დაამატეთ ორგანიზაცია

🏰 ნაკვეთი ტაძარი ფითარეთში: როგორ გახდა მიტოვებული მონასტერი კციის ხეობაში ისევ მოქმედი

შექმნილია:
განახლებულია:
🏰 მოკლედ მთავარზე

🏰 ფითარეთის მონასტერი კციის ხეობაში

XIII საუკუნის ტაძარი შორეულ ხეობაში, თბილისიდან 100 კმ-ში, ცნობილი ქვის ჭედურობითა და უჩვეულო კვადრატული ფორმით. 1752 წლის დარბევის შემდეგ მონასტერი თითქმის ორნახევარი საუკუნე დუმდა და მხოლოდ 2007 წელს გახდა ისევ მოქმედი.

ეს ადვილი მოგზაურობა არ არის მონასტერამდე პირდაპირი გზა არ არსებობს. ერთი მარშრუტი 1450 მ უღელტეხილსა და რვაკილომეტრიან სერპანტინს გადის, მეორე მდინარეს ეყრდნობა, რომლის გადალახვაც შესაძლებელია მხოლოდ ჯიპით, გაღმა, მშრალ სეზონზე.
ფასადებზე ჭედურობის დათვალიერება მზიან დღეს სჯობს: ორნამენტი სინათლის თამაშისთვისაა გათვლილი და მოღრუბლულ ამინდში თითქმის არ იკითხება.
📜
აშენდა1213-1222, მეფე გიორგი IV-ის დროს
⚔️
დაინგრა1752, დარბევა დაღესტნიდან
🙏
განახლდა2007, მოქმედი მამათა მონასტერი
🗿
ცნობილიაფასადებზე ნაკვეთი ქვის ორნამენტით
⚠️ ფითარეთი საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე ძნელად მისადგომ მონასტრად ითვლება. მომზადებისა და ჯიპის გარეშე არ წახვიდეთ. მარშრუტის დეტალები ქვემოთ.

Питаретский монастырь

ფითარეთის მონასტერი XIII საუკუნის მოქმედი მამათა მონასტერია, რომელიც დგას ხეობაში, მდინარეს რუკებზე ზოგან კციას, ზოგან კი ხრამს უწოდებენ, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქართლის რეგიონში. თბილისიდან დაახლოებით 100 კმ-ია. ადგილი ორი რამით არის ცნობილი: ფასადებზე ნატიფი ქვის ჭედურობით, რომლის გამოც აქ ფოტოგრაფები და ხუროთმოძღვრების ისტორიკოსები ჩამოდიან, და გზის თითქმის სრული არარსებობით, რის გამოც მონასტერი ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე იშვიათად მონახულებულ შუა საუკუნეების ტაძრად რჩება.

მისი ისტორია სამი სამშენებლო ეტაპისგან, ერთი დამანგრეველი დარბევისა და თითქმის ორი საუკუნის დუმილისგან შედგება, რომელიც მხოლოდ 2007 წელს დასრულდა.

🏔️ სად მდებარეობს მონასტერი და რატომ ძნელია მისვლა

Питаретский монастырь

ფითარეთი ღრმა ხეობაშია, რომლის ორივე მხარეს ტყიანი მთები აღმართულია, ძირითადად ფოთლოვანი, ცალკეული წიწვოვნებით. სოფელი, რომელმაც მონასტერს სახელი უწოდა, დიდი ხანია დაცარიელებულია: ერთ-ერთი ვერსიით, XVIII საუკუნეში ბერების წასვლის შემდეგ ამ ტერიტორიაზე ოსური თემი დასახლდა, რომელიც ეკლესიას სალოცავად თვლიდა და 1990-იან წლებამდე ყოველწლიურ დღესასწაულს მართავდა, შემდეგ კი ვლადიკავკაზში გადავიდა, და სოფელი საბოლოოდ გაუჩინარდა.

ადმინისტრაციულად ეს თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაა, თუმცა ყოველთვის არ არის მოსახერხებელი მისვლა თეთრიწყაროს გავლით. ორივე მარშრუტის დაწვრილებითი განხილვა, მდინარის გადალახვის ჩათვლით, ქვემოთ, როგორ მივიდეთ ამ ნაწილშია: ეს ფორმალობა არ არის, არამედ მოგზაურობის დაგეგმვის აუცილებელი ნაწილი.

👑 სამი სამშენებლო ეტაპი: გიორგი IV-დან კაპლან ორბელიშვილამდე

Питаретский монастырь

ტაძრის კედელზე ნაწერი მის დაარსებას მეფე გიორგი IV-ს უკავშირებს, XIII საუკუნის დასაწყისში, 1213-1222 წლებში. არქიტექტურა იმ ეპოქის ქართული გუმბათოვანი ტაძრის კანონს მისდევს, ერთი დამახასიათებელი თავისებურებით: გარედან შენობა თითქმის კვადრატულად იკითხება, რაც ამ ტიპის ტაძრებისთვის იშვიათია.

მონასტერი დიდხანს ეკუთვნოდა წარჩინებულ გვარს ქაჩიბაძე-ბარათაშვილს, 1536 წლიდან კი მის შტოს, თავადებს ორბელიშვილებს. XIV საუკუნის წარწერა კტიტორად ასახელებს სამეფო კარის ამირეჯიბს კავთარ ქაჩიბაძეს, რომელიც პირველი დაზიანებების შემდეგ აღდგენას ხელმძღვანელობდა. სხვა წარწერა, საფლავის ქვაზე, კაპლან ორბელიშვილის სახელს ინახავს, რომელმაც მონასტერი 1671 წელს ხელახლა ააშენა და ტაძარი თავისი ოჯახის სამარხად აქცია.

მონასტრის სამეურნეო ცხოვრებამაც კვალი ქვაში დატოვა: ჩრდილოეთ ტერასის ერთ-ერთ ნაგებობაზე შემორჩენილია წარწერა, რომ მარანი წინამძღვარმა იოვამ 1696 წელს ააშენა.

⚔️ 1752 წლის დარბევა და თითქმის სამი საუკუნის დავიწყება

Питаретский монастырь

1752 წელს ფითარეთს დაღესტნიდან ჯარი დაესხა. საციხე კედლები, ბოინკულებითა და მაჩიკულებით აღჭურვილი, თავშესაფარს არა მხოლოდ ბერებს, არამედ ახლომდებარე სოფლების გლეხებსაც უწევდა, მაგრამ ათასობით მებრძოლის წინააღმდეგ ვერ გაუძლო. მონასტერი გაძარცვეს, ნაწილი დაანგრიეს, ბევრი ადამიანი ტყვედ წაიყვანეს.

ამის შემდეგ ფითარეთში სამონასტრო ცხოვრება თითქმის ორნახევარი საუკუნით შეწყდა. მრავალჯერადმა დარბევამ და საეკლესიო ქონების გატანამ ძველი რელიქვიები აქ თითქმის აღარ დატოვა: ის ცოტა, რაც შემორჩა, მათ შორის, ზოგი წყაროს მიხედვით, XVII საუკუნის ხელნაწერი სახარება, გადაწერილი ბედისმწერლიშვილის მიერ, დროთა განმავლობაში მონასტერს გამოეთხოვა.

Питаретский монастырь

🙏 როგორ გახდა მონასტერი ისევ მოქმედი 2007 წელს

ფითარეთში სამონასტრო ცხოვრება მხოლოდ 2007 წელს განახლდა. მას შემდეგ აქ ისევ ჩაატარებენ ღვთისმსახურებას, ბერები კი მთავარი ტაძრისგან განცალკევებით, ხის სახლებში ცხოვრობენ. ყოველწლიურად აღინიშნება დღესასწაული „ფითარეთობა", მონასტრის აღდგენასთან დაკავშირებული ხსოვნის დღე.

არქიტექტორმა და ხელოვნებათმცოდნემ პარმენ ზაქარაიამ ტაძარს ცალკე ანალიზი მიუძღვნა თავის წიგნში ქართული ცენტრალურ-გუმბათოვანი ხუროთმოძღვრების შესახებ, ფითარეთი დაასახელა მნიშვნელოვან, თუმცა, მისი სიტყვებით, მონოგრაფიულად ნაკლებად შესწავლილ ძეგლად.

🗿 ქვის ჭედურობა და არქიტექტურა: მთავარი, რისთვისაც აქ ჩამოდიან

ფითარეთის მთავარი ტაძარი, ღვთისმშობლის სახელობის, გეგმაში თითქმის კვადრატულია, რაც მას იმ პერიოდის ქართული გუმბათოვანი ეკლესიებისგან გამოარჩევს. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ პორტიკშია. ფასადს ორი რიგი ფანჯარა ამშვენებს: ზემოთ მრგვალი, ქვემოთ ოთხკუთხა, შიდა სივრცეს კი გუმბათის თორმეტი ფანჯარა და კიდევ სამი გვერდითი ანათებს.

Питаретский монастырь

ორსართულიანი სამრეკლო პირდაპირ მონასტრის კედელშია ჩაშენებული, შესასვლელი კარიბჭის ზემოთ. თავად კედელს ორი ფენა აქვს: ძველი, ზოგან დანგრეული წყობა და უფრო გვიანდელი, მრგვალი კოშკებით, რომლებიც უკვე ცეცხლსასროლი იარაღის ეპოქისთვისაა დამახასიათებელი, დეტალი, რომელიც მიგვანიშნებს, როდის გაამაგრეს მონასტერი ბოლოს სერიოზულად.

მაგრამ მთავარი, რისთვისაც ღირს ეს რთული გზა გავიაროთ, ჭედურობაა. ფასადები დაფარულია მცენარეული და გეომეტრიული ორნამენტით, იმდენად ნატიფი და ზუსტი დამუშავებით, რომ არქიტექტორები ფითარეთს ცალკე გამოყოფენ მსგავს ნაგებობებს შორის. ორნამენტი დღის შუქზეა გათვლილი: მოღრუბლულ ამინდში ჭედურობის დეტალები თითქმის იკარგება, მზიან დღეს კი ქვა თითქოს გამოცოცხლდება.

📋 ფითარეთის მონასტერი ფაქტებში

სად
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი, ქვემო ქართლი, თბილისიდან ~100 კმ
კოორდინატები
41.479702, 44.319942
აშენდა
1213-1222, მეფე გიორგი IV-ის დროს
გადაშენდა
XIV საუკუნე (კავთარ ქაჩიბაძე), 1671 (კაპლან ორბელიშვილი)
დაინგრა
1752, დარბევა დაღესტნიდან
განახლდა
2007, მოქმედი მამათა მონასტერი
ეპარქია
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ბოლნისის ეპარქია
კომპლექსი
ტაძარი, სამრეკლო, საციხე კედელი, მარანი, სამეურნეო ნაგებობები

🚗 როგორ მივიდეთ: ორი მარშრუტი და მდინარის გადალახვა

Питаретский монастырь

ფითარეთამდე ასფალტირებული გზა არ არსებობს, და სჯობს ეს მოგზაურობის დაგეგმვამდე გავითვალისწინოთ, ვიდრე ადგილზე აღმოვაჩინოთ.

პირველი მარშრუტი თეთრიწყაროს გავლით წალკისკენ მიდის, სოფელ დუმანისამდე, რომელსაც ჯვარასაც უწოდებენ. იქიდან გრუნტის გზა იწყება: აყვანა დაახლოებით 1450 მეტრის უღელტეხილზე, შემდეგ დაახლოებით რვაკილომეტრიანი სერპანტინით ჩასვლა მდინარემდე.

მეორე მარშრუტი ბოლნისისა და სოფელ თანძიის გავლით მიდის, მონასტერს სამხრეთიდან უახლოვდება და ისიც მდინარეს ეყრდნობა. მისი გადალახვა შესაძლებელია მხოლოდ ჯიპით, გაღმა, და მხოლოდ დაბალი წყლის დონისას, ჩვეულებრივ ზაფხულში ან ადრეულ შემოდგომაზე. ორივე გზა რუკებზე „Pitareti rd"-ად არის მონიშნული.

ეს არ არის მოგზაურობა ჩვეულებრივი მანქანით ან მარტო ავტომობილით. გონივრული ვარიანტია ჯიპი მძღოლთან ერთად, რომელმაც იცის გადასასვლელის მიმდინარე მდგომარეობა, ან ადგილობრივი გიდი, რომელიც რეგულარულად ატარებს ჯგუფებს იქ.

🗺️ ფითარეთის მონასტერი რუკაზე

Google Maps-ში გახსნა
ℹ️ კოორდინატები: 41.479702, 44.319942. ორივე მისასვლელი გზა რუკებზე „Pitareti rd"-ად არის მონიშნული.

Питаретский монастырь

ფითარეთი ისეთი ადგილი არ არის, რომელსაც გზად შემთხვევით წააწყდები. აქ შეგნებულად ჩამოდიან, გადასასვლელისა და სერპანტინის ცოდნით, ჭედურობისთვის, რომელიც თითქმის ხელუხლებელი რვა საუკუნეა შემორჩენილია, და ხეობის სიჩუმისთვის, სადაც დღემდე მუდმივი მოსახლეობა არ არის. სწორედ ამ ძნელად მისადგომობამ დაიცვა მონასტერი ტურისტული ბრბოსგან, რომელმაც დიდი ხანია აითვისა საქართველოს ლოგისტიკურად უფრო მარტივი ტაძრები.

ყოფილხართ ფითარეთში? მოგვიყევით კომენტარებში Madloba-ზე: რომელი მარშრუტით ჩახვედით, მოახერხეთ თუ არა მდინარის გადალახვა და ფასადების ჭედურობიდან რამ დაგტოვათ ყველაზე დიდი შთაბეჭდილება.

ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივნისისთვის. გამგზავრებამდე გადაამოწმეთ მდინარის წყლის დონე და გრუნტის გზის მდგომარეობა: მარშრუტი მთელი წლის განმავლობაში გამავალი არ არის.

📚 წაიკითხეთ შემდეგ საქართველოს მონასტრები და ტაძრები

🗿
რკონის მონასტერიქვის ჭედურობა და განმარტოებული ტაძარი შიდა ქართლის მთებში
🏔️
ბირთვისის კანიონი და ციხედაუპყრობელი ციხე და ბუნებრივი ქვის სვეტები იმავე რეგიონში
⛪
კაცხის სვეტი და მოწამეთაეკლესია კლდის სვეტის თავზე და მოწამეთა მონასტერი ხეობის ზემოთ
🙏
ბოდბის მონასტერიწმინდა ნინოს დედათა მონასტერი და საკურნალო წყარო კახეთში

❓ ხშირად დასმული კითხვები

❓ სად მდებარეობს ფითარეთის მონასტერი?

თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქართლის რეგიონში, ხეობაში, თბილისიდან დაახლოებით 100 კმ-ში. კოორდინატები: 41.479702, 44.319942.

❓ შესაძლებელია თუ არა მონასტერამდე ჩვეულებრივი მანქანით მისვლა?

არა. პირდაპირი გზა არ არსებობს. ერთი მარშრუტი 1450 მეტრის უღელტეხილსა და რვაკილომეტრიან სერპანტინს გადის, მეორე მდინარეს ეყრდნობა, რომლის გადალახვაც შესაძლებელია მხოლოდ ჯიპით, გაღმა, მშრალ სეზონზე.

❓ როდის ააშენეს ფითარეთის მონასტერი?

1213-1222 წლებში, მეფე გიორგი IV-ის დროს. მოგვიანებით ტაძარი ორჯერ სერიოზულად გადაუშენდა: XIV საუკუნეში და 1671 წელს, კაპლან ორბელიშვილის დროს.

❓ რატომ იყო მონასტერი თითქმის ორი საუკუნე მიტოვებული?

1752 წელს მას დაღესტნიდან ჯარი დაესხა, გაძარცვეს და ნაწილობრივ დაანგრიეს. სამონასტრო ცხოვრება მხოლოდ 2007 წელს განახლდა.

❓ მოქმედია თუ არა მონასტერი დღეს?

დიახ, 2007 წლიდან მოქმედი მამათა მონასტერია. ბერები მთავარი ტაძრის მახლობლად, ხის სახლებში ცხოვრობენ. ყოველწლიურად აღინიშნება დღესასწაული „ფითარეთობა".

❓ რით არის ცნობილი ფითარეთის მონასტერი?

უპირველესად ფასადებზე ნატიფი ქვის ჭედურობით, მცენარეული და გეომეტრიული ორნამენტით, რომელიც მზის შუქზეა გათვლილი. ასევე გამორჩეულია თითქმის კვადრატული ფორმით, რაც იმ ეპოქის ქართული გუმბათოვანი ტაძრებისთვის იშვიათია.

❓ როდის სჯობს ჭედურობის სანახავად ჩასვლა?

მზიან დღეს. ორნამენტი გათვლილია გვერდითი შუქისთვის და მოღრუბლულ ამინდში დეტალები თითქმის იკარგება.

❓ შემორჩა თუ არა მონასტრის რელიქვიები?

თითქმის არა, მრავალჯერადი დარბევისა და საეკლესიო ქონების გატანის გამო. წერილობითი წყაროები იხსენიებენ XVII საუკუნის ხელნაწერ სახარებას, რომელიც ოდესღაც იქ ინახებოდა.

❓ რომელ ეპარქიას ეკუთვნის მონასტერი?

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ბოლნისის ეპარქიას.

ასევე წაიკითხეთ

ანასტასია ბერეჟკოვა
ავტორი:

ანასტასია ბერეჟკოვა

თანამდებობა: Head of Development Direction

გამარჯობა! მე ვარ მოგზაური, რომელსაც უამრავ გამოცდილება აქვს ცხოვრებაში მსოფლიოს ერთერთ კუთხით. წლებია, ჩემი ვნება მგზავრობისკენ მიმაქვს მე სხვადასხვა ბილიკები…

ვრცლად ავტორის შესახებ

27 კომენტარი

კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში

  • M
    Matthew Martinez
    The beauty of the Pitareti temple is almost haunting, isn't it? That rich history, carved in stone over centuries, is like a whisper from the past. I stood there, in the Ktsia gorge, and felt a strange mix of awe and melancholy, thinking about its abandonment after the raid in 1752. It's incredible how something so steeped in sorrow has found new life again since 2007. I couldn't help but admire the resilience of this place, a testimony to the passage of time and the cycles of neglect and revival. The atmosphere was charged with stories, and yet I felt a certain solitude lingering in the air, as if the stones themselves held their breath, reflecting on what has been lost and found again. Walking through those ancient walls, I pondered the layers of faith and hope stitched into the very fabric of this monastery. It truly is a gem tucked away in that gorge, waiting for those willing to listen to its tale.
  • T
    Thomas Williams
    Stumbling upon the Pitareti temple feels like diving into a forgotten fairytale. I can almost hear my grandfather's voice narrating stories about ancient places, the kind steeped in history and whispers of monks long gone. It’s utterly wild to think this site was just left to the wind and rain for so long. The fact that, since 2007, it’s found new life is like a candle flickering back to existence after years in the dark. I remember taking my kids on road trips, stopping at crumbling old churches and trying to imagine who once prayed there and what their lives were like. This temple, with its rugged charm, seems like it carries a thousand secrets carved into its stones, urging us to slow down, to listen. There’s something beautiful about a place coming back to life, awakening from its slumber. Life can be a chaotic whirlwind, and finding these pockets of history reminds me of what really matters.
  • M
    Maximo
    Когда я впервые прочитал про Питаретский монастырь, перед глазами сразу возникли обрывы зелёных склонов и тихий звук ветра над древними камнями — настолько живо материал передаёт атмосферу этого места. Отдельно понравилось, как описывается связь монастыря с природой и историей, а также то, что статья помогает не просто увидеть памятник, но почувствовать его дух и значение для региона.

    Мне особенно близок такой формат — не сухие факты, а рассказ, который помогает представить себя там, идя по горной тропе к монастырю, слушая тишину и вглядываясь в старинные фрески и архитектурные детали. Это именно те места, куда хочется приехать снова и задержаться подольше.

    Материал отлично балансирует между описанием, историей и практическими деталями — это позволяет почувствовать, какой вклад монастырь вносит в культурное наследие Грузии.

    А вы бы предпочли исследовать такие места в компании местного гида, чтобы глубже понять контекст, или самостоятельно, ориентируясь только на собственные впечатления?
  • Н
    Николай Тимохин
    Заинтересовал факт о почти квадратной форме архитектуры монастыря. Обычно храмы той эпохи строились в крестово-купольной системе. Подозрительно, как удалось сохранить такую форму, если учесть разрушения 1752 года. Возможно, стоит уточнить, насколько архитектура воссоздана или отреставрирована в наши дни.
  • V
    VinceC00per
    The article mentions that the monastery was built between 1213 and 1222, but also states that restoration work took place after enemy invasions. I'm curious about how much of the original structure remains today and how much has been reconstructed over the years. Does anyone have more information on this?
  • კ
    კონსტანტინე გვენეტაძე
    გაითვალისწინებით, რომ ურდულით მიღებული დაზიანებები მოდერად აღდგენილია, მაინტერესებს, რამდენად შენარჩუნებადია უძველესი არქიტექტურული ელემენტები და რამდენად რჩება კვლავ პიტარეთში შორეული წარსულის სული?
  • O
    Olivia Carter
    The description of the Kcia Gorge and its surroundings is captivating. The history of the monastery, with its turbulent past and remnants of ancient relics, adds a mysterious charm. The nearly square architecture and the intricate facade decorations must be a photographer's dream under the right sunlight. It's fascinating how the structure has survived through time and conflicts. The mention of the gravestone of Caflan, son of Orbel, gives a personal touch to the historical narrative. Such a complex, with its connection to Georgian heritage, seems like a hidden gem worth exploring for anyone interested in history and architecture.
  • О
    Оксана Оксана
    Интересно, сохранились ли где-то изображения или описания древних реликвий Питаретского монастыря, которые были утрачены из-за набегов?
  • K
    Khatuna Kalandadze
    ეს მონასტერი მართლაც უნიკალური ადგილია. როცა პირველად დავდგი ფეხი აქ, სრულიად მოვიხიბლე მისი ულამაზესი ორნამენტებით, რომლებიც მზის შუქზე განსაკუთრებით ნათლად ჩანს. კუძიული არქიტექტურა და მცენარეული მოტივები ნამდვილი საოცრებაა. საჭიროა მხოლოდ წარმოიდგინო, რამდენი ისტორია გადაუტანია ამ კედლებს. მიუხედავად იმისა, რომ ნაწილის დაზიანებულია, მონასტრის სული კვლავ ცოცხალია. ყოველი ვიზიტი აქ თითქოს წარსულში დაბრუნებას ჰგავს.
  • А
    Адам Викторович
    Недавно посетил Питаретский монастырь и был поражён его архитектурой. Несмотря на значительные повреждения, его фасады с тонкими орнаментами выглядят впечатляюще, особенно при солнечном освещении. Интересно, что монастырь построен почти в квадратной форме, и единственный вход располагается с юга. Подкупольное пространство и стрельчатые арки создают необычную атмосферу. Жаль, что многие реликвии не сохранились из-за частых набегов.
  • H
    Hunter Dean
    Could someone clarify how accessible the monastery is for visitors? Are there any specific days or times when tourists can visit, especially considering that it's a functioning monastery?
  • S
    Shalva Japaridze
    იგი განსაკუთრებით საინტერესოა, რომ მონასტრის არქიტექტურას თითქმის კვადრატული ფორმა აქვს და მხოლოდ ერთი შესასვლელია სამხრეთიდან. გარდა ამისა, ფასადების მცენარეული და გეომეტრიული ორნამენტები მზის შუქზე საოცრად ჩანს. საინტერესო იქნება, თუ ამ ორნამენტებს ადგილობრივ ისტორიასთან დაკავშირებული როლი აქვს.
  • ლ
    ლევანი
    ძალიან შთამბეჭდავია პიტარეთის მონასტრის აღწერა. მისი მშვენიერი არქიტექტურა და ისტორია მაოცებს. ნეტავ როგორი ყოფილა სიდიდისას, როდესაც ჯერ კიდევ არ ყოფილა დაზიანებული. დამაინტერესა რელიგიური რელიქვიები და როგორ მოინახულებდნენ ისინი ამ მშვენიერ ადგილს. იმედია მომავალში კიდევ უფრო მეტად განვითარდება და განახლდება.
  • R
    Rodney I.
    The intricate plant and geometric ornaments on the monastery's facades must look incredible when the sunlight hits them just right.
  • L
    LyubovQRM
    Очень интересно узнать об архитектуре монастыря и его украшениях. Хочется больше узнать о восстановительных работах комплекса после вражеских вторжений. Сохранились ли какие-либо из оригинальных орнаментов или всё пришлось создавать заново?
  • M
    Marilyn
    The monastery's stunning architectural details and its rich, though tumultuous, history make it an intriguing site for understanding Georgian heritage and resilience.
  • В
    Вадим
    Очень интересно узнать о Питаретском монастыре и его непростой истории. Живописное наличие растительных и геометрических орнаментов на фасаде просто завораживает. Факт, что монастырь был восстановлен после вражеских вторжений, вызывает уважение. Хорошо бы посетить это место и увидеть сохранившуюся надгробную плиту сына Орбели. Думаю, важно сохранить такие исторические памятники для будущих поколений.
  • О
    Олег Дорошенко
    Интересно узнать о богатой истории монастыря, несмотря на его непростую судьбу. Особенно впечатляют архитектурные элементы, такие как стрельчатые арки и украшенные фасады. Жаль, что не все постройки сохранились в своем первозданном виде. Удивительно, как сооружения пережили столько испытаний с момента основания в XIII веке.
  • ხ
    ხატია სალაძემ
    ჩემთვის საინტერესოა, რატომ არ არის მოხსენიებული კონკრეტულად ის რელიქვიები, რომლებიც დაკარგული იყო თავდასხმათა შემდეგ? იქნებ რაიმე ინფორმაცია არსებობს მათი პირველადი მდგომარეობის შესახებ. იქნებ ვინმე უკეთ მიხვდა, რაც მოხდა ამ პერიოდში?
  • l
    laramerk3lov
    Интересно, почему в статье не упоминается более детально о работах по восстановлению, проведенных после разрушений в 1752 году? Ведь, судя по сохраненной надгробной плите, это был значимый период для монастыря. Возможно, существуют какие-то документы или исследования на эту тему, которые стоило бы добавить.
  • G
    G. Brockwell
    The monastery's architecture and history sound fascinating. I'm curious about the current condition of the damaged parts of the complex. Are there any restoration projects planned or currently underway to preserve these structures, especially considering their historical significance?
  • А
    Аня Глазкова
    Этот монастырь с богатой историей и потрясающей архитектурой — настоящее сокровище Грузии. Интересно, как сохранились орнаменты после всех испытаний, ведь они придают особую атмосферу этому месту. Хотелось бы узнать больше о жизни монастыря сегодня и о деятельности епархии в этом регионе.
  • G
    G_elel
    Питаретский монастырь действительно впечатляет своей архитектурой и уникальными орнаментами на камне! Я всегда восхищаюсь, как такие древние сооружения могут быть такими детализированными и красивыми. Особенно интересно, что каменные узоры становятся видны только при солнечном свете – это добавляет еще больше магии этому месту. Я обязательно включу Питаретский монастырь в свой список для посещения в Грузии. Это место кажется полным истории и красоты!
  • Т
    Таня
    Внешне довольно таки красивое строение. Когда осматриваешь храм, невозможно не поразиться неиссякаемости фантазии резчиков, обрабатывающих камень: фасады покрыты разнообразными растительными, геометрическими орнаментами. Для их правильного восприятия необходим яркий солнечный свет, так как они ориентированы на игру света.
  • k
    klimovadominika47
    Натали, добрый вечер, я обожаю средневековую культуру, особенно культуру тринадцатых, четырнадцатых веков. Кстати, у меня очень болело сердце, когда читала про набеги монголов на Божий храм. Но я уверена этому может место быть, потому что история культуры и традиций может и должна в обязательном порядке изучаться.
  • ნ
    ნატალი ხანოვა
    Нет ничего хуже, когда разрушают храм Божий. Важное место для православных людей, где они могут помолиться и приблизится к Богу. История Питаретского монастыря и грустная и радостная. Храм был разрушен врагами, но построен вновь. Сегодня это святое место радует посетителей, так как монастырь действующий. Рядом природа божественной красоты. Чистейший, горный воздух. Духовная атмосфера. Спасибо автору за ознакомительную статью.
  • В
    Влада
    Очень красивое второе фото. Правда что в солнечный день видна вся тонкость и изящность каменной резьбы. Подобные места как-то способствуют умиротворению в душе и успокоение суетных мирских мыслей. А ещё мне очень-очень нравится разглядывать всё это на таком прекрасном фоне голубого неба и изумрудной зелени. Сама земля этой благодатной страны обнимает эти храмы своей заботой. И они красуются на ней и радуют всех. Приятно узнавать, что многие храмы и монастыри не просто памятники исторического и культурного наследия, а действующие очаги веры, и под этими сводами, которыми так восхищается автор, возносятся слова молитвы.
    დახმარება