კალანტაროვის სახლი: მოხატული პარადული
🏚️ ისტორიული სასახლე · ⏱ 30–60 წუთი · 📍 ივანე მაჩაბლის ქ. 17
🗝️ რა უნდა იცოდე ვიზიტამდე
| 📍 მისამართი | ივანე მაჩაბლის ქ. 17, თბილისი |
| 🏗️ აშენდა | 1908 წელს. არქიტექტორი — ლაზარ სარქისიანი |
| 🎨 სტილი | ნეო-მავრიტანული: ესპანური, პორტუგალიური და ბერბერული მოტივები |
| 🚪 შესასვლელები | ორი: მაჩაბლის ქუჩიდან (ღია) და ასათიანის ქუჩიდან (კოდიანი კარი) |
| 🔄 რესტავრაცია | 2014 წელი: ფასადი, პირველი სადარბაზო, შიდა ეზო |
| 🚇 როგორ მივიდეთ | მეტრო «რუსთაველი», 5 წუთი ფეხით |
| 💰 შესვლა | უფასო. საცხოვრებელი სახლია — შედი პატივისცემით |
🧭 ვისთვისაა ეს სტატია
კალანთაროვის სასახლე ერთ-ერთი იმ ადგილთაგანია თბილისში, რომელსაც სტანდარტული მოგზაურობის გზამკვლევები არ ახსენებენ, მაგრამ ვინც იქ ყოფილა — დიდხანს ახსოვს. ეს არ არის მუზეუმი განრიგითა და ბილეთებით — ეს ცოცხალი საცხოვრებელი სახლია მოხატული ჭერებით, მარმარილოს კიბეებით და რამდენიმე ისტორიით, რომლის გადამოწმება შეუძლებელია, მაგრამ მოსმენა ღირს. სტატია მათთვის, ვისაც სურს იცოდეს, რა დაათვალიეროს, როგორ მოხვდეს მეორე სადარბაზოში და რა ლეგენდები სდევს ამ სახლს უკვე ასი წელზე მეტი ხნის განმავლობაში.

🏰 სახლი, რომლის თეატრივით აგება სთხოვეს
1908 წელს მაჩაბლის ქუჩაზე სასახლე გაჩნდა, რომელიც თბილისელებმა მაშინვე ოპერისა და ბალეტის თეატრს შეადარეს. მსგავსება შემთხვევითი არ იყო. ლეგენდის მიხედვით, ვაჭარი ნიკოლოზ კალანთაროვი ოპერის მომღერალზე იყო შეყვარებული. მან ქორწინებაზე თანხმობა ერთი პირობით გასცა: სახლი სილამაზით და მდიდრულობით თეატრს არ უნდა ჩამოვარდნოდა. ვაჭარმა პირობა შეასრულა. რამდენიმე წლის შემდეგ დაქორწინდნენ, სახლი კი ქალაქის ერთ-ერთ ყველაზე განხილვად ნაგებობად იქცა.
მის პროექტს სომეხი არქიტექტორი ლაზარ სარქისიანი ნეო-მავრიტანულ სტილში ქმნიდა — ესპანური, პორტუგალიური და ბერბერული მოტივების ნაზავი, რომელიც XX საუკუნის დასაწყისში თბილისში ძალიან პოპულარული იყო. მას შემდეგ შენობა გარეგნულად თითქმის არ შეცვლილა.
კალანთაროვების ოჯახის ემიგრაციის შემდეგ სასახლე კომუნალურ საცხოვრებლად იქცა. ათწლეულები გავიდა და ყველაფერი, რაც ასეთი სიყვარულით იყო შექმნილი, ათეულობით ოჯახს შორის გაიყო. 2014 წელს რესტავრაცია დაიწყო: ფასადს პირვანდელი სახე დაუბრუნეს, პირველი სადარბაზო შეაკეთეს, შიდა ეზო მოაწყვეს. დღეს სახლში ისევ ადამიანები ცხოვრობენ — და ეს მის განწყობის მნიშვნელოვანი ნაწილია.

🚪 რა დაათვალიერო: ორი სადარბაზო
პირველი სადარბაზო — შესასვლელი მაჩაბლის ქუჩიდან
რეზბური თაღოვანი კარები პირდაპირ ქუჩიდან იხსნება. მის უკან მარმარილოს კიბეა, რომლის ქვეშ მასიური ძველებური ღუმელი დგას. შემდეგ П-ფორმის თაღები და გრძელი გალერეებია, რეზბური ხით გაფორმებული.
აღმოსავლური ორნამენტი ყველგანაა — ლეპნინაში, კედლებზე, ჭერზე. მოხატული ჭერი და XX საუკუნის დასაწყისის სარკე კარგ მდგომარეობაშია, ნახატები ფერს არ დაკარგავს. ვიწრო ფანჯრის ჩარჩოები ბუნებრივი ხისა ანტიკვარული მოკეტებით თავად იზიდავს მზერას.
პირველ სართულზე, შესასვლელის მახლობლად, ცხოვრობს ალა ალბერტოვნა. ის ტურისტებს ხვდება, სახლის ისტორიაზე ყვება და ისეთ დეტალებს უჩვენებს, რომლებიც ადვილად გამოგეპარება. გამარჯობა უთხარი — სავარაუდოდ, ახლოს იქნება.

მეორე სადარბაზო — შესასვლელი ასათიანის ქუჩიდან
შესასვლელი ნაჭედი რკინის კარის უკანაა, კოდიანი საკეტით. თუ გვერდით მობინადრეს გადააწყდები — სთხოვე შეგიშვას, ჩვეულებრივ უარს არ ამბობენ.
შიგნით ორი კვიპაროსის ხის მქონე ბაღია. გადმოცემის მიხედვით, კალანთაროვი ყოველი ბავშვის დაბადების შემდეგ ხეს რგავდა. სულ ექვსი იყო. მეზობელი შენობის განმტკიცებისას ოთხი გამოჭრეს. დარჩენილი ორი ეზოში ისევ იზრდება.
გვერდით ყოფილი აუზია, ახლა პატარა ბაღჩად გადაქცეული, და პატარა ვენახი. ადრე თბილისის სახლებში ეზოებში პატარა წყლის ობიექტების გაკეთება ჩვეულებრივი იყო — სიცხეში ასე გრილდებოდნენ.
მეორე სადარბაზოში მხატვარი ქალი ცხოვრობს. ის სტუმრებს სახელოსნოში ხვდება და ჩაით უმასპინძლდება. მის ბინაში ხვეული კიბეა სრულად მინიანი ბარძიმის გასწვრივ.

🌿 სამი ლეგენდა, რომელიც სახლში ცხოვრობს
ნიკო ფიროსმანი და კალანთაროვების ოჯახი. სასახლის პირველ სართულზე ნიკო ფიროსმანის სახელობის შემოქმედებითი კლუბი მუშაობს — ეს შემთხვევითი არ არის. ერთი ვერსიით, მომავალი მხატვარი ადრე დაობლდა და კალანთაროვების ოჯახმა ის აღსაზრდელად აიყვანა. მას საკუთარი ოთახი ჰქონდა, სითბოთი ეპყრობოდნენ. როდესაც გაზრდილ ფიროსმანს სიღარიბე შეემთხვა, კალანთაროვს დახმარებას არ სთხოვდა. კავშირი ოჯახის წასვლის შემდეგ საბოლოოდ გაწყდა. გიდები ამ ისტორიას ყვებიან — მაგრამ დოკუმენტური დადასტურება არ არსებობს.
ლავრენტი ბერია და მისი დისშვილი. ამბობენ, რომ საბჭოთა ფუნქციონერი სასახლეში რეგულარულად ჩამოდიოდა: აქ მისი დისშვილი თამარა ცხოვრობდა. მოგვიანებით ტრაგედია შეეყარა მის ოჯახს — ქმარი და ვაჟი ავტოავარიაში დაიღუპნენ. სახლის მობინადრეები ამ ისტორიას პირიდან პირში გადასცემენ.
საიდუმლო მემკვიდრე. რამდენიმე წლის წინ სახლთან კაცი მოვიდა, რომელმაც თავი მიხეილ კალანთაროვის ვაჟად წარადგინა. ვერავინ გადაამოწმა — ვაჭრის შთამომავლების შესახებ ცნობები წინააღმდეგობრივია. დაბრუნდა თუ არა ის — უცნობია.
პირველი სადარბაზოთი არ შემოიფარგლო. სცადე მეორეშიც მოხვდე — ასათიანის ქუჩიდან. მობინადრეს დაელოდე და თავაზიანად სთხოვე კარი გაგიხსნას. თითქმის ყოველთვის გატარებენ. ეზოში კვიპაროსები, ვენახი და მინიანი ბარძიმი სახლის სულ სხვა შეგრძნებას გაძლევს. და მხატვარი ქალისთვის რაიმე წამოიღე — ჩაი მის სახელოსნოში ცალკე ისტორიაა.
🗺️ როგორ ჩართო სასახლე მარშრუტში
1️⃣ დაიწყე რუსთაველის გამზირიდან და მაჩაბლის ქუჩამდე მიდი — პარალელური ქუჩაა, 3 წუთი ფეხით.
2️⃣ შედი პირველ სადარბაზოში მაჩაბლის 17-დან. გამარჯობა უთხარი ალა ალბერტოვნას, თუ გვერდით აღმოჩნდება.
3️⃣ გაჩერდი და ჭერები, თაღები, კიბის ქვეშ ღუმელი და ხის გალერეები დაათვალიერე. არ იჩქარო.
4️⃣ გამოდი და სახლს შემოუარე — ასათიანის ქუჩიდან მეორე შესასვლელი ჩანს. მობინადრეს დაელოდე ან დომოფონი სცადე.
5️⃣ თუ ეზოში მოხვდი — მხატვრის სახელოსნოში გადახედე, კვიპაროსები ნახე და ყოფილი აუზი.
6️⃣ მახლობლად — შარდენის ქუჩა, გაბრიაძის თეატრი და ძველი ქალაქის მარშრუტის სხვა წერტილები.
💬 რას ამბობენ ნამყოფნი
«კალანთაროვის სასახლე ნამდვილი არქიტექტურული შედევრია. განსაკუთრებით პირველი სადარბაზო — რეზბური თაღებით და მოხატული ჭერებით. გასაკვირი არ არის, რომ სახლი ლეგენდებს ეხვევა.»
«ქმართან ქუჩებში სეირნობდით და ამ განსაცვიფრებელ შენობას გადავაწყდით. ვუთხარი: ასეთი ლამაზი შენობა საცხოვრებელი ვერ იქნება. დავიდავეთ, ინტერნეტი გავხსენით — საცხოვრებელი გამოდგა. გასაოცარია.»
«სასახლე ყველა კუთხიდან აოცებს — ზემოდან, ადამიანის სიმაღლიდან, შიგნიდანაც. სადარბაზოები უბრალოდ განსაცვიფრებელია.»
ნამყოფთა უმეტესობა ერთსა და იმავეს ამბობს: ელოდები ლამაზ ფასადს, ხვდები სახლში, სადაც დარჩენა გინდება.
იყავით კალანთაროვის სასახლეში? მოახერხეთ მეორე სადარბაზოში მოხვედრა? გჯერათ ფიროსმანის ლეგენდის — თუ ლამაზი გამოგონილი ამბავია? გვიამბეთ, რა დაგამახსოვრდათ ყველაზე მეტად. ყველა კომენტარს ვკითხულობთ ❤️
🏁 ღირს თუ არა მოსვლა
კალანთაროვის სასახლე ტურისტულ მარშრუტში ჩეკის მოსათხოვი წერტილი არ არის — ეს ადგილია, საითაც ბრუნდებიან. სახლი ცოცხალია: აქ რეალური ადამიანები ცხოვრობენ, ეზოში კვიპაროსები იზრდება, მხატვარი სახელოსნოში მუშაობს. ფიროსმანისა და ბერიის ლეგენდები დადასტურებული არ არის — სწორედ ამიტომ არის ისინი საინტერესო. მოხატული ჭერები და ლეპნინა კი — დადასტურებულია. საკუთარი თვალით დაინახავ.
ℹ️ სასახლე საცხოვრებელი სახლია. გთხოვთ, პატივი სცეთ მობინადრეებს. მხატვრის სახელოსნო და ალა ალბერტოვნასთან შეხვედრა მათი სახლში ყოფნაზეა დამოკიდებული — წინასწარ დასარეკი ნომერი არ არის, ყველაფერი მხოლოდ პირადი შეხვედრით ხდება.
🏛️ რა ნახო მახლობლად
❓ ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები
💬 პირველი სადარბაზო მაჩაბლის 17-დან ღიაა — უბრალოდ შედი. მეორე სადარბაზო ასათიანის ქუჩიდან კოდიანი კარით არის დახურული: მობინადრეს დაელოდე ან დომოფონი სცადე. მობინადრეები, როგორც წესი, ატარებენ.
💬 ოფიციალური ექსკურსიები არ არის — სახლი საცხოვრებელია. არაოფიციალური გიდი — ალა ალბერტოვნა, მობინადრე პირველ სართულზე მაჩაბლის მხრიდან. ის ტურისტებს სახლში ახლავს და სასახლის ისტორიას ყვება. ყველაფერი იმაზეა დამოკიდებული, სახლში გამოიჭერ თუ არა.
💬 ერთი ვერსიით — დიახ: კალანთაროვების ოჯახმა მომავალი მხატვარი მშობლების გარდაცვალების შემდეგ აღსაზრდელად აიყვანა. ამბობენ, საკუთარი ოთახი ჰქონდა. დოკუმენტური დადასტურება არ არსებობს. გიდები ამ ამბავს ლეგენდად ყვებიან, არა დადასტურებულ ფაქტად.
💬 ბერია თვით სასახლეში არ ცხოვრობდა, მაგრამ რეგულარულად ჩამოდიოდა: სახლში მისი დისშვილი თამარა ცხოვრობდა. ამ ამბავს მობინადრეები და გიდები გადასცემენ, მაგრამ ის ზეპირი გადმოცემის, არა გადამოწმებული ისტორიის კატეგორიაა.
💬 შეიძლება, თუ ეზოში მოხვდები და ის სახლში იქნება. მხატვარი ბინაში ცხოვრობს გარედან ჩანს ხვეული კიბით და სტუმრებს სახელოსნოში ხვდება. ჩაით უმასპინძლდება. მაგრამ წინასწარ დასარეკი ნომერი არ არის — ყველაფერი მხოლოდ შემთხვევითი შეხვედრით.
💬 არა. სახლის კომუნალურ საცხოვრებლად გადაქცევის შემდეგ ოჯახის ნივთები არ შემორჩა. დარჩა არქიტექტურული ელემენტები: ლეპნინა, თაღები, მოხატული ჭერები, ხის გალერეები, კიბის ქვეშ ღუმელი და მარმარილოს კიბე.
💬 სამუშაო დღეებში პირველ ნახევარში — მობინადრეები უფრო ხშირად სახლში არიან და სტუმრებთან საუბარი მეტად ახალისებთ. შაბათ-კვირასაც შეიძლება, მაგრამ უფრო მეტი ტურისტია. საღამოს პირველი სადარბაზო შეიძლება დახურული იყოს.










38 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში