🥾 ლაშქრობა საქართველოში: 10 საფეხმავლო მარშრუტი რუკებით
საქართველოში მთებში მოხვედრის ყველაზე მარტივი გზა ტურისტული სააგენტო კი არა, დამოუკიდებელი გასვლაა. მიკროავტობუსი მეტროს სადგურიდან, საათი გზაში, და თქვენ უკვე ბილიკზე ხართ. ეს კრებული სწორედ ასეა შედგენილი: ათი მარშრუტი, თითოეული იწყება კონკრეტულ დასახლებაში, სადამდეც ტრანსპორტი დადის, და მთავრდება იქ, სადამდეც ერთ ან ორ დღეში ფეხით მიდიხართ.
აქ არ არის ასვლები თოკებითა და ყინულის ცულით, არ არის კვირიანი ტრეკები რამდენიმე ქედის გადაკვეთით. არის ბილიკები, რომლებსაც საშუალო ფიზიკური მომზადების ადამიანები გადიან: ქალაქელები, ოჯახები მოზარდებთან ერთად, ჩამოსულები, რომლებსაც შაბათი და კვირა თავისუფალი აქვთ. ათიდან სამი მარშრუტი ნახევარ დღეში გაივლის და საღამოს სახლში დაბრუნდებით.
თითოეულ მარშრუტს თან ერთვის ინტერაქტიული რუკა ბილიკის ხაზითა და წერტილებით, ასევე ორგვერდიანი პდფ: მარშრუტი ეტაპებად და ცნობარი კოორდინატებით. პდფ წინასწარ ჩამოტვირთეთ. ეს ახირება არ არის: ქართულ ხეობებში მობილური კავშირი ბოლო სოფლიდან რამდენიმე კილომეტრში ქრება და ბრაუზერში რუკას ვეღარ გახსნით.
⚠️ სანამ მარშრუტზე გახვალთ, გააფრთხილეთ ვინმე
მთები ველური ბუნებაა და აქ ყველაზე საშიში მხეცები არ არის. გაცილებით ხშირად ყველაფერს უფრო მარტივი რაღაცეები აფუჭებს: ფეხქვეშ წასული ნაშალი, მოტრიალებული კოჭი გზიდან ორსაათიან სავალზე, წვიმის შემდეგ აწეული მდინარე, მეწყერი ბილიკზე, რომელზეც შარშან მშვიდად დადიოდით.
ამიტომ გასვლამდე უთხარით ახლობელს ოთხი რამ:
- სად ზუსტად მიდიხართ: მარშრუტის სახელი და სტარტის წერტილი
- ვისთან ერთად მიდიხართ და რამდენნი ხართ
- როდის დაუკავშირდებით, მრავალდღიან მარშრუტზე კი რომელ დღეებში და დაახლოებით რომელ საათზე
- როდის უნდა დაბრუნდეთ სახლში
და წინასწარ შეთანხმდით: თუ საკონტროლო დროიდან რამდენიმე საათში არ დაუკავშირდით, ადამიანი მაშველებს დაურეკავს. ეს მარტივი შეთანხმებაა, რომელიც ძებნისას ყველაზე ძვირფასს ზოგავს, დროს.
🗺️ ყველა 10 მარშრუტის ზოგადი რუკა
ქვემოთ ზოგადი რუკაა: ათივე მარშრუტი საქართველოს ერთ რუკაზე. ნიშნულებზე ნომრები ემთხვევა სტატიის ნუმერაციას, ლეგენდა სიით რუკის ქვემოთ მოდის. მარშრუტზე დაჭერა ლეგენდაში მას რუკაზე მოაახლოებს.
- 🥾 10 მარშრუტი: 6 ერთდღიანი და 4 ერთი ღამის გათევით
- 🗺️ ინტერაქტიული რუკა წერტილებითა და ბილიკის ხაზით თითოეულთან
- 📄 ორგვერდიანი პდფ: მარშრუტი ეტაპებად და ცნობარი კოორდინატებით
- 🚌 სტარტის წერტილი, ტრანსპორტი მასთან, სეზონი და წყლის წყაროები
- 🔗 ბმულები მარშრუტების დეტალურ აღწერებზე ჩვენს ბლოგში
🧭 როგორ წავიკითხოთ ეს კრებული
მარშრუტები დალაგებულია არა სილამაზით, არამედ გეოგრაფიით: ჯერ აღმოსავლეთი და ქვეყნის ცენტრი, შემდეგ დასავლეთი და ზღვისპირეთი. ეს მოსახერხებელია, თუ თბილისში ცხოვრობთ და ირჩევთ, სად წახვიდეთ შაბათ-კვირას, ან ბათუმში ისვენებთ და გინდათ ერთი დღე პლაჟზე არ გაატაროთ.
სირთულე ბარათებში სამ საფეხურადაა მითითებული. მსუბუქი ნიშნავს, რომ ბილიკი იკითხება, სიმაღლის მოკრება 500 მეტრზე ნაკლებია და დღის სინათლეში ჩაეტევით ჩქარობის გარეშე. საშუალო: მოკრება 500-დან 1000 მეტრამდე, ადგილ-ადგილ ბილიკი იკარგება, საჭიროა ხისტლანჩიანი ფეხსაცმელი. საშუალოზე რთული: უღელტეხილი ან ლოდნარი, მოკრება 1000 მეტრზე მეტი, სასურველია მინიმუმ ორი მარტივი ლაშქრობის გამოცდილება.
გზაში დახარჯული დრო ყველგან მარაგითაა მოცემული, ჯგუფისთვის, რომელიც ჩერდება ფოტოს გადასაღებად და სასადილოდ. თუ მსუბუქად და სწრაფად მიდიხართ, მითითებულს დაახლოებით მეოთხედი გამოაკელით.
| № | მარშრუტი | რეგიონი | სიგრძე | დრო | სირთულე |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 🏔️ ჯუთა → ჭაუხის უღელტეხილი → აბუდელაური → როშკა | მცხეთა-მთიანეთი | 22 კმ | 2 დღე | საშუალოზე რთული |
| 2 | 🧊 შოვი → ბუბის მყინვარი | რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი | 18 კმ იქით-აქეთ | 1 დღე | მსუბუქი |
| 3 | 💧 გლოლა → უძირო ტბა | რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი | 24 კმ იქით-აქეთ | 2 დღე | საშუალო |
| 4 | 🌾 ბაკურიანი → ცხრაწყაროს უღელტეხილი → ტაბაწყურის ტბა | სამცხე-ჯავახეთი | 28 კმ | 2 დღე | საშუალო |
| 5 | 🌧️ ყოროლისთავი → მტირალას ჩანჩქერი და ტბა | აჭარა | 8 კმ იქით-აქეთ | 4-5 საათი | მსუბუქი |
| 6 | 🏰 ბათუმი → ანარიას მთა და ციხესიმაგრის ნანგრევები | აჭარა | 16 კმ | 5 საათი | საშუალო |
| 7 | 💧 ლაგოდეხი → გურგენიანისა და ნინოსხევის ჩანჩქერები | კახეთი | 15 კმ იქით-აქეთ | 6-7 საათი | საშუალო |
| 8 | ⛰️ მაზერი → უშბის ჩანჩქერი (შდუგრა) | სამეგრელო და ზემო სვანეთი | 14 კმ იქით-აქეთ | 5-6 საათი | საშუალო |
| 9 | 🌲 ბორჯომ-ხარაგაული: კვალის ბილიკი | სამცხე-ჯავახეთი | 13 კმ წრე | 6 საათი | მსუბუქი |
| 10 | 🗿 კოჯორი → ქოროღლის ციხე და ჩანჩქერები | ქვემო ქართლი | 10 კმ | 4-5 საათი | მსუბუქი |
📵 რა ჩამოვტვირთოთ ქალაქიდან გასვლამდე
დამწყების მთავარი შეცდომა ასე გამოიყურება: ადამიანი პოულობს მარშრუტს ინტერნეტში, ტოვებს ჩანართს ღიად ტელეფონში და მიემგზავრება. სტეფანწმინდაში კავშირი ჯერ კიდევ არის, ჯუთაში უკვე ცუდია, ხოლო საათნახევრიანი ასვლის შემდეგ სულ აღარ არის. ჩანართი არ ახლდება, რუკა არ იტვირთება და ორიენტირება მეხსიერებით გიწევთ.
ამიტომ გამგზავრებამდე სამი რამ გააკეთეთ. დააყენეთ ოფლაინ ნავიგატორი: გამოდგება ორგანიკ მეფსი ან ოსმანდი, ორივე უფასოა და ორივე ოპენსთრითმეპის მონაცემებზე მუშაობს, სადაც ქართული ბილიკები საკმაოდ დეტალურადაა მონიშნული. ჩამოტვირთეთ საქართველოს რუკა მთლიანად, სანამ ვაი-ფაიზე ხართ, ფაილი რამდენიმე ასეულ მეგაბაიტს იწონის. და ჩამოტვირთეთ მარშრუტის პდფ ამ სტატიიდან, უკეთესია დაბეჭდოთ: ქაღალდი არ ჯდება.
| 🗺️ | საქართველოს ოფლაინ რუკა ჩამოტვირთულია ტელეფონში |
| 📄 | მარშრუტის პდფ ჩამოტვირთულია ან დაბეჭდილია |
| 📞 | ქალაქში ვინმემ იცის თქვენი მარშრუტი და დაბრუნების დრო |
| 📝 | რეგისტრაცია ვიზიტორთა ცენტრში, თუ ეროვნულ პარკში მიდიხართ |
| 💧 | წყალი 2 ლიტრის გაანგარიშებით ერთ ადამიანზე დღეში |
| 🧥 | წვიმის ქურთუკი და თბილი ფენა, თუნდაც დილით ცხელოდეს |
| 🔋 | დამტენი: ნავიგაცია ბატარეას რამდენიმე საათში ჭამს |
🏔️ მარშრუტი 1. ჯუთა → ჭაუხის უღელტეხილი → აბუდელაური → როშკა
| რეგიონი | მცხეთა-მთიანეთი, ყაზბეგისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტები |
| სტარტი | ჯუთა |
| ფინიში | როშკა |
| სიგრძე და დრო | 22 კმ, 2 დღე |
| სირთულე | საშუალოზე რთული |
| სიმაღლეები | სტარტი 2200 მ, მაქსიმუმი 3338 მ |
| სეზონი | რეალურად სავალია ივლისის მეორე ნახევრიდან სექტემბრის ბოლომდე. ივნისში უღელტეხილზე თოვლია, ოქტომბერში თოვის რისკია. |
| როგორ მივიდეთ | მიკროავტობუსი თბილისი, სტეფანწმინდა, დაახლოებით 3 საათი. შემდეგ ჯიპი ჯუთამდე. როშკიდან მანქანა მაგისტრალამდე. |
ჯუთა დგას დაახლოებით 2200 მეტრზე და საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე მაღლა მდებარე მუდმივად დასახლებულ სოფლად ითვლება. უკვე ბოლო სახლიდან იშლება ხედი ჭაუხის მასივზე: კბილანა კედელზე, რომლის გამოც ეს მარშრუტი საერთოდ არსებობს.
პირველი დღე უღელტეხილზე ასვლას ხმარდება. ბილიკი მიდის მდინარის გასწვრივ, შემდეგ უხვევს და სერპანტინით იკრებს სიმაღლეს ბალახიან ფერდობზე. ბოლო ორასი მეტრი უნაგირამდე ჩვეულებრივ ნაშალზე გადის, სეზონის დასაწყისში კი მოსკდომილ თოვლზე. აქ გამოგადგებათ სალაშქრო ჯოხები. უღელტეხილიდან ქედის ორივე მხარე ერთდროულად ჩანს და ეს მთელი მარშრუტის საუკეთესო წერტილია.
დაშვება სამ აბუდელაურის ტბასთან გაგიყვანთ. ისინი ერთ ხეობაში დევს და ფერით განსხვავდება: მწვანე, ცისფერი და თეთრი. ელფერს წყალში შეტივტივებული ქანის ნაწილაკები აძლევს, ამიტომ თეთრ ტბაში წყალი მღვრიედ გამოიყურება, ცისფერში კი ფსკერამდე გამჭვირვალედ. მწვანიდან ცისფერამდე სულ 235 მეტრია, თეთრამდე კიდევ დაახლოებით 1,4 კილომეტრი. ღამის გათევა მოსახერხებელია მწვანესთან: იქ სწორი მოედნებია და ახლოს წყარო.
მეორე დღე უფრო მოკლე და მარტივია: დაშვება ხეობით სოფელ როშკამდე, სადაც გრუნტის გზა მთავრდება და საიდანაც შეიძლება წამოგიყვანონ. თუ ჯგუფი ძლიერია, მთელ მარშრუტს ერთ გრძელ დღეში გადიან, მაგრამ მაშინ ტბებისთვის დრო თითქმის აღარ რჩება.
🧊 მარშრუტი 2. შოვი → ბუბის მყინვარი
| რეგიონი | რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, ონის მუნიციპალიტეტი |
| სტარტი | შოვი |
| ფინიში | ბუბის მყინვარის ენა |
| სიგრძე და დრო | 18 კმ იქით-აქეთ, 1 დღე |
| სირთულე | მსუბუქი |
| სიმაღლეები | სტარტი 1520 მ, მაქსიმუმი 2100 მ |
| სეზონი | ივნისი, ოქტომბერი. სეზონის პიკი ივლისი და აგვისტოა. ძლიერი წვიმების შემდეგ გასვლაზე უმჯობესია უარის თქმა. |
| როგორ მივიდეთ | მიკროავტობუსი ქუთაისი, ონი, შემდეგ ტაქსი შოვამდე. თბილისიდან მანქანით უფრო მოსახერხებელია, გზა დაახლოებით 5 საათია. |
ეს ყველაზე მარტივი გზაა საქართველოში ნამდვილ მყინვარამდე მისასვლელად ალპინისტური უნარების გარეშე. ბილიკი ხეობის ძირით მიდის მდინარე ჭანჭახის გასწვრივ, სიმაღლის მოკრება თითქმის ცხრა კილომეტრზეა გაწელილი და ციცაბო მონაკვეთები პრაქტიკულად არ არის.
გზა იწყება კურორტ შოვიდან და პირველი ორიოდე კილომეტრი წიწვოვან ტყეში სეირნობას ჰგავს. შემდეგ ხეობა ფართოვდება, ხეები თხელდება, ჩნდება მწყემსების საზაფხულო სადგომები. კიდევ ნახევარ საათში იწყება მორენა: ლოდების ქაოსი, რომელიც მყინვარმა საუკუნეების განმავლობაში მოათრია. მასზე ბილიკი უარესად იკითხება, ორიენტირად აიღეთ ქვის გორგოლაჭები.
ბუბის მყინვარის ენა ნაცრისფერია ქვის ნამსხვრევებისგან და ღია ბარათების ფოტოებს სულ არ ჰგავს. ახლოს მისვლა და მითუმეტეს ყინულზე გასვლა საჭირო არ არის: კიდე დნება და ნატეხები გაფრთხილების გარეშე ინგრევა. სამზერი წერტილი მორენაზე ხედს არანაკლებს იძლევა და რისკის გარეშე.
რეგიონზე მნიშვნელოვანი დეტალი. 2023 წლის აგვისტოში შოვის რაიონში ღვარცოფი ჩამოვიდა, დაიღუპნენ ადამიანები. გამგზავრებამდე დააზუსტეთ გზის მდგომარეობა, კურორტის ინფრასტრუქტურის მუშაობა და მოქმედი შეზღუდვები. ციცაბოკალთებიან ხეობაში, სადაც მდინარეები მყინვარით იკვებება, ამინდი წყვეტს ყველაფერს და ძლიერი წვიმების შემდეგ გასვლაზე უმჯობესია უარის თქმა.
💧 მარშრუტი 3. გლოლა → უძირო ტბა
| რეგიონი | რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, ონის მუნიციპალიტეტი |
| სტარტი | გლოლა |
| ფინიში | უძირო ტბა |
| სიგრძე და დრო | 24 კმ იქით-აქეთ, 2 დღე |
| სირთულე | საშუალო |
| სიმაღლეები | სტარტი 1350 მ, მაქსიმუმი 2500 მ |
| სეზონი | ივლისი, სექტემბერი. უფრო ადრე ქვაბულში თოვლი დევს, გვიან კი ადრეული თოვის რისკია. |
| როგორ მივიდეთ | მიკროავტობუსი ქუთაისი, ონი, შემდეგ ტაქსი გლოლამდე. სოფელი შოვის მეზობელია. |
ტბის სახელი ქართულად უძიროს ნიშნავს და ადგილობრივები ნებით უჭერენ მხარს ლეგენდას იმის შესახებ, რომ მას ფსკერი არ აქვს. სინამდვილეში ეს პატარა მთის წყალსატევია დაახლოებით 2500 მეტრზე, მდელოებით გარშემორტყმული, და მისი სილამაზე სხვა რამეშია: აქ თითქმის არავინ ადის.
ასვლა იწყება სოფელ გლოლადან, რომელიც შოვის მეზობელია. პირველი ოთხი კილომეტრი სატყეო გზით მიდის და ღია ქედზე გაგიყვანთ. შემდეგ ბილიკი ქედის გასწვრივ იწელება და მთელი გზა მარჯვნივ და მარცხნივ ხეობები ჩანს. ქარი აქ მუდმივია, თავშესაფარი არ არის, ამიტომ ქარსაცავი ივლისის სიცხეშიც საჭიროა.
გზაზე წყლის ერთადერთი წყარო საზაფხულო საძოვრებთანაა, დაახლოებით მეშვიდე კილომეტრზე. ზემოთ ასაღები აღარაფერია, დაგეგმეთ მარაგი. ღამის გათევა მოსახერხებელია იქვე, საძოვრებთან, ან უკვე ზემოთ ტბასთან, თუ ამინდი უშვებს.
დაბრუნება შეიძლება იმავე გზით ან მარყუჟით შოვის მიმართულებით, თუ ორი სრული დღე გაქვთ და ნავიგატორში ტრეკი გიდევთ. მარყუჟიანი ვარიანტი უფრო რთულია, ბილიკი ადგილ-ადგილ ბალახში იკარგება.
🌾 მარშრუტი 4. ბაკურიანი → ცხრაწყაროს უღელტეხილი → ტაბაწყურის ტბა
| რეგიონი | სამცხე-ჯავახეთი, ბორჯომის მუნიციპალიტეტი |
| სტარტი | ბაკურიანი |
| ფინიში | ტაბაწყურის ტბა |
| სიგრძე და დრო | 28 კმ, 2 დღე |
| სირთულე | საშუალო |
| სიმაღლეები | სტარტი 1700 მ, მაქსიმუმი 2450 მ |
| სეზონი | ივნისის ბოლო, ოქტომბრის დასაწყისი. პლატოზე თოვლი უფრო დიდხანს ძლებს, ვიდრე ბაკურიანში. |
| როგორ მივიდეთ | მატარებელი ან მიკროავტობუსი თბილისი, ბორჯომი, შემდეგ ვიწროლიანდაგიანი მატარებელი ბაკურიანამდე. ტაბაწყურიდან ტრანსპორტი არარეგულარულია. |
მარშრუტი ვულკანურ პლატოზე გადის და პეიზაჟი აქ სულ არ არის კავკასიური: არც ტყე, არც კლდოვანი კედლები, მხოლოდ ტალღოვანი უტყეო ბორცვები ჰორიზონტამდე. ვიღაცას ეს მოსაწყენად მიაჩნია, ვიღაც ყოველწლიურად ბრუნდება სწორედ ამ სივრცისთვის.
ბაკურიანიდან გზა მეტეოსადგურის გვერდით ზემოთ მიდის და თანდათან ცხრაწყაროს უღელტეხილზე გაგიყვანთ. სახელი ცხრა წყაროს ნიშნავს და წყაროები გზაზე მართლაც არის. შემდეგ იწყება გრძელი მშვიდი დაშვება პლატოზე, ხოლო მეორე დღის ბოლოს ჩნდება ტაბაწყური: დიდი ტბა ღრმა ლურჯი წყლით და ამავე სახელის სოფლით ნაპირზე.
მარშრუტის მთავარი თავისებურება ისაა, რომ მთელი დღე ღიად მიდიხართ. ჩრდილი არსად არის, სამაგიეროდ გზის აბნევაც ძნელია: გზა იკითხება, ორიენტირები კილომეტრებზე ჩანს. მზისგან დამცავი კრემი და თავსაბურავი აქ რეკომენდაცია კი არა, აუცილებლობაა, ასეთ სიმაღლეზე ულტრაიისფერი შესამჩნევად უფრო მკაცრია.
ღამის გათევა შეიძლება კარვით წყალთან ან ოთახის დაქირავებით სოფელ ტაბაწყურში. უკან სოფლიდან ტრანსპორტი ახალქალაქისა და ბაკურიანის მიმართულებით დადის, მაგრამ განრიგი არასტაბილურია, ადგილზე დააზუსტეთ.
🌧️ მარშრუტი 5. ყოროლისთავი → მტირალას ჩანჩქერი და ტბა
| რეგიონი | აჭარა, მტირალას ეროვნული პარკი |
| სტარტი | ვიზიტორთა ცენტრი ყოროლისთავი |
| ფინიში | სამზერი |
| სიგრძე და დრო | 8 კმ იქით-აქეთ, 4-5 საათი |
| სირთულე | მსუბუქი |
| სიმაღლეები | სტარტი 250 მ, მაქსიმუმი 600 მ |
| სეზონი | აპრილი, ნოემბერი. პიკი ივნისი და სექტემბერი. ივლისსა და აგვისტოში ცხელა და ძალიან ნოტიოა. |
| როგორ მივიდეთ | ბათუმიდან მიკროავტობუსი ან ტაქსი ჩაქვამდე, შემდეგ გზა ყოროლისთავზე. ქალაქის ცენტრიდან დაახლოებით 45 წუთი. |
მტირალა მტირალს ნიშნავს და სახელი დამსახურებულია: ეს საქართველოს ყველაზე ნოტიო ადგილია, აქ წელიწადში 4500 მილიმეტრამდე ნალექი მოდის. წვიმა სეზონის ნებისმიერ დღეს შეიძლება დაიწყოს, აგვისტოს უღრუბლო დილის ჩათვლით. წყალგაუმტარი ფეხსაცმელი და წვიმის ქურთუკი სავალდებულოა, სხვაგვარად სეირნობა გამოცდად გადაიქცევა.
სამაგიეროდ ეს საუკეთესო ვარიანტია ბათუმიდან ერთდღიანი გასვლისთვის. ქალაქიდან ყოროლისთავში ვიზიტორთა ცენტრამდე მანქანით ერთ საათზე ნაკლებია ჩაქვის გავლით. ცენტრში იღებენ მცირე საფასურს შესვლისთვის და გეუბნებიან, რომელი ბილიკია დღეს გასავლელი.
მთავარი ბილიკი მიდის მდინარის გასწვრივ კოლხურ ტყეში: ადამიანის სიმაღლის გვიმრები, ლიანები, ხავსი ყოველ ქვაზე. საათნახევრის შემდეგ იქნება საკიდი ხიდი, შემდეგ აღმართი უფრო შესამჩნევი ხდება და კიდევ ერთნახევარ კილომეტრში ჩანჩქერთან გადიხართ. ჩანჩქერის ქვემოთ პატარა ტბაა, სადაც ზაფხულში ბანაობენ, წყალი სიცხეშიც ცივია.
მთელი წრე ოთხ ან ხუთ საათს იკავებს სადილთან და ფოტოებთან ერთად. თუ დრო და ძალა რჩება, ახლოს ღირს მეზობელი მაჭახელას ეროვნული პარკის ნახვა, იქ ბილიკები უფრო გრძელია და ხალხი ნაკლები.
🏰 მარშრუტი 6. ბათუმი → ანარიას მთა და ციხესიმაგრის ნანგრევები
| რეგიონი | აჭარა, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი |
| სტარტი | ავტობუს 15-ის ბოლო გაჩერება |
| ფინიში | ბათუმის პანორამა |
| სიგრძე და დრო | 16 კმ, 5 საათი |
| სირთულე | საშუალო |
| სიმაღლეები | სტარტი 60 მ, მაქსიმუმი 560 მ |
| სეზონი | მთელი წელი, თავსხმა წვიმის დღეების გარდა. ზაფხულში გამოდით დილით ადრე. |
| როგორ მივიდეთ | საქალაქო ავტობუსი ნომერი 15 ბოლო გაჩერებამდე. გადახდა ბარათით ან სატრანსპორტო ბარათით სალონში. |
კრებულის ერთადერთი მარშრუტი, რომელიც პირდაპირ საქალაქო ავტობუსიდან იწყება. ჩაჯექით მეთხუთმეტეში, ჩახვალთ ბოლო გაჩერებაზე და იქიდან უკვე ფეხით მიდიხართ. არც ტრანსფერი, არც მანქანის ქირაობა, არც მძღოლთან შეთანხმება.
პირველი სამი კილომეტრი დასახლებასა და ბაღებში გადის, შემდეგ გზა ვიწროვდება ბილიკამდე და ტყეში შედის. აღმართი თანაბარია, მკვეთრი საფეხურების გარეშე, მაგრამ საერთო მოკრება დაახლოებით 550 მეტრია და სიცხეში შესამჩნევად უფრო მძიმედ გადადის, ვიდრე ციფრებით ჩანს.
ზემოთ შემორჩენილია ძველი ციხესიმაგრის ნანგრევები: კედლები, წყობის ფრაგმენტები, ბუჩქნარით დაფარული. ეს არ არის რესტავრირებული სამუზეუმო ობიექტი, არამედ სწორედ ნანგრევები, და მათი მომხიბვლელობაც ამაშია. გვერდით მოედნიდან იშლება ბათუმის პანორამა: ქალაქი, პორტი, ზღვა და ქედი ზურგს უკან ერთ კადრში.
უკან იმავე გზით. მთელი მარშრუტი დაახლოებით ხუთ საათს იკავებს და საღამოს უკვე სანაპიროზე ხართ. კარგი ვარიანტია იმ დღისთვის, როცა პლაჟზე ძალიან ცხელა, ნომერში ჯდომა კი არ გინდათ.
💧 მარშრუტი 7. ლაგოდეხი → გურგენიანისა და ნინოსხევის ჩანჩქერები
| რეგიონი | კახეთი, ლაგოდეხის ნაკრძალი |
| სტარტი | ვიზიტორთა ცენტრი ლაგოდეხი |
| ფინიში | ნინოსხევის ჩანჩქერი |
| სიგრძე და დრო | 15 კმ იქით-აქეთ, 6-7 საათი |
| სირთულე | საშუალო |
| სიმაღლეები | სტარტი 450 მ, მაქსიმუმი 1050 მ |
| სეზონი | აპრილი, ნოემბერი. გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში ბევრი ტკიპაა, დაფარეთ ფეხები. |
| როგორ მივიდეთ | მიკროავტობუსი თბილისი, ლაგოდეხი ისნის სადგურიდან, დაახლოებით 3 საათი. ქალაქიდან ვიზიტორთა ცენტრამდე 20 წუთის სავალია. |
ლაგოდეხის ნაკრძალი 1912 წელს დაარსდა და საქართველოში უძველესად ითვლება. ფორმალობა აქ ცარიელი არ არის: ვიზიტორთა ცენტრში რეგისტრაციის გარეშე ბილიკზე არ უშვებენ და ეს სწორია. ჟურნალში რჩება თქვენი სახელი და გასვლის დრო, თანამშრომლები კი გეუბნებიან, რომელი მონაკვეთია გარეცხილი და რამდენად აიწია წყალმა.
ბილიკი პირდაპირ ვიზიტორთა ცენტრიდან იწყება და პირველი ორი კილომეტრი ფართო გზით მიდის ტყეში. გასაყარზე უმრავლესობა გურგენიანისკენ მიდის: ეს ჩანჩქერი უფრო ახლოსაა და უფრო მისაწვდომი. კიდევ ორიოდე კილომეტრის აღმართის შემდეგ ხეობა ვიწროვდება, ბილიკი რამდენჯერმე კვეთს ნაკადულს და ბოლოს ნინოსხევში ეჯახებით, რომელიც დაახლოებით ორმოცი მეტრიდან ვარდება.
ტყე აქ ხშირი და ძველია, ადგილ-ადგილ ხელუხლებლად გამოიყურება. გზაზე ხვდება გარეული ღორის კვალი, გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში კი ბალახში ბევრი ტკიპაა, ღირს ფეხების დაფარვა და გასვლის შემდეგ შემოწმება.
თხუთმეტი კილომეტრი იქით და აქეთ ექვს ან შვიდ საათს იკავებს. თუ ორი დღე გინდათ, შეიძლება უფრო შორს და მაღლა წახვიდეთ, შავი კლდეების ტბამდე, მაგრამ ეს უკვე სხვა დონის დატვირთვაა და სავალდებულო ღამის გათევა.
⛰️ მარშრუტი 8. მაზერი → უშბის ჩანჩქერი (შდუგრა)
| რეგიონი | სამეგრელო და ზემო სვანეთი, მესტიის მუნიციპალიტეტი |
| სტარტი | მაზერი |
| ფინიში | შდუგრას ჩანჩქერი |
| სიგრძე და დრო | 14 კმ იქით-აქეთ, 5-6 საათი |
| სირთულე | საშუალო |
| სიმაღლეები | სტარტი 1500 მ, მაქსიმუმი 1950 მ |
| სეზონი | ივნისი, ოქტომბერი. პიკი ივლისი და აგვისტო. ივნისის დასაწყისში მისადგომზე თოვლია შესაძლებელი. |
| როგორ მივიდეთ | მიკროავტობუსი ან ტაქსი მესტია, მაზერი, დაახლოებით 25 კილომეტრი. უკან მანქანაზე წინასწარ შეთანხმდით. |
უშბა, 4710 მეტრი სიმაღლის ორთავიანი მწვერვალი, ალპინისტებისთვის კავკასიის ერთ-ერთ ურთულეს მთად ითვლება. საბედნიეროდ, მის ახლოს სანახავად ასვლა საჭირო არ არის: საკმარისია შდუგრას ჩანჩქერამდე მისვლა, რომელიც მის ქვეშ კედლიდან ვარდება.
სტარტი სოფელ მაზერიდან, ეს მესტიიდან დაახლოებით ოცდახუთი კილომეტრია. ბილიკი მიდის მდინარე დოლრას ხეობით, ჯერ ტყეში, შემდეგ ღია ფერდობზე. დაახლოებით შუა გზაზე არის კაფე, სადაც ჩაის დალევა და დასვენება შეიძლება, შემდეგ სერვისი აღარ იქნება.
ბოლო მონაკვეთი ლოდნარზე გადის, მსხვილი ქვების ნაშალზე, რომელზეც ლოდიდან ლოდზე უნდა გადახტეთ. აქ განსაკუთრებით გამოგადგებათ ჯოხები და ფეხქვეშ ყურადღება. სამაგიეროდ იღებთ ხედს, რომლისთვისაც აქ მოდიან: ჩანჩქერის თხელი ხაზი მყინვარისა და უშბის ორივე მწვერვალის ფონზე.
მარშრუტი ერთ დღეში გაივლის, ხუთი ან ექვსი საათი იქით და აქეთ. გონივრულია ადრე გასვლა: დღის მეორე ნახევარში უშბას ხშირად ღრუბელი ფარავს და პანორამის ნაცვლად რძეს ნახავთ.
🌲 მარშრუტი 9. ბორჯომ-ხარაგაული: კვალის ბილიკი
| რეგიონი | სამცხე-ჯავახეთი, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი |
| სტარტი | ვიზიტორთა ცენტრი ბორჯომი |
| ფინიში | დაბრუნება ცენტრში |
| სიგრძე და დრო | 13 კმ წრე, 6 საათი |
| სირთულე | მსუბუქი |
| სიმაღლეები | სტარტი 800 მ, მაქსიმუმი 1230 მ |
| სეზონი | აპრილი, ნოემბერი. ზამთარში პარკი მუშაობს, მაგრამ ბილიკი თოვლის აღჭურვილობას მოითხოვს. |
| როგორ მივიდეთ | მატარებელი ან მიკროავტობუსი თბილისი, ბორჯომი. სადგურიდან ლიკანში ვიზიტორთა ცენტრამდე 15 წუთი ტაქსით. |
თუ საქართველოს მთებში პირველად მიდიხართ, დაიწყეთ აქედან. ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი ქვეყანაში იმ ცოტათაგანია, სადაც ბილიკები ევროპული ნიმუშითაა მარკირებული: საღებავი ხეებზე, მაჩვენებლები გასაყარებზე, სქემა ფარზე შესასვლელთან. აქ გზის ასაბნევად ძალიან უნდა ეცადოთ.
კვალის ბილიკი წრიულია, ცამეტი კილომეტრი, დაახლოებით ექვსი საათი სავალი. იწყება ბორჯომში ვიზიტორთა ცენტრიდან, ადის შერეულ ტყეში ქედზე, გაგიყვანთ სამზერ მოედანთან და ბრუნდება უკან მეორე მხრიდან. სიმაღლის მოკრება ზომიერია, დაახლოებით 450 მეტრი, და თანაბრად ნაწილდება.
სამზერიდან ჩანს ხეობა და ქედები მის მიღმა, ნათელ დღეს კი ჰორიზონტი ძალიან შორს მიდის. დაშვებაზე არის წყარო, სადაც წყლის აღება შეიძლება, მაგრამ ჯობია საკუთარ მარაგზე გათვალოთ.
ვიზიტორთა ცენტრში რეგისტრაცია სავალდებულოა. იქვე ყიდიან პარკის მარტივ ქაღალდის რუკებს და გეუბნებიან, მუშაობს თუ არა ამ სეზონზე ფარდული მარშრუტზე. თუ მოგეწონათ, პარკში უფრო გრძელი ბილიკებიცაა: ხელუხლებელი ტყის ბილიკი, რომანოვის ბილიკი და სულ მოკლე საინფორმაციო ბილიკი მათთვის, ვინც ბავშვებთან ერთადაა.
🗿 მარშრუტი 10. კოჯორი → ქოროღლის ციხე და ჩანჩქერები
| რეგიონი | ქვემო ქართლი, თბილისის მუნიციპალიტეტი |
| სტარტი | კოჯორი |
| ფინიში | კოჯრის ჩანჩქერები |
| სიგრძე და დრო | 10 კმ, 4-5 საათი |
| სირთულე | მსუბუქი |
| სიმაღლეები | სტარტი 1350 მ, მაქსიმუმი 1500 მ |
| სეზონი | მთელი წელი. ზამთარში კოჯორში თოვლი დევს, საჭიროა შესაბამისი ფეხსაცმელი. |
| როგორ მივიდეთ | მიკროავტობუსი მეტროს სადგურ ვაკიდან ან რუსთაველიდან, დაახლოებით 40 წუთი. დადის რეგულარულად მთელი დღე. |
ყველაზე სწრაფი გასვლა მთებში თბილისიდან. მიკროავტობუსი მეტროს სადგურ ვაკიდან დაახლოებით ორმოც წუთში მიდის და თქვენ კოჯორში აღმოჩნდებით 1350 მეტრზე, სადაც ზაფხულში შესამჩნევად უფრო გრილა, ვიდრე ქალაქში. სწორედ ამის გამო აქ საუკუნეების განმავლობაში ჩამოდიოდნენ თბილისის სიცხისგან თავის დასაღწევად.
გაჩერებიდან ბილიკი ქედზე ადის და ქოროღლის ციხესთან მიგიყვანთ, რომელსაც ზოგჯერ აზეულსაც უწოდებენ. შემორჩენილია კოშკი და კედლების ნაწილი, კლდოვან შვერილზე მდგარი. ადგილი ღიაა და ხედი აქედან ორივე მხარეს მუშაობს: თბილისზე და ქედზე.
შემდეგ იწყება დაშვება ხეობაში კოჯრის ჩანჩქერებთან. ეს მარშრუტის ყველაზე სასიამოვნო ნაწილია: ჩრდილი, ნაკადული და სიგრილე. ჩანჩქერები პატარაა, მაგრამ ზაფხულში წყალთან ადგილობრივი ხალხი იკრიბება მაყუშებით და ატმოსფერო სავსებით ქართული გამოდის.
მთელი წრე ოთხ ან ხუთ საათს იკავებს, სიმაღლის მოკრება მცირეა. ზამთარშიც სავალია, მაგრამ კოჯორში თოვლი დევს და ფეხსაცმელი შესაბამისი უნდა იყოს. ეს ის შემთხვევაა, როცა ლაშქრობაზე დილით ნახევარ საათში მოიკრიბებით, საღამოს კი სახლში ხართ.
🎒 აღჭურვილობა: მინიმუმი, რომელიც მუშაობს
ამ კრებულის მარშრუტებისთვის ძვირი აღჭურვილობა არ არის საჭირო. საჭიროა ოთხი რამ, რომელზეც დაზოგვა არ ღირს.
ხისტლანჩიანი და კოჭის ფიქსაციის ფეხსაცმელი. კროსოვკები მხოლოდ კოჯორსა და კვალის ბილიკზე გამოდგება, ლოდნარსა და ნაშალზე მათში ფეხს იბრუნებთ. წვიმის ქურთუკი ან მემბრანული ჟაკეტი: მტირალაში წვიმა თითქმის ყოველთვის მოდის, მაღალმთაში ამინდი ნახევარ საათში იცვლება. სალაშქრო ჯოხები, ისინი დაღმართზე მუხლებს უმსუბუქებს და ქვებზე შესამჩნევად ეხმარება. და შუბლის ფარანი, რადგან სექტემბერში დღის სინათლე უფრო მოკლეა, ვიდრე დილით გგონიათ.
დანარჩენიდან: მაღალი დამცავი ფაქტორის მზისგან დამცავი კრემი, თავსაბურავი, სამკურნალო ჩანთა ლეიკოპლასტირით, დამტენი და წყლის მარაგი. გაზის სანთურა მხოლოდ მაშინ არის საჭირო, თუ კარავში ათევთ ღამეს.
აღჭურვილობის ყიდვა ან ქირაობა თბილისსა და ბათუმში შეიძლება, მაღაზიები და გაქირავების პუნქტები საკმარისია. დეტალურ მიმოხილვას მისამართებით ცალკე სტატიად ვამზადებთ.
⚠️ სეზონი და უსაფრთხოება
მაღალმთიანი მარშრუტები უფრო გვიან იხსნება, ვიდრე გვინდა. ჭაუხის უღელტეხილი თოვლს ივლისის შუა რიცხვებამდე ინარჩუნებს და ივნისში მისი გავლის მცდელობა ან უკან გაბრუნებით მთავრდება, ან ფირნზე სახიფათო ტრავერსით. ოპტიმალური ფანჯარა მარშრუტებისთვის 1, 3 და 4: ივლისის მეორე ნახევარი, აგვისტო და სექტემბერი. მარშრუტები 2 და 8 ივნისიდან ოქტომბრამდე მისაწვდომია. მარშრუტები 5, 6, 7, 9 და 10 აპრილიდან ნოემბრამდე გაივლის, კოჯორი და ანარია კი საერთოდ მთელი წელი.
სამი წესი, რომელიც წინასწარ უნდა მიიღოთ. გამოდით ადრე: ჭექა-ქუხილი კავკასიის მთებში ჩვეულებრივ შუადღის შემდეგ მოდის და ღია ქედზე ამ დროს გასაკეთებელი არაფერია. დატოვეთ ინფორმაცია: ქალაქში ვინმემ უნდა იცოდეს თქვენი მარშრუტი და დრო, როდისაც დაბრუნებას დაპირდით. და გაბრუნდით სინანულის გარეშე, თუ ბილიკი დაიკარგა, მდინარემ აიწია ან ამინდი გაფუჭდა.
ცალკე მდინარეებში წყალზე. წვიმების შემდეგ მყინვარული მდინარეები რამდენიმე საათში იწევს და ფონი, რომელიც დილით კოჭამდე იყო, საღამოს გაუვალი ხდება. ეს ეხება მარშრუტებს 2, 7 და 8.
სამედიცინო დაზღვევა აქტიური დასვენების დაფარვით ცოტა ღირს და ევაკუაციის საკითხს წყვეტს. საქართველოს საგანგებო სამსახურის ერთიანი ნომერი: 112.
❓ ხშირად დასმული კითხვები ლაშქრობაზე საქართველოში
მარშრუტებისთვის 5, 6, 9 და 10 გიდი საჭირო არ არის: ბილიკები იკითხება, მონაკვეთები მოკლეა, გარშემო ხალხია. მარშრუტებისთვის 1, 3 და 4 გიდი სასურველია, თუ ორიენტირების გამოცდილება არ გაქვთ და ორნი მიდიხართ. მარშრუტებისთვის 2, 7 და 8 საკმარისია ოფლაინ ნავიგატორი და ამინდზე ყურადღება.
სასკოლო ასაკის ბავშვებთან გამოდგება კვალის ბილიკი ბორჯომ-ხარაგაულში, მტირალას ჩანჩქერი და კოჯორი. იმავე ბორჯომ-ხარაგაულის პარკში არის სულ მოკლე საინფორმაციო ბილიკი, რომელსაც სკოლამდელებთან ერთადაც გადიან. მაღალმთიანი მარშრუტები უღელტეხილებით ბავშვებს არ გამოადგება.
ლაქებად. სოფლებში და ღია ქედებზე კავშირი ჩვეულებრივ არის, ხეობებსა და ტყეებში ქრება. მასზე დაყრდნობა არ შეიძლება: ჩამოტვირთეთ ოფლაინ რუკა და მარშრუტის პდფ ქალაქიდან გასვლამდე.
მტირალაში, ბორჯომ-ხარაგაულსა და ლაგოდეხში არის ვიზიტორთა ცენტრები, სადაც გადიან რეგისტრაციას და იხდიან მცირე საფასურს შესვლისთვის, სადგომისთვის ან თავშესაფარში ღამის გათევისთვის. თანხები სიმბოლურია. რეგისტრაცია სავალდებულოა და დაზღვევასავით მუშაობს: ადმინისტრაციამ იცის, რომ მარშრუტზე ხართ.
მაღალმთისთვის, სადაც უღელტეხილები 2500 მეტრზე მაღალია, ეს ივლისის მეორე ნახევარი, აგვისტო და სექტემბერია. საშუალომთიანი და ზღვისპირა მარშრუტებისთვის სეზონი აპრილიდან ნოემბრამდე გრძელდება. სექტემბერს საუკეთესო თვედ თვლიან: სიცხე იკლებს, ტურისტი ნაკლებია, ხილვადობა კი ზაფხულზე მაღალია.
მსხვილ მხეცთან შეხვედრა ნაკლებად სავარაუდოა, მაგრამ მწყემსის ძაღლები საზაფხულო სადგომებთან უცხოზე სერიოზულად რეაგირებენ. შემოუარეთ სადგომებს რკალით, არ გაიქცეთ, ჯოხები დაშვებული გეჭიროთ. გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში ტყეებში ბევრი ტკიპაა, დაფარეთ ფეხები და გასვლის შემდეგ შეამოწმეთ.
ეროვნული პარკების ტერიტორიაზე ღამის გათევა მხოლოდ აღნიშნულ ადგილებშია შესაძლებელი, მათ ვიზიტორთა ცენტრში გაჩვენებენ. დაცული ტერიტორიების გარეთ შეზღუდვები თითქმის არ არის, მაგრამ წესი მარტივია: არ დადგეთ კერძო სათიბებზე, არ დაანთოთ კოცონი მშრალ ამინდში და მთელი ნაგავი თან წაიღეთ.
დარეკეთ 112, ეს ნომერი იძახებს სასწრაფოსაც და მთის მაშველებსაც. ოპერატორი საუბრობს ქართულად და ინგლისურად. დაასახელეთ კოორდინატები პდფ-იდან: მათი კარნახი ცუდი კავშირის დროსაც შეიძლება. თუ კავშირი არ არის, გაგზავნეთ ჯგუფიდან ვინმე ქვემოთ უახლოეს წერტილამდე, სადაც სიგნალია.
3 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
שמע, יש לי שאלה - באיזה עונה אתה ממליץ לצאת להליכה באדג'רה? שמעתי שזה יפהפה שם, אבל תוהה אם זה נגיש כל השנה. תודה על ההשקעה הראויה!