🗿 ქუთაისის ძეგლები: ქალაქის ქანდაკებებისა და ძეგლების გზამკვლევი
🗿 მწერლები, საბჭოთა მემკვიდრეობა და ურბანული ქანდაკება · ⏱️ ნახევარი დღე · 📍 ქუთაისი, იმერეთი
🗿 რა უნდა იცოდეთ გასეირნებამდე
| 📍 მდებარეობა | ძეგლების უმეტესობა ისტორიულ ცენტრშია თავმოყრილი, ნაწილი კი ქალაქის სხვა უბნებში მდებარეობს |
| ✍️ ლიტერატურული ქალაქი | რვა ძეგლი ქართველ მწერლებსა და პოეტებს ეძღვნება |
| 🕊️ საბჭოთა მემკვიდრეობა | საბჭოთა ეპოქის სამი ძეგლი, მათ შორის ქალაქის ცენტრში მდებარე სკულპტურული კომპლექსი |
| 💰 შესვლა | უფასოა — ყველა ძეგლი ღია საქალაქო სივრცეში მდებარეობს |
🧭 ვისთვის არის ეს სტატია
ეს გზამკვლევი სასარგებლო იქნება მათთვის, ვისაც სურს გაიგოს, ვის ეძღვნება ქუთაისის ცენტრში არსებული ძეგლები და არა მხოლოდ მათი კონტექსტის გარეშე გადაღება. ასევე გამოადგება მათ, ვისაც აინტერესებს, როგორ თანაარსებობს ერთ ქალაქში ქართველი კლასიკოსების ძეგლები, საბჭოთა პერიოდის სკულპტურები და უახლესი ისტორიის მემორიალები.
📜 ქალაქი, რომელიც თავის მწერლებს იხსენებს
ქუთაისს საქართველოს ლიტერატურულ დედაქალაქს მხოლოდ ლამაზი სახელის გამო არ უწოდებენ: ამ სახელმძღვანელოში წარმოდგენილი 25 ძეგლიდან რვა მწერლებსა და პოეტებს ეძღვნება, უფრო მეტად, ვიდრე ნებისმიერ სხვა თემას. ეს დამთხვევა არ არის, არამედ ქალაქის ისტორიის ნაწილია: ქუთაისი იმერეთის სამეფოს კულტურული ცენტრი იყო და მე-19 და მე-20 საუკუნეებში მან საქართველოს უმნიშვნელოვანესი ეროვნული პოეტები შვა. ამ ლიტერატურულ ფიგურებთან ერთად, ქალაქი ამაყობს წარსული ეპოქის საბჭოთა ქანდაკებებით, სახელმწიფო სიმბოლოების ძეგლებით და გაცილებით ბოლოდროინდელ და რთულ მოვლენებთან დაკავშირებული მემორიალებით. ერთად, ისინი ქალაქის საკმაოდ გულწრფელ პორტრეტს ქმნიან: კულტურით სიამაყე, საბჭოთა მემკვიდრეობა და დანაკარგის მეხსიერება.
✍️ მწერლები და პოეტები
ქალაქის ყველა ძეგლის თითქმის მესამედი აქ არის კონცენტრირებული.
✍️ პაოლო იაშვილისა და ტიციან ტაბიძის ძეგლი
| 👤 ვის ეძღვნება | პაოლო იაშვილი და ტიციან ტაბიძე |
| 🎭 რით არიან ცნობილი | „ცისფერყანწელთა“ ჯგუფის პოეტები |
ძეგლი ეძღვნება „ცისფერი რქების“ სიმბოლისტური მოძრაობის ორ პოეტს, რომელიც მე-20 საუკუნის დასაწყისის საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ლიტერატურული მოძრაობა იყო. ორივე პოეტი მოგვიანებით რეპრესიების მსხვერპლი გახდა: ტიციან ტაბიძე 1937 წელს სიკვდილით დასაჯეს, ხოლო პაოლო იაშვილმა იმავე წელს თავი მოიკლა, მას შემდეგ, რაც შეიტყო თავისი მეგობრის დაპატიმრების შესახებ. ქალაქის ისტორიულ ცენტრში, სადაც ორივე ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა, დგას საერთო ძეგლი, სადაც ისინი ერთ დროს ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ.
✍️ შოთა რუსთველის ძეგლი
| 👤 ვის ეძღვნება | შოთა რუსთაველი |
| 📖 ცნობილია როგორც | პოემის „ვეფხისტყაოსნის“ ავტორი |
ძეგლი მე-12 საუკუნის ქართული ეპოსის „ვეფხისტყაოსნის“ ავტორს, შოთა რუსთველს ეძღვნება. მაშინაც კი, თუ პოემა არ წაგიკითხავთ, მის სახელს საქართველოში ყველგან წააწყდებით — მთავარი ქუჩები, თეატრები და მეტროსადგურები მის სახელს ატარებს. ბევრი ტურისტი აქ სპეციალურად ჩერდება, რათა ძეგლთან ფოტო გადაიღოს. ძეგლი ფართოდ არის ცნობილი, როგორც „შოთას წყაროები“; ახლოს პატარა წყაროა, აქედან მოდის მისი არაოფიციალური სახელი.
✍️ ბორის გაპონოვის ქანდაკება
| 👤 ვის ეძღვნება | ბორის გაპონოვს |
| 📖 ცნობილია როგორც | „ვეფხისტყაოსნის“ ებრაულ ენაზე მთარგმნელი |
მჯდომარე ქანდაკება ბორის გაპონოვს ეძღვნება, რომელმაც ებრაულად თარგმნა რუსთველის პოემა „ვეფხისტყაოსანი“, რისთვისაც მან 1967 წელს ისრაელის სახელმწიფო პრემია მიიღო - იშვიათი შემთხვევა, როდესაც საბჭოთა მთარგმნელმა ცივი ომის პიკის დროს საზღვარგარეთ ასეთი აღიარება მოიპოვა. ქანდაკება ნატურალური ზომისაა, რაც მას ტურისტებისთვის პოპულარულ ადგილად აქცევს მის გვერდით ფოტოების გადასაღებად. ბევრი თავდაპირველად ფიგურას სკამზე მჯდომ ჩვეულებრივ ადამიანად აღიქვამს.
✍️ აკაკი წერეთლის ძეგლი
| 👤 ვის ეძღვნება | აკაკი წერეთელს |
| 📖 ცნობილია როგორც | პოეტი, პუბლიცისტი, ახალი ქართული ლიტერატურის ერთ-ერთი ფუძემდებელი |
მე-19 საუკუნის პოეტისა და პუბლიცისტის, ილია ჭავჭავაძესთან ერთად, აკაკი წერეთლის ძეგლი. თუ საქართველოში მოგზაურობისას ხშირად წააწყდებით წერეთლის სახელს ქუჩებში, მოედნებსა თუ მუზეუმებში, სწორედ ამ ადამიანზე ვსაუბრობთ. 1912 წელს გადაიღეს პირველი სრულმეტრაჟიანი ქართული დოკუმენტური ფილმი წერეთლის რაჭასა და ლეჩხუმში მოგზაურობის შესახებ; მისი რეჟისორი ქუთაისელი ვასილი ამაშუკელია.
მწერლების კიდევ ოთხი ძეგლი უკვე განხილულია ცალკეულ ბლოგ სტატიებში:
| სახელწოდება | მოკლედ | სტატია |
|---|---|---|
| ✍️ ილია ჭავჭავაძე | მწერალი და პუბლიცისტი, ერის მამა, ეკლესიის მიერ წმინდანად შერაცხული | წაკითხვა → |
| ✍️ გალაქტიონ ტაბიძე | XX საუკუნის ერთ-ერთი მთავარი ქართველი პოეტი | წაკითხვა → |
| ✍️ ვაჟა-ფშაველა | ქართული პოეზიის კლასიკოსი, მთიელთა ცხოვრებაზე შექმნილი ეპიკური პოემების ავტორი | წაკითხვა → |
| ✍️ ვლადიმირ მაიაკოვსკი | რუსი პოეტი-ფუტურისტი, რომლის ბავშვობაც იმერეთში გავიდა | წაკითხვა → |
🎭 ხელოვნებისა და მეცნიერების მოღვაწეები
კომპოზიტორი, ისტორიკოსი, მსახიობი და, სავარაუდოდ, ფოტოგრაფი - ეს კატეგორია აერთიანებს ადამიანებს, რომლებმაც ქუთაისი არა ლიტერატურით, არამედ კულტურისა და მეცნიერების სხვა სფეროებით გახადეს ცნობილი.
🎭 ზახარია ფალიაშვილის ძეგლი
| 👤 ვის ეძღვნება | ზაქარია ფალიაშვილს |
| 🎵 ცნობილია როგორც | კომპოზიტორი, ქართული კლასიკური მუსიკის ფუძემდებელი |
ზაქარია ფალიაშვილის ძეგლი, კომპოზიტორი, რომელიც ქართული ეროვნული კლასიკური მუსიკის ფუძემდებლად ითვლება. თუ საქართველოში მოისმენთ ოპერებს „აბესალომ და ეთერი“ ან „დაისი“, სავარაუდოდ, ეს ფალიაშვილის ნაწარმოებია. მისი მუსიკა დღესაც ისმის ქართული თეატრების სცენებზე. თბილისის ოპერის თეატრი მის სახელს ატარებს და ის ინტენსიურად მუშაობდა ქართულ ფოლკლორზე, ხალხური მელოდიები ჩართო ოპერის ტრადიციაში.
🎭 ექვთიმე თაყაიშვილის ძეგლი
| 👤 ვის ეძღვნება | ექვთიმე თაყაიშვილს |
| 📚 ცნობილია როგორც | ისტორიკოსი, არქეოლოგი, საზოგადო მოღვაწე |
ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, ექვთიმე თაყაიშვილის ძეგლი, რომელმაც თავისი ცხოვრება ქართული სიძველეების შესწავლას მიუძღვნა და 1920-იან წლებში, საქართველოს საბჭოთა კავშირის დროს საზღვარგარეთ გატანით, ქვეყნის ეროვნული კულტურული საგანძურის ნაწილი გადაარჩინა, შემდეგ კი 1945 წელს ქვეყანაში დააბრუნა. სწორედ მისი წყალობითაა დღეს საქართველოს მუზეუმებში მრავალი უნიკალური რელიქვიის ნახვა შესაძლებელი. ქანდაკება შექმნა ქუთაისელმა მოქანდაკემ გიორგი კიკვაძემ, რომელიც ამ სახელმძღვანელოში წარმოდგენილი რამდენიმე ქალაქის ძეგლის ავტორია.
🎭 იპოლიტ ხვიჩის ქანდაკება
| 👤 ვის ეძღვნება | იპოლიტე ხვიჩიას |
| 🎬 ცნობილია როგორც | თეატრისა და კინოს მსახიობი, კუკუშას როლის შემსრულებელი ფილმში „მიმინო“ |
ქანდაკებაზე გამოსახულია იპოლიტ ხვიჩია, კომედიური თეატრისა და კინოს მსახიობი, რომელიც ცნობილია, როგორც ქართველი ლუი დე ფიუნესი, მაყურებლის გაცინების იშვიათი უნარის გამო. საქართველოს ფარგლებს გარეთ ის ყველაზე მეტად ცნობილია კულტურ ფილმში „მიმინო“ მთავარი გმირის მეგობრის, კუკუშის როლით. თქვენ შეგიძლიათ მსახიობის გვერდით სკამზე დაჯდეთ, რაც ძეგლს ქუთაისის ცენტრში ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ფოტოს გადასაღებ ადგილად აქცევს. ძეგლი ლადო მესხიშვილის სახელობის დრამატული თეატრის გვერდით დგას, სადაც ხვიჩია მრავალი წლის განმავლობაში გამოდიოდა.
🎭 ილო ხაკიაშვილის ქანდაკება
როგორც ჩანს, ქანდაკება ქუთაისელ კულტურულ მოღვაწეს, სახელად ილოს, ეძღვნება. მიუხედავად იმისა, რომ ძეგლის ვინაობა გაურკვეველი რჩება, თავად ქანდაკება დიდი ხანია ქალაქის ქუჩების ამოსაცნობი ნაწილია. ქალაქში, ხელოვნების გალერეასთან ახლოს, ფოტოგრაფ ილო ფიჩხაძის მსგავსი აღწერის ძეგლია, თუმცა არ არსებობს აბსოლუტური დარწმუნება, რომ ეს ერთი და იგივე ადამიანია: სხვადასხვა წყაროში სახელები განსხვავებულია. ღირს ადგილზე ან ადგილობრივ ისტორიკოსებთან გადამოწმება.
🕊️ საბჭოთა მემკვიდრეობა
საბჭოთა ეპოქიდან შემორჩენილი სამი ძეგლი ქალაქს მისი ისტორიის არანაკლებ რეალური, თუმცა უფრო საკამათო მხრიდან აჩვენებს.
🕊️ საბჭოთა ქანდაკებების კომპლექსი
საბჭოთა ეპოქიდან შემონახული ქანდაკებების ეს კომპლექსი ამჟამად უფრო მეტად აღიქმება, როგორც მთელი ეპოქის ძეგლი, ვიდრე კონკრეტული ადამიანების ან მოვლენების. ეს იშვიათი მაგალითია, სადაც საბჭოთა მონუმენტური ხელოვნების ვიზუალური ენა უკეთ არის შემონახული, ვიდრე სხვა საქართველოს ქალაქებში. თუ გაინტერესებთ საბჭოთა არქიტექტურა და ხელოვნება, ეს ადგილი აუცილებლად უნდა ნახოთ. ის ნათლად აჩვენებს, თუ როგორ წარმოიდგენენ საჯარო სივრცეებს რამდენიმე ათწლეულის წინ.
🕊️ ვ.ი. კიკვიძის ბიუსტი
| 👤 ვის ეძღვნება | ვასილი კიკვიძეს |
| ⚔️ ცნობილია როგორც | წითელი არმიის მეთაური რუსეთის სამოქალაქო ომის პერიოდში |
ბიუსტი ეძღვნება ვასილი კიკვიძეს, საბჭოთა სამხედრო ლიდერს XX საუკუნის დასაწყისის რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს, წარმოშობით საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც 1919 წელს დონის არმიასთან ბრძოლაში დაიღუპა. ასეთი ძეგლები დღეს საქართველოში იშვიათია. თუ საბჭოთა ისტორიით ხართ დაინტერესებული, ეს ძეგლი აუცილებლად უნდა ნახოთ. ეს ქუთაისში შემორჩენილ ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ძეგლთაგანია, რომელიც პირდაპირ კავშირშია საბჭოთა სამხედრო ისტორიასთან.
🕊️ ქანდაკება "საბჭოთა ოქროს შპიონი"
| 🕊️ პერიოდი | საბჭოთა ეპოქა |
| 🎨 ფორმა | ოქროსფერი სფეროს ფორმის სკულპტურა |
ქანდაკებამ ცოტა ხნის წინ შეიძინა სასაუბრო სახელი „საბჭოთა ოქროს თაღლითი“, ჰარი პოტერის ოქროს ბურთთან მისი არაოფიციალური მსგავსების გამო, თუმცა თავად საბჭოთა ეპოქის ქანდაკებას ფილმთან არანაირი კავშირი არ აქვს. გარკვეული კუთხიდან დანახვისას, მსგავსება მართლაც გასაოცარია. ბევრი ტურისტი აქ სპეციალურად „მფრინავი თაღლითის“ გამოსახულების გასამეორებლად ჩამოდის. სახელწოდებამ როგორც ადგილობრივებს, ასევე ტურისტებს შორის დიდი პოპულარობა მოიპოვა და ქალაქის ოფიციალურ ცნობარშიც კი გამოიყენება.
🛡️ სახელმწიფო სიმბოლოები და ისტორია
ამ კატეგორიის ორივე ობიექტი უკვე განხილულია ცალკეულ ბლოგ სტატიებში.
| დასახელება | მოკლედ | სტატია |
|---|---|---|
| 🛡️ საქართველოს დროშა | ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი დროშის ანძა, ქალაქის შესასვლელში | წაკითხვა → |
| 🛡️ დავით აღმაშენებელი | მეფე, შუა საუკუნეების საქართველოს გამაერთიანებელი | წაკითხვა → |
🕯️ ხსოვნის მემორიალები
სამი ძეგლი, რომელიც საქართველოს ისტორიის უფრო ახალ და გაცილებით რთულ გვერდებს ეძღვნება.
| დასახელება | მისამართი | აღწერა |
|---|---|---|
| 🏆 ქუთაისის ოლიმპიური ჩემპიონები | 📍 ისტორიული ცენტრი | კოლექტიური მემორიალი ქუთაისში დაბადებული ოლიმპიური ჩემპიონების პატივსაცემად, განსაკუთრებით ჭიდაობასა და ძალოსნობაში. |
| 🕯️ უგზო-უკვლოდ დაკარგულთა მემორიალი | 📍 ქალაქის სამხრეთი ნაწილი | ეძღვნება **1990-იანი წლებისა და 2000-იანი წლების დასაწყისის** შეიარაღებულ კონფლიქტებში უგზო-უკვლოდ დაკარგულებს, პირველ რიგში აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთთან დაკავშირებულ მოვლენებს. |
| 🕯️ სამოქალაქო ომის მსხვერპლთა მემორიალი | 📍 ისტორიული ცენტრი | ეძღვნება **1990-იანი წლების დასაწყისის** სამოქალაქო ომის მსხვერპლთა ხსოვნას, რომელიც სსრკ-ის დაშლისა და პრეზიდენტ **ზვიად გამსახურდიას** გადაყენების შემდეგ დაიწყო. |
სამივე ძეგლი გვახსენებს, რომ საქართველოს უახლესი ისტორია არა მხოლოდ დამოუკიდებლობის აღდგენას, არამედ შიდა არეულობებსა და დანაკარგებსაც ეხებოდა.
🎨 ურბანული ქანდაკებები და ხელოვნების ნიმუშები
ამ კატეგორიის ორი ობიექტი უკვე განხილულია ცალკეულ ბლოგ სტატიებში.
| დასახელება | მოკლედ | სტატია |
|---|---|---|
| 🎨 კოლხეთის შადრევანი | ბრინჯაოს ცხოველების ფიგურები ქალაქის მთავარ მოედანზე | წაკითხვა → |
| 🎨 დები იშხნელები | სკულპტურა, შექმნილი ქართული ფოლკლორის სიუჟეტის მიხედვით | წაკითხვა → |
🎨 პიკასოს ბიჭი
ეს ქანდაკება, „ორი ქუდით ბიჭი“, თეთრი ხიდის მოაჯირზე, უკვე განხილულია ჩვენს ქუთაისის ხიდების გზამკვლევში: თეთრი ხიდისა და პიკასოს ბიჭის შესახებ წაიკითხეთ სტატიაში „თეთრი ხიდი ქუთაისში: ფეხით მოსიარულეთა სიმბოლო მდინარე რიონზე“. ეს ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი ქანდაკებაა, რომლის გამოტოვებაც ქალაქის ცენტრში სეირნობისას ძნელია. თითქმის ყველა ტურისტი აქ ჩერდება ფოტოს გადასაღებად.
🎨 ხელოვნების ინსტალაცია
ეს თანამედროვე ხელოვნების ინსტალაცია, რომელსაც ოფიციალური სახელი და დოკუმენტირებული ისტორია არ აქვს, კიდევ ერთი მაგალითია იმისა, თუ როგორ განახლდება ქუთაისის ურბანული გარემო ისტორიული ძეგლების შენარჩუნების პარალელურად. ასეთი ობიექტები ქალაქში სულ უფრო ხშირად ჩნდება და თანდათან ახალ ღირსშესანიშნაობებად იქცევა. თუ უჩვეულო ფოტოგრაფია გიყვართ, აუცილებლად გაჩერდით აქ რამდენიმე წუთით.
🎨 მშობლიური ენის ძეგლი
ძეგლი ეძღვნება ქართულ ენას და მსოფლიოში ერთ-ერთ უძველეს ანბანს, რომელიც 1500 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მნიშვნელოვანი ცვლილებების გარეშე გამოიყენებოდა. უფრო ახლოს დააკვირდით ასოების ფორმებს - ისინი სრულიად განსხვავდებიან არც კირილიცისგან და არც ლათინურისგან. ბევრი ტურისტი ქართული ანბანით პირველად ამ ძეგლის ნახვის შემდეგ ინტერესდება. ენისადმი მიძღვნილი ასეთი ძეგლები პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში იშვიათობას არ წარმოადგენს, მაგრამ ქუთაისში ის განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ახლომდებარე ქართველი მწერლების ძეგლების სიმრავლის ფონზე.
🛣️ ქუთაისის ძეგლების მარშრუტი
💡 თუ დრო შეზღუდული გაქვთ, ისტორიული ცენტრის მონახულებაც საკმარისია ქალაქის ძეგლების ნახევარზე მეტის სანახავად. თუ გსურთ ყველა 25 ძეგლის ნახვა, დაგეგმეთ ნახევარი დღე და იმოძრავეთ მანქანით.
🏁 რატომ უნდა ნახოთ ქუთაისის ძეგლები
ქუთაისის ძეგლები ერთგვარი ისტორიის სახელმძღვანელოს ჰგავს ერთი სტრიქონის გარეშე: მწერლები ქალაქის კულტურულ სიამაყეს წარმოაჩენენ, საბჭოთა ქანდაკებები სსრკ-ს ათწლეულებს იხსენებენ, ხოლო მემორიალები გულახდილად საუბრობენ ბოლო ოცდაათი წლის დანაკარგებზე. თუ დრო შეზღუდულია, ისტორიული ცენტრი ერთ გასეირნებაზე ათზე მეტ ძეგლს მოიცავს, დანარჩენი კი ქალაქის სხვა ღირსშესანიშნაობებისკენ მიმავალ გზაზე ღირს სანახავად.
ℹ️ ძეგლების მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია გამოქვეყნების მომენტისთვის განახლებულია. გთხოვთ, დეტალები გადაამოწმოთ ადგილზე.
🧡 განაგრძეთ კითხვა ქუთაისის შესახებ
- 🎨 ქუთაისის სტრიტ-არტი: ძველი ქალაქისა და კამპუსის მურალების გზამკვლევი
- 🏛️ იმერეთის სამეფო რეზიდენციები: გეგუთი და სოლომონ II-ის სასახლე
- 🏛️ მიტოვებული წყალტუბოს სანატორიუმები: საბჭოთა კურორტის ნანგრევების გზამკვლევი
💾 შეინახეთ სტატია, რათა მოგზაურობამდე კვლავ დაუბრუნდეთ მას.
ქუთაისის რომელმა ძეგლმა გაგაოცათ ყველაზე მეტად? „საბჭოთა ოქროს სნიჩმა“, მშობლიური ენის ძეგლმა თუ ცენტრში მდებარე ლიტერატურული კვარტლის რომელიმე ძეგლმა? გაგვიზიარეთ, ყველა კომენტარს ვკითხულობთ ❤️
❓ ხშირად დასმული კითხვები
💬 ეს გზამკვლევი წარმოადგენს 25 ძეგლსა და ქანდაკებას, ლიტერატურული ძეგლებიდან დაწყებული საბჭოთა მემკვიდრეობითა და მემორიალებით დამთავრებული. ეს არ არის ქალაქის ყველა მემორიალური ადგილის ამომწურავი სია, მაგრამ მოიცავს ყველაზე მნიშვნელოვანებს.
💬 ქალაქი ისტორიულად იმერეთის სამეფოს კულტურული ცენტრი იყო და საქართველოს მე-19 და მე-20 საუკუნეების რამდენიმე მნიშვნელოვან პოეტსა და მწერალს აჩუქა, მათ შორის ილია ჭავჭავაძეს, აკაკი წერეთელს და გალაქტიონ ტაბიძეს. ამ გზამკვლევში წარმოდგენილი 25 ძეგლიდან რვა ლიტერატურულ მოღვაწეებს ეძღვნება.
💬 ეს არის არაოფიციალური მეტსახელი საბჭოთა ეპოქის ოქროსფერი, სფერული ქანდაკებისთვის, რომელიც მას შემდეგ მიენიჭა „ჰარი პოტერის“ ბურთთან მსგავსების გამო. ქანდაკებას არანაირი კავშირი არ აქვს თავად წიგნთან ან ფილმთან.
💬 ისტორიულ ცენტრში ათზე მეტი ძეგლი დგას და მათი ერთი შეხედვით დათვალიერება მარტივია. დანარჩენი, მათ შორის საქართველოს დროშა და დაკარგულთა მონუმენტი, უფრო შორს არის და მანქანას საჭიროებს.
💬 ქუთაისელმა მოქანდაკე გიორგი კიკვაძემ რამდენიმე ქალაქის ძეგლი შექმნა, მათ შორის ექვთიმე თაყაიშვილისა და იპოლიტ ხვიჩიას ქანდაკებები.
ასევე წაიკითხეთ
- ყველაზე ძველი ქალაქი საქართველოში და ძველი დედაქალაქები
- ქუთაისის მერიის შენობა, რუსთველის გამზირი 3-ზე
- ქუთაისში მდებარე ყოფილი საქართველოს პარლამენტი: გუმბათი და მომავლის ტექნოჰაბი
- ქუთაისის ქუჩის ხელოვნება: ძველი ქალაქისა და კამპუსის ფრესკების გზამკვლევი
- საქართველოს დროშა ქუთაისში: ქალაქი, სადაც სიმბოლოები აღიმართა
5 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში