🎶 იშხნელი დები ქუთაისში: ხმები, რომლებიც ცნობილია მთელი ქვეყნის მასშტაბით
📋 რა უნდა იცოდეთ სტუმრობამდე
| 📍 მდებარეობა | ცენტრალური პარკი, ქუთაისი |
| 🕐 ხელმისაწვდომობა | 24/7, ეს არის ღია ცის ქვეშ მდებარე სკულპტურა პარკში |
| 💰 დათვალიერება | უფასოა |
| 📅 დაიდგა | 2006 წელს |
| 🎼 ვინ არის გამოსახული | მომღერალი გოგონები ქართული ხალხური მუსიკალური ინსტრუმენტებით |
🧭 რაზეა ეს სტატია
ქუთაისის ცენტრალურ პარკში დგას იშხნელების დებისადმი მიძღვნილი სკულპტურა — ვოკალური კვარტეტის, რომელმაც XX საუკუნეში ქართული საქალაქო სიმღერა მთელ საბჭოთა კავშირში გაითქვა. ეს სტატია გამოადგება ყველას, ვინც ძეგლი ნახა და სურს გაიგოს, ვინ არიან მასზე გამოსახულნი და რატომ არის ისინი მნიშვნელოვანი ქუთაისისთვის.
📘 ვინ არიან იშხნელი დები
იშხნელი დები ნამდვილი ქუთაისელი ოჯახია, ოთხი (სინამდვილეში ხუთი) ქალი, რომლებიც XX საუკუნის ქართული ქალაქური სიმღერების ყველაზე ცნობილ შემსრულებლებად იქცნენ. სწორედ მათი შესრულებით მოისმინა მთელმა ქვეყანამ პირველად „სულიკო“ - აკაკი წერეთლის პოეზიაზე დაფუძნებული სიმღერა, რომელიც საქართველოს ფარგლებს გარეთ ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ქართულ მუსიკალურ სიმბოლოდ იქცა. ქუთაისში, ბაგრატის ტაძრიდან არც თუ ისე შორს დაბადებულებმა, მათ დააარსეს ქართული ქალაქური რომანის კვარტეტული ჟანრი და დღეს ქუთაისსა და თბილისში ქუჩებსა და ძეგლებს მათი სახელები ჰქვია.
🎼 ისტორია: გრამატიკული სკოლიდან საკავშირო დიდებამდე
იშხნელი დები ქუთაისის ისტორიულ ნაწილში, ბაგრატის საკათედრო ტაძართან ახლოს, გიორგი იშხნელის ოჯახში დაიბადნენ. თავდაპირველად, ოჯახის შვიდი წევრი არამოყვარულად მღეროდა და ასრულებდა - მშობლები და შვილები სახლში, საკუთარი თავისთვის, სხვადასხვა ქართულ ქალაქურ სიმღერებს ასრულებდნენ.
მათი პირველი საჯარო გამოსვლა ბავშვობაში, ქუთაისის გიმნაზიაში შედგა. ოჯახური ლეგენდის თანახმად, წარმოდგენა მას შემდეგ ორგანიზდა, რაც პოლიტიკოს ნოე ჟორდანიას მეუღლე 1909 წელს ქუთაისის თეატრში საქველმოქმედო ღონისძიებაზე სიმღერისთვის მიიწვიეს. ბავშვები იმდენად შეშინდნენ სცენის გამო, რომ სცენაზე გასვლამდე განზრახ ჩააქრეს შუქები და შალვა დადიანმა ისინი სცენაზე ხელჩაკიდებული აიყვანა. ქუთაისელებს წარმოდგენა იმდენად მოეწონათ, რომ მოგვიანებით ადგილზე სამახსოვრო დაფა დადგა.
მოგვიანებით, გოგონები, რომლებიც მაშინ ჯერ კიდევ საშუალო სკოლის მოსწავლეები იყვნენ, თეატრში საიუბილეო საღამოზე თავად გალაკტიონ ტაბიძემ, მე-20 საუკუნის უდიდესმა ქართველმა პოეტმა მიიწვია. პრობლემა ის იყო, რომ სკოლაში გოგონა მოსწავლეებს სცენაზე გამოსვლა ეკრძალებოდათ და ქალთა ანსამბლები იმ დროს უბრალოდ არ არსებობდა - მხოლოდ მამაკაცთა გუნდები არსებობდნენ. მშობლებმა სკოლის ადმინისტრაციას დაჰპირდნენ, რომ შვილებს სცენაზე გამოსვლის უფლებას აღარ მისცემდნენ და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, ისინი პირობას ასრულებდნენ.
იშხნელი დების ანსამბლი ოფიციალურად მხოლოდ 1941 წელს ჩამოყალიბდა და იმავე წელს საქართველოს ფილარმონიამ ისინი კონცერტებზე გამოსვლისთვის მიიწვია. ამ მომენტიდან დების კარიერა არა მხოლოდ ოჯახურ ჰობიდ, არამედ პროფესიად იქცა.
💡 რედაქციის რჩევა
სანამ ძეგლთან მიხვალთ, მოუსმინეთ „სულიკოს“ სწორედ იშხნელების დების შესრულებით — ჩანაწერი YouTube-ზე მარტივად მოიძებნება. ბევრი ტურისტი სკულპტურასთან ფოტოს იღებს, არც კი იცის, რომ მასზე გამოსახული გოგონები არა სიმბოლური სახეები, არამედ რეალური ადამიანები არიან, რომელთა ხმის მოსმენაც სულ რამდენიმე წუთში შეგიძლიათ.
🎻 ვინ ვინ არის კვარტეტში
ვოკალური კვარტეტის ძირითადი შემადგენლობა შედგებოდა ნინოსგან (1898–1967), თამარასგან (1900–1994), ზინაიდასგან (1902–1968) და ალექსანდრასგან (1904–1955) იშხნელისგან. ალექსანდრას გარდაცვალების შემდეგ, 1955 წელს, კვარტეტში მისი უფროსი და, მარიამი (1889–1973) შეცვალა.
თამარა იშხნელი ყველაზე დიდხანს დარჩა გამორჩეული - ის მრავალი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ანსამბლს, სოლო შესრულებით, მღეროდა როგორც ქართულ, ასევე რუსულ რომანსებს და წერდა საკუთარ სიმღერებს. თამარა გარდაიცვალა 1994 წლის 23 ოქტომბერს და დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში, თბილისში. 1949 წელს მას მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება. მისი შვილიშვილი ცნობილი ქართველი მომღერალი, კომპოზიტორი და მხატვარი მანანა მენაბდეა.
🖼️ რას გამოსახავს ქანდაკება
იშხნელი დების მონუმენტი ქუთაისის ცენტრალურ პარკში 2006 წელს დაიდგა. კომპოზიციაზე გამოსახულია მომღერალი გოგონები, რომლებსაც ხელში უჭირავთ ხალხური მუსიკალური ინსტრუმენტები — ეს კვარტეტის კომპოზიტური გამოსახულებაა და არა ცალკეული დების პორტრეტი. ეს ქუთაისში არსებული ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ქანდაკებათაგანია, რომელიც არა ისტორიულ პიროვნებას ან წმინდანს, არამედ ქალაქის მუსიკალურ მემკვიდრეობას ეძღვნება.
👀 ვიზიტორთა შთაბეჭდილებები
ქანდაკების შესახებ მიმოხილვები, როგორც წესი, ფრთხილი დადებითია: ვიზიტორები აღნიშნავენ ძეგლის გარშემო არსებულ პარკის მშვიდ და ჰარმონიულ ატმოსფეროს, ხოლო თავად კომპოზიცია აღწერილია, როგორც „ნამუშევრი, რომელიც ემოციებს იწვევს და რეგიონის კულტურულ მემკვიდრეობას უსვამს ხაზს“. გთხოვთ გაითვალისწინოთ: ბარათის ზოგიერთი მიმოხილვა არეული იყო თბილისელ დების მსგავს ძეგლთან - ორივე ქალაქი დებს ცალკე ქანდაკებებით პატივს მიაგებს და ეს შეცდომა არ არის, არამედ ფაქტია: ძეგლები ორივე ქალაქში არსებობს.
🌟 ამ ადგილის მახლობლად
ℹ️ დების ცხოვრების წლები და მათი ადრეული ბიოგრაფიების დეტალები სხვადასხვა წყაროში ოდნავ განსხვავდება (მაგალითად, თამარას დაბადების წლის ორი ვერსია არსებობს: 1896 და 1900). ამ სტატიაში ყველაზე დეტალურ წყაროდ გამოყენებულია ქართული ვიკიპედიიდან აღებული თარიღები; სტალინისა და „სულიკოს“ შესახებ ისტორია ზეპირი ტრადიციაა და არა დოკუმენტირებული ფაქტი.
💬 გაგვიზიარეთ თქვენი აზრი
გქონდათ თუ არა მოსმენილი „სულიკო“ იშხნელების დების შესრულებით, სანამ ამ სტატიას წაიკითხავდით? გაგვიზიარეთ კომენტარებში თქვენი შთაბეჭდილებები ამ ჩანაწერზე.
❤️ რით არის ეს ადგილი დასამახსოვრებელი
პარკში არსებული ქანდაკება მხოლოდ დასაწყისია იმ ისტორიისა, რომელიც ქუთაისში, სახლში შვიდი მომღერალი ნათესავით დაიწყო და მთელი ქვეყნის მასშტაბით აღიარებული სიმღერით დასრულდა, შემდეგ კი საქართველოს ორ ქალაქში ძეგლების დადგმით დასრულდა.
🧡 წაიკითხეთ მეტი ქუთაისის შესახებ
- 🗿 დავით აღმაშენებლის ძეგლი ქუთაისში — ისტორია და მნიშვნელობა
- 🗿 ვლადიმირ მაიაკოვსკის ძეგლი ქუთაისში — პოეტი, რომელიც საქართველოში გაიზარდა
- ⛲ კოლხეთის შადრევანი ქუთაისში — ცენტრალური მოედნის მთავარი სიმბოლო
💾 შეინახეთ ეს სტატია, რათა ქუთაისში გამგზავრებამდე მარტივად დაუბრუნდეთ.
❓ ხშირად მოძიებული კითხვები იშხნელი დების შესახებ
💬 ქუთაისელი ქართული ქალაქური სიმღერის შემსრულებლების ოჯახი: ნინო, თამარა, ზინაიდა და ალექსანდრა (მოგვიანებით მარიამ) იშხნელები. მათ დააარსეს ქართული ქალაქური რომანის კვარტეტული ჟანრი და სიმღერა „სულიკო“ მთელ საბჭოთა კავშირში გახადეს ცნობილი.
💬 ქუთაისის ცენტრალურ პარკში. ქანდაკება 2006 წელს დაიდგა და საზოგადოებისთვის ღიაა 24/7 და უფასოდ.
💬 დიახ, მთელმა საბჭოთა კავშირმა აკაკი წერეთლის ტექსტის მიხედვით შექმნილი სიმღერა იშხნელი დების მიერ აღიარა, თუმცა თავად სიმღერა უფრო ადრეც არსებობდა.
💬 თამარა იშხნელი - ის ყველაზე დიდხანს დარჩა საზოგადოების ყურადღების ცენტრში, ხელმძღვანელობდა ანსამბლს, გამოდიოდა სოლო შესრულებით და წერდა საკუთარ სიმღერებს. მისი შვილიშვილი ცნობილი ქართველი მომღერალი მანანა მენაბდეა.
💬 დიახ, ქუთაისის გარდა, მათ პატივსაცემად არის ძეგლი და ქუჩა თბილისში, სადაც ისინი ასევე ცხოვრობდნენ და გამოდიოდნენ.
3 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში