი სამონაზვნო ცხოვრება აღდგა.

დღეს ვარძია ერთდროულად მუზეუმ-ნაკრძალიცაა და მოქმედი სავანეც, ამიტომ კომპლექსის ნაწილი დახურულია მოსანახულებლად.

⚔️ რვა საუკუნე მშენებლობის შემდეგ მიწისძვრიდან ბერების დაბრუნებამდე
1283
მიწისძვრა ანადგურებს კომპლექსის ორ მესამედზე მეტს
1551
თამაზ I-ის ლაშქარი გაიტანს ღვთისმშობლის ხატს, კარებსა და სამკაულებს
1578
ოსმალთა შემოსევა, სავანე ცარიელდება
1938
მუზეუმ-ნაკრძალის სტატუსი ტურისტული ბაზის ნაცვლად
1989
ღვთისმსახურება განახლდება ილია II-ის კურთხევით
1999
აღდგება სამონაზვნო ცხოვრება
2007
ვარძია შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარ ნუსხაში
🕯️ სავანე დღესაც მოქმედებს, ამიტომ ზოგიერთ სათავსში სტუმრებს არ უშვებენ.

🗺️ რა ნახოთ ახლოს

ვარძიას თითქმის არასოდეს უყურებენ ცალკე: მტკვრის ხეობაში ობიექტების მთელი შეკვრა დგას, და ყველა ნახევარი საათის სავალზეა.

Крепость Хертвиси

ხერთვისის ციხე, ქართული შუა საუკუნეების ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე კარგად შემორჩენილი ციხე. დგას მდინარეთა შესართავთან, დაახლოებით თერთმეტ კილომეტრში ჩრდილოეთით. ვარძიასთან ერთად იუნესკოს წინასწარ ნუსხაშია.

თმოგვის ციხე მტკვრის ნაპირზე, საიდანაც ძველი დასახლებების საძირკვლები ჩანს. მასამდე დაახლოებით სამი კილომეტრია.

ვანის ქვაბები, კლდის მონასტერი ვარძიიდან ორ კილომეტრში. ადგილი მშვიდი და თითქმის უკაცრიელია, და ხალხმრავალი ვარძიის შემდეგ კონტრასტი შესამჩნევია.

🗺️ ვარძია და მეზობელი ობიექტები მტკვრის ხეობა, ასპინძის მუნიციპალიტეტი.
მარშრუტი ახალციხიდან ბორჯომიდან თბილისიდან
🗺️ ღია რუკა OpenStreetMap. მუქი ნიშანი, ვარძია, ღიები, ხეობის მეზობელი ობიექტები. სამივე ერთი გზის გასწვრივ დგას, ასე რომ შემოვლა არ დაგჭირდებათ.

🚗 როგორ მივიდეთ

უახლოესი ქალაქი, ასპინძა, მისგან ვარძიამდე ოცდაათი კილომეტრია. მსხვილი ბაზა, ახალციხე, იქიდან დაახლოებით საათის სავალია. ბორჯომიდან სამოცდაათიოდე კილომეტრი სამხრეთით, თბილისიდან ოთხიოდე საათი.

საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ვარძიამდე დადის, მაგრამ იშვიათად და ახალციხეში გადაჯდომით. უმეტესობა მანქანით ან ექსკურსიით ჩამოდის: თბილისიდან ტიპური ერთდღიანი ტური ბორჯომს, რაბათსა და ვარძიას მოიცავს.

გზა ახალციხიდან მტკვრის გასწვრივ მიდის და თავად არის ულამაზესი, ასე რომ ჩადეთ დრო ხერთვისსა და თმოგვთან გაჩერებებზე.

🧭 სად დარჩეთ და რა არის ახლოს

ღამის გათევა შეიძლება უშუალოდ ვარძიასთან: შემოგარენში საოჯახო სასტუმროები და პატარა სასტუმროებია. უფრო ფართო არჩევანი ახალციხეშია.

Find the best hotels, guesthouses, restaurants and cafés across Georgia. Discover comfortable places to stay, authentic Georgian cuisine and useful travel recommendations for every region.

🛏️
საცხოვრებელი ასპინძაში
ვარძიასთან უახლოესი ქალაქი
🏨
სასტუმროები ახალციხეში
მსხვილი ბაზა საათის სავალზე
🏰
სამცხე-ჯავახეთის ციხეები
ხერთვისი, თმოგვი და მხარის სხვა სიმაგრეები
🌿
სამცხე-ჯავახეთის ბუნება
რეგიონის კლდის კომპლექსები და კანიონები

ყოფილხართ ვარძიაში? დატოვეთ გამოხმაურება Madloba-ზე: მოგვწერეთ, რამდენი დრო წაიღო გამოქვაბულებში სეირნობამ, აიყვანეთ თუ არა ექსკურსია და მოახერხეთ თუ არა თამარის ოთახში მოხვედრა.

ინფორმაცია აქტუალურია 2026 წლის აგვისტოსთვის. ბილეთის ფასი, სამუშაო საათები და ცალკეულ სათავსებზე წვდომა იცვლება, გამგზავრებამდე დააზუსტეთ აქტუალური პირობები.
📚 წაიკითხეთ შემდეგ
აწყურის ციხე: სიმაგრე ბორჯომიდან მომავალ გზაზე.
ახალქალაქი: ქალაქი ჯავახეთის ზეგანზე სამხრეთით.
უზნარიანის ციხე: სადარაჯო კოშკი ბორჯომის ხეობაში.

❓ ხშირად დასმული კითხვები

❓ 📍 სად მდებარეობს ვარძია?

💬 საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ისტორიულ ჯავახეთში, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ასპინძიდან ოცდაათ კილომეტრში. კომპლექსი კლდეშია გამოკვეთილი ერუშეთის ქედის აღმოსავლეთ განშტოებაზე, 1300 მეტრის სიმაღლეზე, ზედა გამოქვაბულები 1462 მეტრამდე აღწევს.

❓ 🎫 რა ღირს ვარძიაში შესვლა?

💬 ტარიფებს დაცული ტერიტორიების სააგენტო ადგენს და პერიოდულად გადასინჯავს, ამიტომ აქტუალური თანხა ჯობია მათ საიტზე ნახოთ ან სალაროსთან დააზუსტოთ. ბილეთი ადგილზე იყიდება, ცალკე ფასდება შატლი გამოქვაბულებამდე. მოსწავლეებსა და სტუდენტებს ფასდაკლებები აქვთ.

❓ 🕰️ ვინ და როდის ააშენა ვარძია?

💬 მშენებლობა 1156 წელს დაიწყო გიორგი III-მ, გააგრძელა მისმა ასულმა თამარმა. ძირითადი სამუშაოები 1203 წლამდე მიმდინარეობდა, სრულად კი 1205 წლისთვის დასრულდა. მოგვიანებით დაემატა სამრეკლო ბექა ჯაყელის დროს და სატრაპეზო ათაბაგ ივანესთან.

❓ 🏠 რამდენი სათავსია ვარძიაში?

💬 მონასტრის შემორჩენილი სათავსები დაახლოებით 420-ია, მათგან 242 უკეთ გადარჩენილ აღმოსავლეთ ნაწილში. გამოკვეთილი გამოქვაბულების საერთო რიცხვს, დანგრეულების ჩათვლით, დაახლოებით ექვსასად აფასებენ.

❓ 🍷 მართალია, რომ ვარძიაში ღვინოს აყენებდნენ?

💬 დიახ, და შესამჩნევი მოცულობით. კომპლექსში 25 მარანია 185 ქვევრით. მონასტრისთვის ეს სამრეწველო მასშტაბია, ამდენ ჭურჭელს საკუთარი მოხმარებისთვის არ ინახავენ.

❓ 💧 საიდან იყო წყალი გამოქვაბულებში?

💬 მთავარი ტაძრის უკან, კლდის სიღრმეში არსებული ბუნებრივი წყაროდან. წყალი მიდიოდა წყალსადენის ტრასებით, რომელთა საერთო სიგრძე სამნახევარი კილომეტრია, ამიტომ ქალაქი გარე წყაროებზე არ იყო დამოკიდებული და ალყას გაუძლებდა.

❓ 🧱 რატომ არ ჰქონდა ვარძიას ციხის კედლები?

💬 ციხის კედლის როლს თავად კლდე ასრულებდა: ქალაქი მის შიგნით იყო გამოკვეთილი და გარედან არ ჩანდა. სწორედ ამიტომ აღმოჩნდა 1283 წლის მიწისძვრა ასეთი დამანგრეველი, მან კომპლექსი გააშიშვლა და დაცვა წაართვა.

❓ 🎨 რა ფრესკები შემორჩა?

💬 ღვთისმშობლის მიძინების XII საუკუნის ტაძარში გამოსახულია ქტიტორები: გიორგი III, თამარ მეფე და რატი სურამელი. მოხატულობა შეასრულა მხატვარმა გიორგიმ რატი სურამელის ხარჯით. თამარის პორტრეტი აქ იმ მცირერიცხოვან სიცოცხლისდროინდელთაგანია. ანაურის ეკლესიის მოხატულობა XVI საუკუნეს განეკუთვნება.

❓ 🏛️ ვარძია იუნესკოს ნუსხაშია?

💬 2007 წლიდან ის მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარ ნუსხაშია და არა ძირითადში. ფორმულირება „იუნესკოს ობიექტი“ ხშირად გვხვდება, მაგრამ ის არაზუსტია.

❓ 🚗 როგორ მივიდეთ ვარძიაში?

💬 ახალციხიდან დაახლოებით საათი მანქანით, ასპინძიდან ოცდაათი კილომეტრი, თბილისიდან ოთხიოდე საათი. საზოგადოებრივი ტრანსპორტი იშვიათად და გადაჯდომით დადის, ამიტომ უმეტესობა მანქანით ან ექსკურსიით მიემგზავრება, ჩვეულებრივ შეკვრით ბორჯომი, რაბათი, ვარძია.

ასევე წაიკითხეთ

ანასტასია ბერეჟკოვა
ავტორი:

ანასტასია ბერეჟკოვა

თანამდებობა: Head of Development Direction

გამარჯობა! მე ვარ მოგზაური, რომელსაც უამრავ გამოცდილება აქვს ცხოვრებაში მსოფლიოს ერთერთ კუთხით. წლებია, ჩემი ვნება მგზავრობისკენ მიმაქვს მე სხვადასხვა ბილიკები…

ვრცლად ავტორის შესახებ

31 კომენტარი

კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში

  • M
    Mustafa Demir
    Vardzia'nın içinde kayaların arasına gizlenmiş bir manastır var, öyle değil mi? Okurken, o yerin mistik atmosferini hissettim. Ama bir şey beni düşündürüyor; o medya tasvirlerindeki gibi mavi gökyüzü ve güneş ışığı gerçek mi orada? Soğuk ve sessiz gibi görünen taşlar bir zamanlar hayat doluymuş, Tamar’ın odasındaki fresco’lar beni büyüledi. O dönemin yaşamına dair neler yarım kalmış? İnanılmaz bir miras ama keşke daha fazla bilgi olsaydı, yaşamın sırları hakkında… Bu kadar etkileyici bir yerin neden daha fazla ziyaretçisi yok? Oraya bir gün gitmeyi umuyorum, ama öncelikle ulaşım hakkında bir ipucu var mı?
  • Т
    Татьяна
    Друзья-путешественники по Грузии, какая классная находка — статья на Мадлоба про пещерный город Вардзия! 😍 В Тбилиси уже неделю, фанатею от средневековых комплексов Самцхе-Джавахети, но с моей тягой к доступным экскурсиям без сложного треккинга, эта свежая подборка 2026 года просто огонь. Уже съездила в Вардзию — XII век царицы Тамары у реки Кура, 600 пещер на 13 ярусах с церквями, кельями, винными погребами, храм Успения Богородицы с фресками Георгия III, землетрясение 1283-го обнажило лабиринт — как "Властелин колец" живьем! Для девчонок вроде меня это комфорт: 4 часа от Ахалцихе, канатка или пешком 20 мин, экскурсия с гидом 15 лари.

    Мадлоба делится советами от месхетинцев: май–октябрь без жары, скромная одежда в монастырскую зону, фото без вспышки. Отзывы подсказали тайные туннели, FAQ — билет 10 лари, с детьми ок. Планирую повторить с ночёвкой у реки!

    А вы бродили по Вардзии — что круче, фрески Тамары или виды на Кура? Расскажите! 🤔
  • E
    Ed Nash
    The intricate water supply system for such a vast network of rooms in the monastery is fascinating. I'm curious about how it was maintained over the centuries, especially after the 1283 earthquake. Were there any specific techniques or methods used to restore or preserve the water system during those challenging times?
  • L
    Leon
    ვარდზია მართლაც უნიკალური ადგილია ჩვენი ქვეყნისთვის. საინტერესოა, როგორ შეძლეს ძველმა ქართველებმა ამხელა სისტემა ჩასანახად და გასამაგრებლად მიწისძვრების შემდეგ, განსაკუთრებით მდინარის წყლის ქარხნის შემდეგ. ასევე, მაინტერესებს, არსებობს თუ არა რაიმე ამბავი იმის შესახებ, როგორ გაუმკლავდნენ ისინი თურქეთის მტრობას და როგორი იყო ცხოვრება იქ მაშინ, როდესაც მონასტერში კვლავ დაიწყეს ცხოვრება?
  • О
    Олег
    Интересно узнать о Вардзии. Пещерный монастырь, вырезанный в скале, захватывает воображение своими масштабами и историей. Впечатляет, как строители XII века смогли создать систему водоснабжения длиной 3,5 км. Фрески в Успенской церкви, сохранившиеся с тех времён, – это настоящая находка для ценителей искусства. Несмотря на землетрясение и разграбления, Вардзия продолжает жить и возрождаться.
  • n
    nikitak1985
    Впечатляет, как в средние века смогли создать такой масштабный и сложный архитектурный комплекс. Интересно, как функционировала водопроводная система на протяжении веков, и не потребовалась ли её реставрация после землетрясений и разрушений? Захватывающая история с многими поворотами, от расцвета до упадка. Хотелось бы побольше узнать о современной монашеской жизни в Вардзии.
  • რ
    რევაზი
    სამხრეთ საქართველოში ვარძიის გამოქვაბული მონასტერი საოცარი ისტორიული ძეგლია. მაინც ერთი კითხვა მაქვს: წყლის გაყვანილობის სიგრძე 3,5 კმ ნამდვილად სწორია? ეს საზოგადოებისთვისაც საინტერესო იქნება. შესაძლოა, წყლის ხელშეწყობა ასეთი შორიდან რთული ყოფილიყო იმ დროისთვის.
  • E
    Earl
    I wonder if the water supply system mentioned, which spanned 3.5 km and drew from a spring behind the main temple, is still functional or has parts of it been restored. Considering how crucial water would have been for such a large settlement, it's fascinating to think about the engineering skills required during that era.
  • ნ
    ნანა ჩხიკვაძე
    მართლაც საოცარი ადგილია. ვარდზიაში წასვლა რამდენიმე წლის წინ მოვახერხე, და საზოგადოებასთან ერთად პატარა გამოკვლევაც ჩავატარე. იქაური ფრესკები ნამდვილი შედევრებია. განსაკუთრებით შთამბეჭდავდა ის, როგორ მორგებულია ეს ქუჩები და ოთახები ბუნებრივ ქვიან ლანდშაფტზე. წყაროს წყლის სისტემა კი განსაკუთრებით გამორჩეული ინჟინერული გადაწყვეტილებაა იმ პერიოდისთვის. ვარდზიას სტუმრობა ნამდვილად ღირს, თუ ისტორიაში ჩაიზრდილი და სპეციფიკური შეგრძნებები გაინტერესებთ.
  • K
    Kim
    Visiting Vardzia was an incredible experience. The sheer scale of the cliffside monastery, with its 13 levels and 420 rooms, left me in awe. Walking through the ancient chambers and seeing the frescoes in the Dormition Church was like stepping back in time. I was amazed by the advanced water system that once brought spring water to the complex. Learning about its turbulent history, from the earthquake damage to the invasions, gave me a deeper appreciation of its resilience. It's fascinating how it's been revived as a museum and monastery after being dormant for so long. Truly a testament to human ingenuity and endurance.
  • Т
    Татьяна Субботина
    Какой удивительный пещерный город! Особенно впечатляет, как они смогли обеспечить водоснабжение с помощью водопровода в 3,5 км. Интересно, сохранились ли какие-то элементы этого водопровода до наших дней?
  • ე
    ელგუჯა თათარაშვილი
    არაფერი არ აქვს გასაკვირი, რომ ვარდზია დიდი ტრაგედიების მიუხედავად ახლაც გვაოცებს თავისი მშვენიერებითა და სირთულით. მაინტერესებს, არსებობს თუ არა რაიმე აქტიური სამეცნიერო გამოკვლევა ამ ისტორიულ ძეგლზე, განსაკუთრებით ვარდზიის წყალკანალის სისტემაზე, თუ როგორ მუშაობდა იგი შუა საუკუნეებში?
  • v
    victoriagreen1986
    Visiting Vardzia was a captivating experience. The scale and ingenuity of this cave monastery are truly impressive, with its 13 levels and hundreds of rooms carved into the rock. The Uspensky Church, adorned with ancient frescoes, felt like a portal to another era. I was amazed to learn about the 3.5 km water conduit, a testament to the advanced engineering of that time. The history of survival and transformation through events like the 1283 earthquake and later invasions only adds depth to the visit. Knowing that it functions as both a museum-reserve and a revived monastic site today adds to its living history appeal.
  • А
    Анна Б.
    В статье не упоминается, в каких условиях проживают современные монахи, вернувшиеся в Вардзию. Интересно было бы узнать больше о текущем состоянии пещер и какая часть монастыря доступна для посещения туристами.
  • Л
    Лена
    Интересно, как точно восстановили водопровод в Вардзии после землетрясения? Это была сложная задача, особенно в те времена. Хотелось бы больше узнать о технологиях, которые использовались для этого.
  • h
    harpers
    The article mentions a water supply system that brought water from a spring located behind the main church. Is it still functional today, and is it possible to see it during a visit?
  • N
    Nana Davitashvili
    გულწრფელად მაინტერესებს, როგორ აღადგინეს წყალსადენი ურთულეს ისტორიულ და არქიტექტურულ გარემოში? როდესაც ადგილზე ვიყავი, ვიხილე, როგორ გამოკვეთილია კლდე და რა დიდებულია ფრესკები. მართლა შესანიშნავი გამოცდილებაა!
  • G
    Gr1g0r13v4
    Статья упоминает, что в комплекс был добавлен водопровод длиной 3,5 км. Интересно было бы узнать, как именно он функционировал и сохранились ли какие-то его части до наших дней?
  • P
    Pax Valiere
    I have a question about the earthquake mentioned in the article. Did it really happen in 1283 and not at another time? Just want to make sure the date is accurate, as the impact of such events can significantly alter historical sites.
  • О
    Ольга Николаевна
    Впечатляет, как в древности люди умели создавать грандиозные сооружения. Вардзия – это не просто монастырь, а настоящая крепость в скале. Интересно было узнать про сложную систему водоснабжения, учитывая, что это XII век. Масштабы и история этого места поражают! Жаль, что землетрясение и войны так повлияли на его судьбу.
  • b
    bakhmetyev88
    Какой был основной мотив для строительства такого большого комплекса, как этот пещерный монастырь, именно в этом месте? Учитывалось ли стратегическое значение или исключительно религиозные цели?
  • G
    G_elel
    Мне всегда хотелось побывать в Вардзии, и эта статья только укрепила моё желание. Удивительно, как в 12-13 веках можно было создать такой масштабный комплекс в скалах. 600 пещер, множество этажей, храмы, комнаты, винные хранилища — всё это звучит как что-то нереальное. Особенно интересно узнать, что Вардзия сочетала в себе и крепость, и монастырь. А история о том, как царица Тамара завершала строительство, делает это место ещё более значимым. Обязательно добавлю Вардзию в список мест, которые стоит посетить в Грузии.
  • Е
    Елена
    Пещерный монастырский комплекс Вардзия, высеченный в скале в 12-13 веках, находится примерно в сотне километров от Боржоми, на берегу реки Кура. В составе комплекса можно насчитать около 600 пещер искусственного и естественного происхождения. Вардзия является знаковой достопримечательностью Грузии, привлекающей туристов своей уникальной историей и архитектурой.
  • А
    Анастасия
    Вардзия — это настоящее приключение. Представьте себе целый город, высеченный в скалах. Невероятно, что там когда-то жили люди!

    Этот уникальный пещерный комплекс в южной Грузии поражает своей грандиозностью и сложностью. Вардзия была построена в XII веке во времена правления царицы Тамары и служила как монастырь, так и укрепленный город.

    Прогуливаясь по этим древним туннелям и залам, невозможно не восхищаться мастерством и упорством тех, кто создал этот удивительный город в скалах. Каждая комната, каждая ниша рассказывают свою историю, и находясь там, чувствуешь себя частью этого далекого прошлого. Вардзия — это место, которое стоит посетить, чтобы ощутить дух древности и прикоснуться к истории Грузии.
  • А
    Аделина
    Очаровательное место! Пешерный город Вардзия — настоящая жемчужина Грузии, которая впечатляет своими масштабами и историческим наследием. Прогулка по этим древним пещерам наполнена магией и загадками прошлого. Каждый уголок Вардзии пронизан богатой историей и духом древности, что делает его по-настоящему уникальным местом для посещения. Спасибо за замечательную статью, которая подробно описывает этот великолепный культурный и исторический объект!
  • К
    Клара
    Это всё выглядит как в фантастических фильмах! Статья о пещерном городе Вардзия переносит вас в мир волшебства и приключений. Извилистые пещеры, вырезанные в скалах, кажутся словно из другого измерения, словно из фильмов фэнтези. Смотрю на фотографии этого удивительного места и чувствую, как будто оказываюсь в сказке, где каждый уголок скрывает в себе тайны и загадки. Путешествие в Вардзию - это не просто осмотр достопримечательности, это истинное приключение, которое заставляет вас восхищаться силой и величием природы, а также человеческим великодушием и находчивостью.
  • A
    Anno
    Пещерный город Вардзия один из загадочных и интригующих туристических объектов в Боржоми, благодаря своей несравнимой архитектуре и своей истории. Там вы увидите огромное количество высеченных в скалах храмов, залов, комнат, а также полуразрушенные крепостные стены. Там можно попробовать местные вкусности, такие как жареные пирожки, медовые пряники и свежие овощи. Путешествие будет очень вкусным, интересным и захватывающим!
  • b
    bikteeva94
    Очень интересный комплекс, который не оставит никого равнодушным! Вардзия — монастырский комплекс, который отображает историю «золотого» века Грузии. В нем находится примерно 600 пещер, часть из них искусственные, созданные человеком. А высота некоторых сооружений достигает размеров 8 этажного дома!
  • d
    design-ga.gen
    Вардзия - настоящая живая легенда, которая для многих находится лишь на страницах книг. А приехав в Грузию, вдруг понимаешь, что страницы тех книг вот они, перед тобой. Они существуют. Восемь этажей! Шестьсот пещер! Это просто не укладывается в голове, если честно. И, вероятно, не уложится, пока лично не прикоснешься к этим столько вынесшим за века стенам.
  • И
    Иван
    Пещерный монастырский комплекс Вардзии действительно великолепный грузинский монастырь, с необычной историей. Очень грустно, что монастырь больше не действует. Я бы с удовольствием посетил пещерный монастырь и осмотрел, поспрашивал местных о историях и легендах связанных с этим местом, поскольку я историк и интересуюсь такими штуками.
  • И
    Ира
    Это так необычно, что монастырский комплекс Вардзия построен внутри скал как пещеры. Средневековья строили необычное места и это прекрасно, что они продолжают стоять до наших времен благодаря чему можем увидеть их. Ведь не зря монастырский комплекс Вардзия находится в списке объектов Всемирного наследия Юнеско в Грузии, такие места нужно оберегать, чтобы не только мы, но и наши потомки могли увидеть.
    დახმარება