სიონი თბილისი და ქაშვეთის ეკლესია: ისტორია, არქიტექტურა
ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი (სიონი) VI-VII საუკუნეების მიჯნაზე აშენდა. ეს არის თბილისის მთავარი ქრისტიანული ეკლესია. დამპყრობლების დამანგრეველი თავდასხმების გამო, ტაძარმა მრავალი მოდიფიკაცია განიცადა.
1226 წელს, ხორეზმშაჰ ჯალალედინმა, თბილისის დაპყრობის შემდეგ, სიონის გუმბათის მოხსნა და ტაძარში მისი ტახტის დამონტაჟება ბრძანა. ტახტიდან ის იმ ქართველებს აკვირდებოდა, რომლებმაც არ შებილწეს მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის ხატები, რომლებიც ტაძრიდან იყო ამოღებული და მეტეხის ხიდზე განთავსებული. იმ დღეს 100 000 ქრისტიანს თავი მოჰკვეთეს. 1522 წელს სიონის ტაძარი ირანის შაჰმა ისმაილმა გაძარცვა.

1675 წელს, მეფე როსტოკის ბრძანებით, ეპისკოპოსმა ელისე საგინაშვილმა ტაძრის სამხრეთ ნაწილს პატარა სამლოცველო დაამატა და სიონი ახალი გუმბათით დაფარა. 1710 წელს ვახტანგ VI-მ სიონის შენობა ბოლნისის ტუფით მოპირკეთება. სწორედ ამ რესტავრაციის დროს ამოკვეთეს მის კედლებში დღემდე ამშვენებდა ტაძარს ჩუქურთმიანი ორნამენტები.
რუსული მმართველობის დროს სიონმა შემდგომი ცვლილებები განიცადა. 1850-იან წლებში გრიგორი გაგარინმა ხელახლა შეასრულა ფრესკები. 1867 წელს ტაძარი კვლავ განახლდა. ტაძარზე ბოლო რესტავრაცია 1983 წელს ჩატარდა. სამხრეთ დანართში წმინდა მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია დაარსდა, ხოლო ჩრდილოეთ დანართში - ვახტანგ გორგასლის. გუმბათზე ახალი ჯვარი დამონტაჟდა.
სიონის ტაძარს ორი სამრეკლო აქვს. ტაძრის ჩრდილოეთ ნაწილში, გალავნის შიგნით მდებარე სამრეკლო 1725 წლით თარიღდება, ხოლო ტაძრის დასავლეთ ნაწილში, ქუჩის მეორე მხარეს მდებარე სამსართულიანი სამრეკლო 1812 წელს აშენდა.

ქაშვეთის ეკლესია თავდაპირველად პატარა სამლოცველო იყო, რომელიც მამა დავით გარეჯამ ააშენა. 1753 წელს, დაზიანების გამო, ტაძარი მეორედ აღადგინა აგურით შიდა ქართლის სამხედრო ოლქის (სადროშო) მეთაურმა გივი ამილახვარმა. ამ მშენებლობას მოწმობს ქვედა ტაძრის პორტალის მარცხენა კედელზე შემორჩენილი წარწერა. ამჟამინდელი ქაშვეთის ეკლესიის მშენებლობა 1904 წლის 12 ნოემბერს დაიწყო. არქიტექტორები იყვნენ ლ.პ. ბილფელდი, ე.ლ. ანდრეოლეტი და აგლაძეების ძმები. მშენებლობა ძირითადად დავით სარაჯიშვილმა დააფინანსა.
ამჟამინდელი ქაშვეთის ეკლესია სამთავისის საკათედრო ტაძრის დიზაინს ეფუძნება. მისი არქიტექტურული თავისებურება კანკელის არატრადიციულ განლაგებაში მდგომარეობს: სასულიერო პირებისთვის მეტი ადგილის დატოვებისთვის, ვიდრე მრევლისთვის, კანკელი არა წინა სვეტებს შორის, არამედ მათ უკან მდებარეობს. მშენებლობაში გამოყენებულია ალგეთის ქვა, თეთრი ძაგეთის ქვა და იტალიური მარმარილო. ტაძარი არ არის გადატვირთული ჩუქურთმებით. ჩუქურთმებით შესრულებული ორნამენტები იმეორებს სხვადასხვა ქართული ეკლესიის ორნამენტებს და ჰარმონიულად ერწყმის ერთმანეთს. ტაძრის საკურთხეველი მოხატულია ცნობილი ქართველი მხატვრის, ლადო გუდიაშვილის მიერ.




35 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში