💧 რვა ტბა მცხეთა-მთიანეთში: რომელია თბილისიდან ერთ საათში და რომელამდე ფეხით უნდა იაროთ
💧 რეგიონში ორი სრულიად განსხვავებული წყალია
მცხეთა-მთიანეთი თბილისის გარეუბნებიდან კავკასიონის მთავარ ქედამდე იჭიმება, და ტბებიც ზუსტად ამ ხაზზე იყოფა. ერთები ერთ საათშია ასფალტით, სხვები 2600 მეტრზე, სადაც ექვსკილომეტრიანი ბილიკი მიდის. არჩევა ლამაზი ფოტოებით კი არა, თქვენი დროითა და მანქანით უნდა მოხდეს.
წოდორეთი და ჭილი — მცხეთასთან, პიკნიკი წყალთან
ბაზალეთი — 879 მ, კურორტი სანატორიუმით, დუშეთიდან 5 კმ
სიონის წყალსაცავი — თევზაობა და ბანაობა, თბილისიდან 45 კმ
ჟინვალი — ფირუზი ანანურის ციხესთან
აბუდელაური — მწვანე, ცისფერი, თეთრი
სიმაღლე 2600 მ, ხევსურეთი, მყინვარული
სოფელ როშკიდან 6–7 კმ ბილიკი, აღმართი 600 მ
სეზონი ივნისი და ივლისი, მაისამდე ყინულქვეშ
მცხეთა-მთიანეთის ტბები, ეს რვა წყალსატევია, და მათ შორის საერთო ნაკლებია, ვიდრე ჩანს. რეგიონი სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ ასზე მეტ კილომეტრზეა გაჭიმული: იწყება თბილისის განაპირას და კავკასიონის მთავარ ქედს ებჯინება. წყალი ამ ორ ბოლოზე ყველაფრით განსხვავდება: წარმოშობით, ფერით, სეზონით და იმით, თუ რა სჭირდება მასთან მისასვლელად.
ქვემოთ, ბაზალეთის პლატოსა და ხეობებში, დევს წოდორეთი, ჭილი, ბაზალეთი, სიონისა და ჟინვალის წყალსაცავები. ეს ერთდღიანი ადგილებია: მიხვედი, ჭამე, იბანავე, დაბრუნდი. ზემოთ, ხევსურეთში, 2600 მეტრზე, დევს აბუდელაურის სამი ტბა, სადაც მთის ბილიკი მიდის, ბილიკის დასაწყისამდე კი გზის ბოლო მონაკვეთი ყველა მანქანით არ გაივლის.
შემდეგ თანმიმდევრობით, სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ და ქვემოდან ზემოთ.
🚗 წოდორეთი და ჭილი: ტბები მცხეთასთან
ორივე მცხეთის მუნიციპალიტეტშია, ორივე თბილისიდან ნახევარ საათშია, და ორივე გაცილებით მოკრძალებულია, ვიდრე ფოტოებით ელოდებით.
წოდორეთი (41.76573, 44.63070) დგას ამავე სახელწოდების სოფელთან, მცხეთიდან 12 კილომეტრში. პატარა, იზოლირებული ტბა მშვიდ ადგილას, ირგვლივ გორაკები. აქ პირდაპირ უნდა ითქვას ის, რასაც გზამკვლევები აჩუმებენ: სეზონისა და ნალექების მიხედვით ტბა შეიძლება ფსკერამდე დაშრეს. ადგილობრივები, რომლებიც აქ პიკნიკზე დადიან, ერთსა და იმავეს ამბობენ: საბანაოდ არ ვარგა, მაგრამ ბუნება კარგი აქვს. ასე რომ, თუ სპეციალურად მიდიხართ, ნახეთ ახალი ფოტოები ან ადგილზე იკითხეთ, არის თუ არა წყალი. დეტალები და სურათები, წოდორეთის ტბის გვერდზე.
ჭილი (41.81241, 44.67865) მცხეთასთან უფრო ახლოსაა, სულ 5 კილომეტრში, თბილისამდე კი მისგან იმდენივეა, რამდენიც წოდორეთიდან. მასზე გვაქვს ცალკე სტატია ჭილის ტბაზე, სადაც გარჩეულია, როგორ მივიდეთ და რა ვნახოთ.
ორივე, გულახდილად, მოგზაურობის მიზანი კი არა, სასიამოვნო გაჩერებაა. მათი ძალა სხვაშია: თბილისის ცენტრიდან მათამდე ნაკლებია, ვიდრე თავად თბილისის ბევრ უბნამდე პიკის საათებში.
🌋 ბაზალეთი: ვულკანური ტბა, რომელსაც არც შესართავი აქვს, არც სათავე
რეგიონის ერთადერთი ტბა საკუთარი ლეგენდით, საკუთარი ბრძოლითა და საკუთარი სანატორიუმით.
დევს 879 მეტრზე, დუშეთიდან 5 კილომეტრში და თბილისიდან დაახლოებით 40-ში (42.03808, 44.67911). ფართობი 1,22 კმ², მაქსიმალური სიღრმე სულ 7 მეტრი. წარმოშობა ვულკანურია, და მისი მთავარი თავისებურება სრული იზოლაციაა: მასში არც ერთი მდინარე არ ჩაედინება და არც ერთი გამოედინება. სათავეზე ცნობილია, რომ არსებობს, მაგრამ დღემდე ვერ იპოვეს.
ისტორია აქ მჭიდროა. ტბის ირგვლივ შუა საუკუნეების ქალაქი იდგა. 1626 წელს აქვე მოხდა ბაზალეთის ბრძოლა. საბჭოთა პერიოდში აქ თევზს ამრავლებდნენ, ძირითადად კობრს. დღეს ეს კურორტია: სანატორიუმი, სამკურნალო ტალახი, ნავებისა და კატამარანების გაქირავება, მოწყობილი სანაპირო.
ლეგენდა კი, რომლის გამოც ტბას ახსოვთ, ასეთია. ფსკერზე, წმინდა ოქროს აკვანში, ოქროსთმიანი ჩვილი სძინავს, ტბა კი დედამისის ცრემლებისგან წარმოიშვა, რომელიც ნაპირზე ტირის. არის მეორე, უფრო მიწიერი ვერსიაც: ტბის ადგილას ჭა იყო, რომელშიც ხარი ჩავარდა, წყალი გადმოიღვარა და გაიშალა. კურორტულ ნაწილზე დეტალურად, სტატიაში ბაზალეთის ტბა.
💧 სიონის წყალსაცავი: სოფელი ფსკერზე
ჟინვალის შემდეგ რეგიონის ყველაზე დიდი წყალსატევი და ერთადერთი, რომლის ქვეშაც სოფელი დევს.
შეიქმნა 1963 წელს მდინარე იორზე, სიონის დაბასა და სოფელ ლელოვანს შორის, თიანეთის მუნიციპალიტეტში (41.99798, 45.00656). ციფრები სერიოზულია: ფართობი 12,8 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 67 მეტრი, საშუალო 25,4, მოცულობა 325 მილიონ კუბურ მეტრზე მეტი, წყალშემკრები აუზი 587 კმ². სიმაღლე დაახლოებით 1000 მეტრი, თბილისიდან 45 კილომეტრი, გზა თბილისი–თიანეთი ულამაზესია და მარშრუტკაც კი დაახლოებით ერთ საათში ჩადის.
ქვაბულის შესავსებად რამდენიმე ძველი სოფელი დატბორეს. სოფელ სიონის ნაწილი დღემდე ფსკერზე დევს, ძველ ეკლესიასთან ერთად. აქედან მოდის მეორე სახელიც, სიონის ზღვა.
ნაპირები განსხვავებულია: მარჯვენა ციცაბო და კლდოვანია, მეწყრის კვალით, მარცხენა უფრო ფერდობიანი, ზემოთ კი ფოთლოვანი ტყეა. წყლის დონე მაქსიმალურია ივლისში, მინიმალური მარტში, ტემპერატურა თებერვლის 2,7 გრადუსიდან აგვისტოს 23–24-მდე. აქ თევზაობაზე, საბანაოდ და ნავით სასეირნოდ ჩამოდიან. ადგილი კლიმატურ კურორტად ითვლება: ტბის, მთისა და ტყის ჰაერი ერთ წერტილში იყრის თავს, ამაზე გვაქვს მასალა სიონის კლიმატურ კურორტზე. ობიექტის გვერდი, სიონის წყალსაცავი.
🏞️ ჟინვალის წყალსაცავი: ის ფირუზი
თუ გინახავთ საქართველოს ფოტო კაშკაშა ფირუზისფერი წყლითა და ციხით ნაპირზე, ეს თითქმის ნამდვილად ჟინვალია.
დგას საქართველოს სამხედრო გზაზე, თბილისიდან 40 კილომეტრით ჩრდილოეთით, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (42.14974, 44.77239). 6 კილომეტრში, ანანურის ციხე, საიდანაც მას იღებენ. ქვაბული იქ დევს, სადაც თეთრი არაგვი და ფშავის არაგვი ერთდება.
ფერი მარტივად აიხსნება, და ეს ახსნა უფრო საინტერესოა, ვიდრე „მაგია": წყალი აქ ძალიან ღრმაა, ფსკერი 75 მეტრზე ჩადის, და მზის სხივი წყლის სვეტში ისე ირღვევა, რომ ზედაპირი ფირუზისფერს გამოსცემს. ამიტომ ღრუბლიან დღეს ან თხელ წყალზე ამ სურათს ვერ მიიღებთ: ფერი მზესა და სიღრმეზე ცოცხლობს.
ყველაზე მოხერხებულად ის ყაზბეგისკენ მიმავალი E117-იდან ჩანს: წყალსაცავი მარჯვნივ დარჩება. ობიექტის გვერდი, ჟინვალის წყალსაცავი.
🏔️ აბუდელაურის ფერადი ტბები: სამი ცალი 2600 მეტრზე
აქ ასფალტი მთავრდება და სხვა საქართველო იწყება.
სამი მყინვარული ტბა დევს მდინარე აბუდელაურის ხეობის სათავეში, ხევსურეთში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, დაახლოებით 2600 მეტრზე. კვებავს მათ აბუდელაურის მყინვარის დნობის წყალი და წვიმა. ფერადს იმიტომ ეძახიან, რომ თითოეულში წყალი თავისი ელფერისაა.
თანმიმდევრობა, თუ როშკიდან მიდიხართ, ასეთია. პირველი ხვდება მწვანე (42.54328, 44.83958), რბილ ბალახიან ფერდობებში. მისგან 235 მეტრში, სიტყვასიტყვით გვერდით, ცისფერი (42.54448, 44.83722): ღრმა, გამჭვირვალე ყინულოვანი წყლით, რომელიც ფირუზისფერ სიბნელეში გადადის. და კიდევ ერთნახევარი კილომეტრის შემდეგ, თეთრი (42.54617, 44.81994), ჭაუხის მასივის ძირშივე. ის რძისფრად თეთრია, და ეს ოპტიკა არ არის: ფერს მინერალური შეტივნარება იძლევა, რომელსაც მყინვარი ჩამოაქვს.
გზა ასეთია. საწყისი წერტილი, სოფელი როშკა დაახლოებით 2000 მეტრზე, თბილისიდან დაახლოებით 3 საათის სავალი, ბოლო მონაკვეთი კი მაღალგამავალი ჯიპით ჯობია. შემდეგ ბილიკი: 6–7 კილომეტრი ერთი მიმართულებით, აღმართი დაახლოებით 600 მეტრი, მარკირება არის, აბნევა ძნელია. ჯერ დამრეცად, მერე აღმართი. მეორე ვარიანტი, დასავლეთიდან, ჭაუხის უღელტეხილით ჯუთადან, მაგრამ ის შესამჩნევად რთულია და ხაზოვანი მარშრუტისთვის გამოდგება.
სეზონი აქ ვიწროა. ტბები ნოემბერში იყინება და მაისამდე ყინულქვეშ დგას. პიკი, ივნისი და ივლისი. აგვისტოსთვის თეთრი მკვეთრად მცირდება და თითქმის შრება. ასე რომ „შემოდგომაზე ფერად ტბებზე გამგზავრება" არ გამოვა: ან თოვლს მიხვდებით, ან გუბეს.
მარშრუტის დეტალური გარჩევა და რა ვნახოთ იქ, სტატიაში აბუდელაურის ტბები. ობიექტების გვერდები, ცისფერი ტბა და თეთრი ტბა.
📋 რვა ტბა: სიმაღლე, წარმოშობა, მისადგომი, სეზონი
🗺️ მცხეთა-მთიანეთის ტბები რუკაზე
Google Maps-ში გახსნა📅 როდის წავიდეთ: ზემოთა და ქვემოთას სხვადასხვა კალენდარი აქვს
დაგეგმვისას მთავარი შეცდომა იმის ვარაუდია, რომ რეგიონს ერთი სეზონი აქვს. ორი აქვს, და ისინი თითქმის არ იკვეთება.
ქვედა წყალსატევები ჩვეულებრივი საზაფხულო განრიგით ცხოვრობენ. სიონი აგვისტოსთვის 23–24 გრადუსამდე თბება, თებერვალში კი 2,7-მდე ეცემა. წყლის დონე იქ ივლისში მაქსიმალურია და მარტში მინიმალური, ასე რომ გაზაფხულზე ნაპირი სხვანაირად გამოიყურება, ვიდრე ზაფხულში. ბაზალეთი კურორტად მთელი წელი მუშაობს, თუმცა ბანაობას თბილ სეზონზე აქვს აზრი. ჟინვალი ლამაზია, როცა მზეა: მის გარეშე ფირუზი არ ჩნდება. წოდორეთი ნალექებზეა დამოკიდებული და გვალვიან ზაფხულში შეიძლება გაქრეს.
აბუდელაური მთის კალენდრით ცხოვრობს, და ის მკაცრია. ყინული ნოემბერში დგება და მაისამდე ძლებს. რეალურად სიარული ივნისსა და ივლისში შეიძლება. აგვისტოში თეთრი მკვეთრად მცირდება, რადგან მყინვარი ნაკლებ წყალს იძლევა. შემდეგ ისევ თოვლი. ფანჯარა, წელიწადში ორი თვე.
აქედან მარტივი დასკვნა: თუ საქართველოში მაისში ან სექტემბერში ხართ, აბუდელაურის დაგეგმვა არ ღირს, სამაგიეროდ ქვედა ტბები წესრიგში იქნება.
🗿 რა ვნახოთ ახლოს
ტბები აქ იშვიათად არის თვითმიზანი, და ეს ნორმალურია: ისინი კარგად ეწერება იმ მარშრუტებში, რომლებსაც ისედაც აპირებდით.
ჟინვალი ზუსტად ყაზბეგისკენ მიმავალ გზაზეა, მისგან ექვს კილომეტრში კი ანანურის ციხეა, საიდანაც წყალსაცავს იღებენ. წოდორეთი და ჭილი ნახევარ საათშია მცხეთიდან, უძველესი დედაქალაქიდან. აბუდელაური კი ხევსურეთის დიდი ისტორიის ნაწილია, კოშკებითა და ჭაუხის უღელტეხილით.
თუ წყლის თემა მოგწონთ, გვაქვს მსგავსი გარჩევა სხვა რეგიონზე: რაჭა-ლეჩხუმის მდინარეები, ჩანჩქერები და ტბები, სადაც წყალი სხვანაირად არის მოწყობილი, ერთი დიდი მდინარის გარშემო.
თუ ყველაფერს ერთ აზრამდე დავიყვანთ, ის ასეთია: მცხეთა-მთიანეთში არ არსებობს „ტბებზე გამგზავრება". არსებობს ან ერთი საათი მანქანით და მწვადი წყალთან, ან წელიწადში ორი თვე, ჯიპი როშკამდე და ექვსი კილომეტრი აღმართი. ამ ორ სცენარს რეგიონის ადმინისტრაციული საზღვრის გარდა საერთო არაფერი აქვს. არჩევა კი გულახდილად უნდა მოხდეს, საკუთარი დროისა და ფეხების მიხედვით, და არა სხვისი ფოტოებით.
ყოფილხართ მცხეთა-მთიანეთის ტბებზე? მოგვიყევით კომენტარებში Madloba-ზე: რომლებამდე მიაღწიეთ, რომელ თვეში და იყო თუ არა წყალი წოდორეთში.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივლისისთვის. წოდორეთში წყლის დონე სეზონსა და ნალექებზეა დამოკიდებული, ტბა შეიძლება დაშრეს. აბუდელაურის ტბები დაახლოებით ივნისიდან ივლისამდეა ხელმისაწვდომი, სოფელ როშკამდე გზა ჯიპს მოითხოვს. გამგზავრებამდე შეამოწმეთ ამინდი და გზების მდგომარეობა.
📚 წაიკითხეთ შემდეგ რეგიონის წყალი დეტალურად
❓ კითხვები და პასუხები
რვა წყალსატევი: წოდორეთი და ჭილი მცხეთასთან, ბაზალეთი დუშეთთან, სიონის წყალსაცავი თიანეთთან, ჟინვალის წყალსაცავი საქართველოს სამხედრო გზაზე და აბუდელაურის სამი ტბა ხევსურეთში, მწვანე, ცისფერი და თეთრი.
წოდორეთი და ჭილი, ორივე ქალაქიდან დაახლოებით 14 კილომეტრში და ნახევარი საათის სავალზე. გაითვალისწინეთ, რომ წოდორეთი მშრალ სეზონზე შეიძლება დაშრეს.
ხევსურეთში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, დაახლოებით 2600 მეტრზე. ფეხით უნდა იაროთ სოფელ როშკიდან, 6–7 კილომეტრი ერთი მიმართულებით, აღმართი დაახლოებით 600 მეტრი, ბილიკი მარკირებულია. როშკამდე თბილისიდან დაახლოებით 3 საათია, გზის ბოლო მონაკვეთი კი ჯიპით ჯობია.
წყლის ფერის გამო: მწვანე, ცისფერი და თეთრი. მწვანე ბალახიან ფერდობებში დევს, ცისფერი ღრმა და ფირუზისფერია, თეთრი კი რძისფერია მყინვარიდან ჩამოტანილი მინერალური შეტივნარების გამო. სამივე მყინვარული წარმოშობისაა.
ივნისსა და ივლისში. ტბები ნოემბერში იყინება და მაისამდე ყინულქვეშ დგას, აგვისტოსთვის კი თეთრი მკვეთრად მცირდება და თითქმის შრება. ეს წელიწადში ორთვიანი ფანჯარაა.
მზის სხივის წყლის სვეტში გარდატეხის გამო: ფსკერი 75 მეტრზე ჩადის. ამიტომ ფერი მზიან ამინდსა და ღრმა წყალზე ჩნდება, ღრუბლიან დღეს კი ამ სურათს ვერ მიიღებთ.
დიახ, თბილ სეზონზე. ტბაზე მოწყობილია კურორტი სანატორიუმით, სამკურნალო ტალახითა და ნავებისა და კატამარანების გაქირავებით. მაქსიმალური სიღრმე სულ 7 მეტრია.
შეიქმნა 1963 წელს მდინარე იორზე, ფართობი 12,8 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 67 მეტრი. შევსებისას რამდენიმე სოფელი დატბორეს, სოფელ სიონის ნაწილი და ძველი ეკლესია დღემდე წყლის ქვეშაა. წყალი აგვისტოსთვის 23–24 გრადუსამდე თბება.
გადმოცემით, ფსკერზე წმინდა ოქროს აკვანში ოქროსთმიანი ჩვილი სძინავს, ტბა კი დედამისის ცრემლებისგან წარმოიშვა. სხვა ვერსიით, ტბის ადგილას ჭა იყო, რომელშიც ხარი ჩავარდა, წყალი გადმოიღვარა და გაიშალა.
სიონის წყალსაცავზე: ის მდინარე იორიდან იკვებება, სადაც აღმოსავლეთ საქართველოს თითქმის ყველა თევზი ბინადრობს. საბჭოთა პერიოდში თევზს ბაზალეთშიც ამრავლებდნენ, ძირითადად კობრს.
5 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Непонятно, как меняются переживания с каждым новым визитом - вроде одни и те же места, а чувства совершенно разные. Могу сказать одно: эти озёра создают нечто совершенно особенное. В такие моменты понимаешь, что красота прячется не только в ландшафтах, но и в самом процессе поиска, в том, как пробираешься к ним. Каждое озеро - это словно новая история, и они меня не отпускают.