🏰 კაბენის მონასტერი: გუმბათოვანი ტაძარი დედოფალ თამარის ეპოქიდან ასურეთისწყლის ხეობაში
კაბენის მონასტერი ერთი შეხედვით
გუმბათოვანი ტაძრის ნანგრევები XII საუკუნის ბოლოდან XIII საუკუნის დასაწყისამდე, ასურეთისწყლის ხეობაში, სოფელ ქიქეთის მახლობლად. აღმოსავლეთ კედელზე იშვიათი დეტალია შემორჩენილი, წარწერა მათი სახელებით, ვინც მშენებლობა დაასრულა.

კაბენის მონასტერი გუმბათოვანი ტაძრისა და რამდენიმე მიმდებარე ეკლესიის ნანგრევებია ასურეთისწყლის მდინარის ხეობაში, სოფელ ქიქეთის მახლობლად, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქართლში. კომპლექსი XII საუკუნის ბოლოთი, XIII საუკუნის დასაწყისით თარიღდება, დედოფალ თამარის ეპოქით, ხოლო მისი გეგმა და მორთულობა იმავე რიგში დგას ცნობილ ტაძრებთან, სამთავისთან და იკორთასთან.
ადგილი მშვიდია და ჩვეულებრივი გაგებით ტურისტული არ არის: აქ უფრო თავად ხეობაში სეირნობისთვის მოდიან, ვიდრე მხოლოდ ნანგრევების სანახავად, ჩანჩქერები სულ ახლოსაა, და ამის გარშემო არანაირი მოწყობილი ინფრასტრუქტურა არ არსებობს.
📜 დამაარსებელთა წარწერა

მონასტრის ღობის აღმოსავლეთ კედელზე წარწერაა შემორჩენილი, და სწორედ ეს ხდის კაბენს საინტერესოს ხუროთმოძღვრების მიღმაც. მასში დასახელებულია ოთხი ძმა, გარკვეული გიორგი კაბენის ვაჟები: ნიკოლოზი, ვასილი, ოქროპირი და გრიგოლი. წარწერის ტექსტის მიხედვით, სწორედ მათ დაასრულეს ადრე დაწყებული ტაძრის მშენებლობა, დედოფალ თამარის მეფობის დროს, ანუ XII და XIII საუკუნეების მიჯნაზე.
მონასტრის სახელი, სავარაუდოდ, სწორედ ამ ოჯახის სახელიდან მოდის, და არა პირიქით. მსგავსი, დამაარსებელი ოჯახის დამასახელებელი წარწერები ამ პერიოდის ზოგიერთ ქართულ ტაძარზე გვხვდება, თუმცა არა ყველგან, და კაბენი ამ მხრივ იღბლიანია: შემორჩენილია წერილობითი ცნობა, რომელიც შენობას კონკრეტულ ადამიანებს უკავშირებს, არა მხოლოდ ზოგად ეპოქას.
🏛️ კომპლექსის არქიტექტურა
ცენტრალური ნაგებობა, ღვთისმშობლის მიძინების გუმბათოვანი ტაძარი, გეგმით თითქმის იმეორებს ბეთანიის ტაძარს, თუმცა ფასადების მორთულობით მისგან სავსებით განსხვავებულია. კაბენის დეკორატიული სისტემა უფრო სამთავისსა და იკორთას უახლოვდება, ნაკვეთი ქვის ბლოკებითა და ორნამენტით, დამახასიათებელი ამ პერიოდის ქართული ხუროთმოძღვრებისთვის.

მთავარი ტაძრის გვერდით ორი პატარა დარბაზული ეკლესია დგას, ერთი მიძღვნილი სვიმონ მესვეტისადმი, მეორე მთავარანგელოზ მიქაელისადმი. მონასტრის ღობის გარეთ, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, კიდევ ერთი პატარა დარბაზული ეკლესია დგას, ნაწეთი, მოყვითალო ქვისგან ნაშენი, მთავარი ჯგუფისგან განცალკევებით. მთავარი ტაძრის ინტერიერის მოხატულობის ფრაგმენტები, რაც შემორჩენილია, XIX საუკუნის შუა პერიოდს განეკუთვნება, ანუ თავად ნაგებობაზე მნიშვნელოვნად გვიან.
დღეს ის, რაც დარჩენილია, ნამდვილი ნანგრევებია: კედლისა და თაღის ნაწილები ჩამონგრეულია, ხოლო მცენარეულობა ზოგან ქვის წყობას ეპარება. ეს არ არის კურირებული მუზეუმის ობიექტი პერსონალითა და სალაროთი, ეს ხუროთმოძღვრების ძეგლია ღია ცის ქვეშ, და მასთან გარკვეული სიფრთხილით მიდგომა ღირს, მისი მდგომარეობის გათვალისწინებით.
💧 რა არის ახლოს

მონასტრიდან სულ რამდენიმე ასეულ მეტრში ხეობა კაბენის ჩანჩქერისკენ იშლება, და სრული მარშრუტი იქამდე, ბილიკი, სიმაღლის ცვლილებები, პრაქტიკული რჩევები, ცალკე სტატიაშია განხილული, თავად ლაშქრობის შესახებ. თუ უკვე აქ ხართ ნანგრევებისთვის, ჩანჩქერამდე შემოვლა მოკლე გამოვა.
ცოტა უფრო შორს, ქოჯორის მიმართულებით, ამ ტერიტორიის კიდევ ერთი ისტორიული ფენა დევს: ყოროღლის ციხესიმაგრე და ტყის ბილიკი, რომლითაც ზოგჯერ თბილისის მხრიდან ფეხით მოდიან აქამდე. უახლოესი ორიენტირი ნავიგაციისთვის, სოფელი ქიქეთი, მონასტრიდან რამდენიმე კილომეტრში.

📌 როგორ მივიდეთ და რა გავითვალისწინოთ
მონასტერი ხეობაშია, მოწყობილი ინფრასტრუქტურის გარეშე, ხოლო უახლოესი ორიენტირი, სოფელი ქიქეთი, საიდანაც მდინარის გასწვრივ ბილიკი ნანგრევებამდე მიდის. საზოგადოებრივი ტრანსპორტი თავად მონასტერამდე არ დადის, მოსახერხებელია მანქანით ქიქეთამდე მისვლა, შემდეგ კი ფეხით გაგრძელება.
გაითვალისწინეთ, რომ ეს ზედამხედველობისა და განათების გარეშე დარჩენილი ნანგრევებია. დღის სინათლე და მოხერხებული ფეხსაცმელი აუცილებელია, ხოლო პატარა ბავშვებთან ერთად უმჯობესია კედლის ჩამონგრეულ მონაკვეთებს მოშორებით დარჩეთ.
უკვე იყავით კაბენის მონასტერში? დატოვეთ შეფასება Madloba-ზე: გვიამბეთ, რა დახვდათ ადგილზე, ჩანდა თუ არა დამაარსებელთა წარწერა და შეაერთეთ თუ არა ვიზიტი ჩანჩქერებთან.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივლისის მდგომარეობით. ნანგრევების მდგომარეობა შეიძლება შეიცვალოს, დაწვრილებითი დათვალიერების დაგეგმვამდე გადაამოწმეთ აქტუალური ვითარება.
❓ კითხვები და პასუხები
💬 თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქართლში, ასურეთისწყლის მდინარის ხეობაში, სოფელ ქიქეთის მახლობლად.
💬 მთავარი ტაძარი XII საუკუნის ბოლოთი, XIII საუკუნის დასაწყისით თარიღდება, დედოფალ თამარის ეპოქით. აღმოსავლეთ კედელზე წარწერა ადასტურებს, რომ მშენებლობა სწორედ ამ პერიოდში დასრულდა.
💬 წარწერაში დასახელებულია ოთხი ძმა, გიორგი კაბენის ვაჟები: ნიკოლოზი, ვასილი, ოქროპირი და გრიგოლი. მათ დაასრულეს ტაძრის მშენებლობა, რომელიც ადრე დაწყებული იყო.
💬 ოთხი: ღვთისმშობლის მიძინების გუმბათოვანი ტაძარი, სვიმონ მესვეტის დარბაზული ეკლესია, მთავარანგელოზ მიქაელის ეკლესია და ცალკე პატარა ეკლესია ღობის გარეთ.
💬 სულ ახლოს, დაახლოებით 230 მეტრში. ბევრი ვიზიტორი ნანგრევებისა და ჩანჩქერების ნახვას ერთ სეირნობაში აერთიანებს.
💬 საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მონასტერამდე არ დადის. მოსახერხებელია მანქანით სოფელ ქიქეთამდე მისვლა, შემდეგ ხეობის გასწვრივ ფეხით გაგრძელება.
💬 ფრაგმენტები შემორჩა, მაგრამ ისინი ტაძრის აშენების პერიოდს არ განეკუთვნება, ისინი XIX საუკუნის შუა პერიოდისაა, მნიშვნელოვნად გვიანდელი.
💬 გეგმით ის ბეთანიის ტაძარს უახლოვდება, ფასადების მორთულობით კი, სამთავისსა და იკორთას, იმავე XII-XIII საუკუნეების სტილის ძეგლებს.























35 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
A veces, mi mente vaga entre lo que fue y lo que queda, y me pregunto si las inscripciones descubiertas son solo palabras o si realmente cuentan historias. La combinación de naturaleza y legado cultural siempre me ha fascinado. Hay un peso en cada piedra, un susurro que invita a descubrir más. Me pregunto, ¿hay visitas guiadas en la zona para conocer todos esos secretos del monasterio?
Eppure, guardando le rovine vicino a Kiketi, mi chiedo quanto resta di quel passato glorioso. Perché la memoria di un luogo è così fragile, come foglie portate via dal vento. Camminare lungo quelle antiche pietre ti fa sentire parte di qualcosa di più grande, ma al tempo stesso ti ricorda la transitorietà delle cose. C’è un che di magico, eppure malinconico.
Мне особенно понравилось, что в рейтинге есть советы местных жителей — они помогают понять, когда лучше приезжать, чтобы избежать лишней суеты, и на какие детали стоит обратить внимание внутри самого монастыря. Такие мелочи делают поездку более осмысленной. Плюс отзывы других читателей добавляют живых впечатлений — видно, что место оставляет сильный эмоциональный отклик у разных людей.
После таких материалов хочется не просто «отметить точку», а действительно задержаться, прочувствовать атмосферу и, возможно, даже пересмотреть свой маршрут в пользу более спокойных и душевных локаций. Спасибо мадлобу за такие подборки, которые открывают неочевидные, но очень ценные места.
Как думаете, стоит ли выделять отдельный день на подобные уединённые монастыри, или лучше включать их в маршрут между более популярными достопримечательностями?
Сам монастырь заслуживает внимания определённо, прекрасная архитектура, да ещё так хорошо сохранившаяся до наших дней. Определённо стоит туда съездить!
Комплекс был обнесен впечатляющей стеной, остатки которой видны и сейчас.Читая статью об этом монастыре и любуясь множеством фото, хочется своими глазами ,наяву увидеть это творение.