ქართული სუნელები და მწვანილი: სახელები და რუსული თარგმანი
მოკლედ
ინფორმაცია გადამოწმებულია 22.10.2026.
- ბოტანიკურ ლექსიკონში ცერეცო ფენხელს შეესაბამება, მეგრულ-ქართულ ლექსიკონში კი კამით არის განმარტებული. ფენხელს დიდ კამასაც უწოდებენ, ჩვეულებრივი კამა კი რუსულად укроп-ია. გამყიდველთან დააზუსტეთ, რომელ მცენარეს გულისხმობს.
- ნიახური რუსულად არის сельдерей.
- ქონდარი რუსულად არის чабер. ბეგქონდარა სხვა მცენარეა.
- თიმიანი, რუსულად тимьян ან чабрец, ქართულად ბეგქონდარაა.
- ორეგანოს, რუსულად душица, ქართულად თავშავა ეწოდება.
- კარდამონის ქართული სახელია ილი.
- უცხო სუნელი, რომელსაც ულუმბოსაც უწოდებენ, Trigonella caerulea-ა; რუსულად пажитник голубой.
- ხმელი სუნელი ცალკე მცენარე კი არა, გამხმარი სანელებლების ნარევია.
- სოინჯი რუსულად არის чернушка, нигелла.
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · ცერეცო: მეგრულ-ქართული ლექსიკონი · დიდი კამა / ფენხელი: NPLG · ბეგქონდარა: NPLG. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
სუნელები და პარკოსნები ჯამებში სამზარეულოს მაგიდაზე
როგორ ვიპოვოთ საჭირო სუნელი: სამი ნაბიჯი
სახელები გადამოწმებულია 20.10.2026. შეინახეთ ცხრილში მოცემული ქართული სახელი, რათა გამყიდველს აჩვენოთ ან ეტიკეტს შეადაროთ.
ნაბიჯი 1. მოძებნეთ სიტყვა
გახსენით ქვემოთ მითითებული NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი. PDF-ში მოძებნეთ ცხრილში მოცემული ლათინური სახელი, მაგალითად Satureja, და მის გვერდით ქართული ქონდარი ნახეთ. თუ ძველი შრიფტის გამო ქართული ასოებით ძიება ვერ ხერხდება, ლათინური სიტყვა მოძებნეთ ან PDF-ის შესაბამისი ლათინური ჩანაწერის გვერდი გახსენით.
ნაბიჯი 2. გაარკვიეთ, გვარია მითითებული თუ სახეობა
ნამდვილი ზაფრანისთვის Plants of the World Online-ში გახსენით Crocus sativus-ის ჩანაწერი. სახეობის სრული სახელი ეტიკეტს შეადარეთ. მხოლოდ Crocus საკმარისი არ არის. თუ როზმარინი გჭირდებათ, მისი თანამედროვე ჩანაწერი Salvia rosmarinus-ია; Rosmarinus officinalis სინონიმად არის მითითებული.
ნაბიჯი 3. დააზუსტეთ ორაზროვანი სახელი
თუ სახელად ცერეცო გხვდებათ, ერთმანეთს შეადარეთ ორი ლექსიკონური მნიშვნელობა: ფენხელი და კამა. გახსენით NPLG-ის სტატია დიდი კამის შესახებ და ლექსიკონის ჩანაწერი ცერეცო. თუ ჩანაწერი არ იხსნება, ბოტანიკურ PDF-ს დაუბრუნდით და Foeniculum და Anethum ცალ-ცალკე გადაამოწმეთ. რუსულად ჩაწერილი „солонджи“ მხოლოდ ჟღერადობით არ თარგმნოთ: მოითხოვეთ ქართული სახელი ან ეტიკეტის ფოტო.
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · Crocus sativus: Kew · Salvia rosmarinus: Kew · ცერეცო: მეგრულ-ქართული ლექსიკონი · დიდი კამა / ფენხელი: NPLG. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
მნიშვნელოვანია
გვარის სახელი მცენარეთა ჯგუფის მოძებნაში გეხმარებათ. იგი არ ადასტურებს, რომ ამ ჯგუფის ყველა წარმომადგენელი საკვებად გამოიყენება. ცხრილი სახელების თარგმანისთვისაა და მცენარეების შესაგროვებლად გამოსაყენებელი სარკვევი არ არის.
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · Crocus sativus: Kew. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
რჩევა
დააკოპირეთ ქართული სახელი და საჭირო სტრიქონი ტელეფონში შეინახეთ. ნარევის შემთხვევაში შეფუთვაზე შემადგენლობაც წაიკითხეთ.
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
გავრცელებული შეცდომა
ქონდრისა და ბეგქონდარას ერთმანეთში არევა ან ზაფრანის ყვითელი ფერით შერჩევა. შეადარეთ მცენარის სახელი და შემადგენლობა, მხოლოდ ფხვნილის ფერს ნუ დაეყრდნობით. ქართული დაწერილობის გარეშე უცნობი „солонджи“ სოინჯით არ ჩაანაცვლოთ.
წყაროები: ბეგქონდარა: NPLG · Crocus sativus: Kew · NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
მაგალითი დახლთან
კარდამონი გჭირდებათ? აჩვენეთ ილი და გადაამოწმეთ Elettaria cardamomum. დარიჩინი გინდათ? აჩვენეთ დარიჩინი, შემდეგ სახეობა ეტიკეტზე დააზუსტეთ. მარტო სახელი „დარიჩინი“ ერთ კონკრეტულ ბოტანიკურ სახეობას არ განსაზღვრავს.
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · დარიჩინი: NPLG-ის კულინარიული ლექსიკონი. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
შერჩევის სქემა
სახელი ეტიკეტზე → ქართული სტრიქონი ცხრილში → რუსული მნიშვნელობა → გვარი ან სახეობა → შემადგენლობა და მცენარის საჭირო ნაწილი → პროდუქტის შერჩევა.
ორი მნიშვნელობა ან გაუგებარი ტრანსკრიფცია → ქართული სახელი ან ეტიკეტის ფოტო → დაზუსტება გამყიდველთან. მხოლოდ მსგავსი ჟღერადობით სხვა სახელი არ ჩაანაცვლოთ.
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · ცერეცო: მეგრულ-ქართული ლექსიკონი · დიდი კამა / ფენხელი: NPLG. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
| რას ვადარებთ | მნიშვნელობა / დაზუსტება | რაში არ უნდა აგვერიოს |
|---|---|---|
| ქონდარი / ბეგქონდარა | ქონდარი: чабер, Satureja (გვარი) | ბეგქონდარა: тимьян, Thymus (გვარი) |
| ცერეცო | ბოტანიკური ლექსიკონი: ფენხელი, Foeniculum vulgare (სახეობა) | მეგრულ-ქართული ლექსიკონი: კამა, Anethum graveolens (სახეობა) |
| ნამდვილი / იმერული ზაფრანა | ნამდვილი: Crocus sativus (სახეობა) | იმერული: ხავერდა, Tagetes (გვარი); პროდუქტის შემადგენლობა დააზუსტეთ |
| უცხო სუნელი / ხმელი სუნელი | უცხო სუნელი: пажитник голубой | ხმელი სუნელი: ნარევი; შემადგენლობა შეფუთვაზე ნახეთ |
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · ბეგქონდარა: NPLG · ცერეცო: მეგრულ-ქართული ლექსიკონი · დიდი კამა / ფენხელი: NPLG · Crocus sativus: Kew. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
როგორ წავიკითხოთ ცხრილი
პირველ სვეტში ქართული სიტყვა იპოვეთ, შემდეგ რუსულ სახელსა და ლათინურ დასახელებას შეადარეთ. „სახეობა“ კონკრეტულ მცენარეს აღნიშნავს, „გვარი“ კი რამდენიმე სახეობას აერთიანებს. სახეობისა და პროდუქტის ეტიკეტის დაზუსტების გარეშე მხოლოდ გვარის სახელით საკვები სანელებლის არჩევა არ შეიძლება. ლათინური ტრანსკრიფცია გამოთქმას მიახლოებით გადმოსცემს.
ქართული სუნელები და მწვანილი: სახელები და თარგმანი
| ქართული სახელი | ლათინური ტრანსკრიფცია | რუსული სახელი | ლათინური სახელი: გვარი / სახეობა |
|---|---|---|---|
| ანისული | anisuli | анис | Pimpinella anisum (სახეობა) |
| ბარამბო | barambo | мелисса лекарственная | Melissa officinalis (სახეობა) |
| ბეგქონდარა | begkondara | тимьян, чабрец | Thymus (გვარი) |
| დაფნა | dapna | лавр | Laurus (გვარი) |
| დიდგულა | didgula | бузина чёрная | Sambucus nigra (სახეობა) |
| ზაფრანა | zaphrana | шафран | Crocus sativus (სახეობა; ნამდვილი ზაფრანა) |
| თავშავა | tavshava | душица, орегано | Origanum (გვარი) |
| ილი | ili | кардамон | Elettaria cardamomum (სახეობა) |
| კამა | kama | укроп | Anethum graveolens (სახეობა) |
| კვლიავი | kvliavi | тмин | Carum (გვარი) |
| მდოგვი | mdogvi | горчица | Sinapis (გვარი) |
| მიხაკი | mikhaki | гвоздика | Syzygium aromaticum (სუნელი) (სახეობა) |
| მჟაუნა | mzhauna | щавель | Rumex (გვარი) |
| ნიახური | niakhuri | сельдерей | Apium (გვარი) |
| ნიორი | niori | чеснок | Allium sativum (სახეობა) |
| ომბალო | ombalo | мята болотная (блошиная) | Mentha pulegium (სახეობა) |
| ოხრახუში | okhrakhushi | петрушка | Petroselinum (გვარი) |
| პიტნა | pitna | мята | Mentha (გვარი) |
| პილპილი | pilpili | перец чёрный | Piper nigrum (სახეობა) |
| როზმარინი | rozmarini | розмарин | Salvia rosmarinus (სახეობა; სინონიმი Rosmarinus officinalis) |
| რეჰანი | rekhani | базилик | Ocimum basilicum (სახეობა) |
| სალბი | salbi | шалфей | Salvia (გვარი) |
| სოინჯი | soinji | чернушка, нигелла | Nigella sativa (სახეობა) |
| ტარხუნა | tarkhuna | эстрагон, тархун | Artemisia dracunculus (სახეობა) |
| უცხო სუნელი (ულუმბო) | utskho suneli (ulumbo) | пажитник голубой | Trigonella caerulea (სახეობა) |
| ქინძი | kindzi | кориандр, кинза | Coriandrum sativum (სახეობა) |
| ქონდარი | kondari | чабер | Satureja (გვარი) |
| ღანძილი | ghandzili | черемша | Allium ursinum (სახეობა) |
| ღვია | ghvia | можжевельник | Juniperus (გვარი) |
| ყაყაჩო | qaqacho | мак | Papaver (გვარი) |
| ყვითელი ყვავილი (ხავერდა) | qviteli qvavili (khaverda) | бархатцы, «имеретинский шафран» | Tagetes (გვარი) |
| ძირა | dzira | зира, кумин | Cuminum cyminum (სახეობა) |
| ძირტკბილა | dzirtkbila | солодка | Glycyrrhiza (გვარი) |
| წიწაკა | tsitsaka | перец стручковый | Capsicum (გვარი) |
| წიწმატი | tsitsmati | кресс-салат | Lepidium sativum (სახეობა) |
| ჯანჯაფილი | janjaphili | имбирь | Zingiber officinale (სახეობა) |
| ჯონჯოლი | jonjoli | клекачка | Staphylea (გვარი) |
| ცერეცო / დიდი კამა | tseretso (didi kama) | фенхель; მეგრულ-ქართულ ლექსიკონში: укроп; დიდი კამა: фенхель | Foeniculum vulgare; Anethum graveolens (სახეობები) |
| დარიჩინი | darichini | корица | Cinnamomum (გვარი; სახეობა ეტიკეტზე გადაამოწმეთ) |
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · ცერეცო: მეგრულ-ქართული ლექსიკონი · დიდი კამა / ფენხელი: NPLG · დარიჩინი: NPLG-ის კულინარიული ლექსიკონი · Crocus sativus: Kew · Salvia rosmarinus: Kew. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
ცერეცო, კამა და ფენხელი: რატომ ირევა სახელები?
სიტყვა ცერეცოს ორი ლექსიკონური შესატყვისი აქვს. ბოტანიკურ ლექსიკონში იგი ფენხელს, Foeniculum vulgare-ს უკავშირდება, NPLG-ის მეგრულ-ქართულ ლექსიკონში კი კამით არის განმარტებული. მნიშვნელობა ქართული დაწერილობისა და მცენარის სახელის მიხედვით დააზუსტეთ. ფენხელისთვის გამყიდველს დიდი კამა აჩვენეთ და სახეობა გადაამოწმეთ; კამასთვის კი კამა გამოიყენეთ.
ქონდარი და ბეგქონდარა სხვადასხვა მცენარეა
ქონდარი რუსულ чабер-ს შეესაბამება და Satureja-ს გვარს ეკუთვნის. თიმიანი, რუსულად тимьян ან чабрец, ქართულად ბეგქონდარაა და Thymus-ის გვარს მიეკუთვნება. ყიდვისას ეტიკეტზე ქართული სახელი ცხრილის საჭირო სტრიქონს შეადარეთ. ეს სახელები ერთმანეთის ნაცვლად არ გამოიყენება.
ხმელი სუნელი და უცხო სუნელი
ხმელი სუნელი გამხმარი სანელებლების ნარევია. შემადგენლობა კონკრეტულ მწარმოებელთან ან გამყიდველთან დააზუსტეთ: ნარევის სახელი ინგრედიენტების ერთ სავალდებულო ნაკრებს არ გულისხმობს.
უცხო სუნელი კი ერთი სანელებელია: Trigonella caerulea, რუსულად пажитник голубой. მისი მეორე ქართული სახელია ულუმბო.
სად გამოვიყენოთ სუნელები
დაიწყეთ ქართული სამზარეულოს გზამკვლევითა და ქართული სოუსების მიმოხილვით. რეგიონული შეხამებების შესახებ მეგრულ სამზარეულოზე მომზადებულ სტატიაში წაიკითხეთ, პროდუქტებზე კი საქართველოს ყველების გზამკვლევში.
სანელებლებით მომზადებული კერძების მაგალითებია საცივი, ჩაქაფული და წიწილა ტაბაკა. სხვა იდეები კრებულში „ქართული სამზარეულოს 30 კერძი“ ნახეთ.
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · ცერეცო: მეგრულ-ქართული ლექსიკონი · Crocus sativus: Kew. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
იმერული ზაფრანა
იმერულ ზაფრანას ყვითელ ყვავილსაც უწოდებენ. ეს სანელებელი ხავერდისგან, Tagetes-ის გვარის მცენარისგან მზადდება. ნამდვილ ზაფრანას Crocus sativus-ის დინგებისგან იღებენ. ფასის ეტიკეტზე მხოლოდ სიტყვა „ზაფრანა“ შემადგენლობას ვერ გეტყვით: დააზუსტეთ პროდუქტის სახელი და შემადგენლობა.
ხშირად დასმული კითხვები
რას ნიშნავს ცერეცო რუსულად?
ცერეცო შეიძლება ფენხელს ან კამას ნიშნავდეს. ბოტანიკური ლექსიკონი ფენხელს უთითებს, მეგრულ-ქართული ლექსიკონი კი ამ სიტყვას კამას უკავშირებს. ყიდვამდე დააზუსტეთ, რომელი მცენარე იგულისხმება.
როგორ არის ნიახური რუსულად?
Сельдерей, Apium-ის გვარი. ქართულად იწერება ნიახური.
რა ჰქვია კარდამონს ქართულად?
ილი. ლათინური სახელია Elettaria cardamomum.
რა ჰქვია ორეგანოს ქართულად?
თავშავა, რუსულად душица, Origanum-ის გვარი.
რა ჰქვია თიმიანს, რუსულად тимьян-ს ან чабрец-ს, ქართულად?
ბეგქონდარა, Thymus-ის გვარი.
ქონდარი თიმიანია?
არა. ქონდარი რუსულ чабер-ს შეესაბამება და Satureja-ს გვარს ეკუთვნის. თიმიანის ქართული სახელია ბეგქონდარა.
რა ჰქვია როზმარინს ქართულად?
როზმარინი.
რა არის უცხო სუნელი?
Trigonella caerulea, რუსულად пажитник голубой. მეორე სახელია ულუმბო. ეს ერთი სანელებელია და არა ნარევი.
რა არის ხმელი სუნელი?
გამხმარი სანელებლების ნარევი. სახელიც „ხმელ სანელებლებს“ ნიშნავს; შემადგენლობა შეიძლება განსხვავდებოდეს.
რა არის იმერული ზაფრანა?
გამხმარი ხავერდა, Tagetes, რომელსაც ქართულად ყვითელ ყვავილს უწოდებენ. ნამდვილ ზაფრანასთან კავშირი არ აქვს.
რა არის სოინჯი?
Чернушка, нигелла, Nigella sativa. მის თესლს სანელებლად იყენებენ.
როგორ არის „имбирь“ ქართულად?
ჯანჯაფილი.
როგორ არის „гвоздика“ ქართულად?
მიხაკი.
როგორ არის „кориандр“ და „кинза“ ქართულად?
ქინძი. ასე მწვანილსაც უწოდებენ და თესლსაც.
როგორ არის „черемша“ ქართულად?
ღანძილი.
როგორ არის „корица“ ქართულად?
დარიჩინი. ბოტანიკურ ლექსიკონში დარიჩინის ხის სახელია მოცემული; კონკრეტულ შეფუთვაში მოთავსებული დარიჩინის სახეობა ეტიკეტზე გადაამოწმეთ.
„Солонджи“ და სოინჯი ერთი და იგივეა?
ასეთი შესაბამისობა დადასტურებული არ არის. სოინჯი Nigella sativa-ს უკავშირდება; „солонджи“-ს დასაზუსტებლად ქართული დაწერილობა ან ეტიკეტია საჭირო.
რა შევამოწმოთ ყიდვამდე
- ქართული დაწერილობა საჭირო სტრიქონს ემთხვევა.
- გარკვეულია, ცალკე სანელებელია თუ ნარევი.
- ორაზროვანი სიტყვის მნიშვნელობა დაზუსტებულია.
- გვარის სახელი კონკრეტულ სახეობად არ არის მიჩნეული.
- შეფუთვაზე სახელი და შემადგენლობა გადამოწმებულია.
- უცნობი „солонджи“ სოინჯით არ არის ჩანაცვლებული.
წყაროები: NPLG-ის ბოტანიკური ლექსიკონი · ცერეცო: მეგრულ-ქართული ლექსიკონი · Crocus sativus: Kew. ძირითადი ჩანაწერები გადამოწმებულია 21.10.2026; ტრანსკრიფცია მიახლოებითია.
წაიკითხეთ ასევე
იმერული ხაჭაპური: ისტორია და რეცეპტის თავისებურებები
🥘 იმერული ხაჭაპურის მომზადების თავისებურებები და ნიუანსი. როგორ მზადდება და რითი მიირთმევენ ხაჭაპურს დასავლეთ საქართველოს რეგიონში?
ქართული სამზარეულო: მეგზური ეროვნული კერძების მიხედვით
🥘 სტატია მადლობაზე მოგვითხრობს ქართული სამზარეულოს უგემრიელესი კერძების შესახებ, რომლებიც პირველ რიგში ღირს.
ხაჭაპურის სახეობები: ქართული ყველიანი ლავაშების სრული მიმოხილვა
🥘 ხაჭაპური საქართველოს ყველაზე ცნობილი კერძია. Madloba გთავაზობთ სრულ ინფორმაციას ყველა ტიპისა და "ხაჭოს პურის" გარეგნობის ისტორიის შესახებ.
ფხალი: რა არის, შემადგენლობა და სახეობები
🥘 საქართველოს უგემრიელესი კერძები მზადდება არა მხოლოდ ცხოველის ან ფრინველის ხორცისგან. ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ქართული კერძია ფალი, ვეგეტარიანული.
ბადრიჯანი: ქართული ბადრიჯნის რულეტები ნიგვზით
🥘 ბადრიჯნის და თხილის რულეტი-ბადრიჯანი საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კერძია. იგი მიეკუთვნება ვეგეტარიანელთა კატეგორიას.
მადლობა კერძი: რა არის ქართული სამზარეულო
🥘 ქართული სამზარეულო თანაბარია კულტურის ისტორიულ და არქიტექტურულ ძეგლებთან და ბუნების უნიკალურ სილამაზესთან.
64 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Me fascina cómo la ubicación geográfica influye en estos sabores. ¿Quién no se siente intrigado por un poco de ajika o ese toque de cilantro que parece bailar en la boca? 💃🌿Estoy convencido de que añadir esas especias no solo despierta el hambre, sino también recuerdos y emociones. Pero... ¿cómo puedo asegurarme de usar la cantidad correcta de cada especia sin arruinar el plato? 🤔
Автор очень понятно показывает, как звучат и переводятся специи, которые делают грузинские блюда такими насыщенными и ароматными: дзуг — это смесь хрена с чесноком, ухтуби — кинза‑чеснок с острым перцем, а хмели‑сунели — знаменитая грузинская приправа с ароматом базилика и душистых трав.
Мне особенно пригодилось это знание в кафе Salobie Bia в Тбилиси — когда я точно знала, что значит «наложить хмели‑сунели», официант улыбался и рекомендовал попробовать блюдо с нужными акцентами!
Очень полезными оказались советы от местных — где искать настоящие специи на рынке Дезертирский, как выбирать свежесть и почему важно пробовать каждую смесь с небольшим кусочком хлеба или сыра, чтобы прочувствовать её характер.
Отзывы других путешественников тоже вдохновляют: многие вспоминают, как знание названий специй помогло им понимать блюда “изнутри”, а не просто есть на автомате.
Спасибо автору за такой полезный и живой обзор!
А вы уже пробовали грузинские специи в путешествии — какие названия или вкусы стали для вас самыми запоминающимися? 🌶️✨
Использование приправ и специй не только придает блюдам новые вкусы и ароматы, но также способствует укреплению здоровья и поддержанию организма в хорошем состоянии. Медицинские свойства многих специй давно известны, и они могут быть использованы не только для улучшения вкуса блюд, но и для поддержания здоровья. Все эти травы и специи добавляют в блюда не только вкус, но и эмоциональный отклик, делая прием пищи настоящим гастрономическим путешествием. Грузинская кухня – это настоящее искусство.
В статье есть отличная подборка приправ к каждому блюду. Советую хозяйкам сохранить ее. Буду теперь пробовать приправы уже по советам грузинской кухни.