🏔️ ჯავახეთის ზეგნის უმაღლესი წერტილი: ასვლა ჩამქრალ ვულკან დიდ აბულზე
🏔️ დიდი აბული: მთავარი
ჩამქრალი ვულკანი 3301 მეტრის სიმაღლით, აბულ-სამსრის ქედისა და მთელი ჯავახეთის ზეგნის უმაღლესი წერტილი. ასვლა ტექნიკურად რთული არ არის, მაგრამ გრძელი და სრულიად ღიაა: არც ტყე, არც ჩრდილი, არც ქარისგან თავშესაფარი.
სამცხე-ჯავახეთი, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი, სამსრის ქედი ჯავახეთის ვულკანური ზეგნის აღმოსავლეთ ნაწილში. უახლოესი ქალაქი ახალქალაქია.
დიდი აბული 3301 მეტრის სიმაღლის მთაა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, სამსრის ქედზე (მას აბულ-სამსარსაც უწოდებენ). ის ამავე დროს მთელი ჯავახეთის ზეგნის უმაღლესი წერტილია, რომლის ზედაპირი 1500-დან 3300 მეტრამდე მერყეობს. რეგიონის ყველა ობიექტი კატალოგშია სამცხე-ჯავახეთის ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობების გვერდზე.
ქართული საზომით ეს ყველაზე მაღალი მთა არ არის, კავკასიონის ხუთათასიანებამდე მას შორია. მაგრამ დიდ აბულს სხვა ბუნება აქვს: ეს ჩამქრალი ვულკანია და ის სრულიად განსხვავებულად გამოიყურება, ვიდრე კავკასიონის მთავარი ქედის მახვილი მყინვარული მწვერვალები. ქვემოთ, როგორ არის მთა მოწყობილი, რა ჩანს მწვერვალიდან, როდის ჯობს ასვლა და რა გავითვალისწინოთ ამინდთან დაკავშირებით.
🌋 რა მთაა ეს
დიდი აბული ძირითადად ნეოგენური ჰიალოდაციტებით, ვულკანური ქანებით არის აგებული. ეს ჩამქრალი ვულკანია და მის კონუსს სიძველისა და დიდი სიმაღლის გამო დაკარგული აქვს წესიერი ფორმა: მოწესრიგებული სამკუთხედის ნაცვლად დაინახავთ მასიურ მომრგვალებულ გუმბათს დაშლილი ვულკანური ქანის ვრცელი ველებით. სწორედ ამით განსხვავდება ჯავახეთის მთები დიდი კავკასიონისგან: იქ გრანიტი და ყინულია, აქ გაშეშებული ლავა და რბილი მოხაზულობები.
კალთებზე შემორჩა უძველესი გამყინვარების კვალი: მყინვარული ცირკები, მორენული ზვინულები და პატარა ტბები. მთის უმეტესი ნაწილი ალპური მდელოებით არის შემოსილი და ზაფხულში კალთები ყვავის.
დიდი აბული სამსრის ქედის მთავარი მწვერვალია, მაგრამ არა ერთადერთი შესამჩნევი. გვერდით დგას სამსარი (3284,7 მ), გოდორები (3189 მ), ყიზილდაღი (3098,6 მ), ყარადაღი (3046,9 მ) და, ნავიგაციისთვის მნიშვნელოვანი, პატარა აბული (2799,8 მ). ნუ აურევთ მათ: დიდი და პატარა აბული ორი სხვადასხვა მწვერვალია.
🥾 ასვლა: რას უნდა ველოდოთ
ტექნიკურად დიდ აბულზე ასვლა რთული არ არის: ეს ალპინიზმი კი არა, გრძელი ტრეკინგია ღია კალთაზე. საზაფხულო სეზონზე სპეციალური აღჭურვილობა არ არის საჭირო, სამთამსვლელო მონაკვეთები არ არის, სვლა უწევთ ალპურ მდელოებსა და ვულკანური ქანის ნაშალზე.
სირთულე აქ სხვაგანაა და მას აკნინებენ. ჯერ ერთი, სიმაღლის აღება: ირგვლივ ზეგანი დაახლოებით ორი ათასი მეტრის სიმაღლეზეა, ასე რომ ვერტიკალურად კილომეტრზე მეტი მოგიწევთ ასვლა. მეორეც, თავად სიმაღლე: 3300 მეტრზე ჰაერი საგრძნობლად გაიშვიათებულია და ტემპი ჩვეულზე დაბალი იქნება. მესამე და მთავარი, კალთაზე თავშესაფარი არსად არის. ჯავახეთი უტყეო მხარეა: არც ხეები, არც ნაგებობები, არც ბუნებრივი დაცვა ქარის, მზისა თუ ჭექა-ქუხილისგან.
მწვერვალამდე მარკირებული ბილიკი არ არის. ჩვეულებრივ მიდიან მწყემსების გატკეპნილი ბილიკებით და აზიმუტით, ორიენტირად კი მწვერვალის გუმბათი აქვთ, რომელიც შორიდან ჩანს. საწყისი წერტილი და მისადგომი გზების მდგომარეობა ჯობს ადგილზე დააზუსტოთ: ზეგნის ღორღიანი გზები სეზონიდან სეზონამდე იცვლება.
👁️ რა ჩანს მწვერვალიდან
სწორედ ამის გამო მიდიან აქ. დიდი აბული ღია ზეგნის შუაგულში დგას, ირგვლივ არაფერია, რაც ხედს გადაფარავს, ამიტომ პანორამა წრიული გამოდის.
მწვერვალიდან ჩანს ჯავახეთის ტბების სისტემა: ნათელ ამინდში გაირჩევა ფარავანი, საქართველოს უდიდესი ტბა, და ზეგნის სხვა წყალსატევები. ჩანს სამსრის ქედის მეზობელი ვულკანური კონუსები, ჰორიზონტისკენ მიმავალი სტეპი და, კარგი ხილვადობისას, საქართველოს საზღვრებს გარეთ არსებული მთები სომხეთისა და თურქეთის მიმართულებით. ეს საქართველოსთვის იშვიათი ხედია: არა ხეობები და კედლები, არამედ უზარმაზარი ღია სივრცე.
მასივის კალთებზე დგას აბულის ციხე, მეგალითური ნაგებობა ბაზალტის ბლოკებისგან, ხსნარის გარეშე ნაწყობი. ბევრი ასვლას მის დათვალიერებასაც უთავსებს, თავად ციხეზე ვწერდით მასალაში აბულის ციხე.
🌦️ ამინდი და სეზონი: მთავარი უსაფრთხოებაზე
⚠️ რა გავითვალისწინოთ გასვლამდე
ჯავახეთის ზეგანი საქართველოს დასახლებულ ადგილებს შორის ყველაზე ცივია. 3301 მ სიმაღლე ამას ქარსა და მკვეთრ ცვლილებებს უმატებს.
ოპტიმალური ფანჯარაა ივნისის ბოლოდან სექტემბრამდე, როცა თოვლი ჩამოსულია და ბილიკები მშრალია. სწორედ ამ პერიოდში არის კალთები აყვავებული მდელოებით დაფარული და ასვლა ისე გამოიყურება, როგორც ყველა ფოტოზე. მაისსა და ოქტომბერში ასვლა შესაძლებელია, მაგრამ უფრო რთულია და კონკრეტული წლის თოვლზეა დამოკიდებული.
ცალკე ამინდზე. აქ უნდა გვესმოდეს: პროგნოზი ახალქალაქისთვის და პროგნოზი მწვერვალისთვის სხვადასხვა რამაა. სიმაღლეთა სხვაობა კილომეტრზე მეტია და გუმბათზე შეიძლება ათი გრადუსით ცივა და ძლიერი ქარი იყოს, ქვემოთ სრული სიმშვიდის დროს. იხელმძღვანელეთ სიმაღლეზე მიბმული მთის პროგნოზებით და არა ქალაქის პროგნოზით.
🚗 როგორ მივიდეთ
საყრდენი ქალაქი ახალქალაქია, მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. იქიდან მასივის ძირამდე ზეგნის გზებით მიდიან, რომელთა ნაწილი ღორღიანია; ნესტიან ამინდში ისინი ილბობა. მთამდე საზოგადოებრივი ტრანსპორტი არ დადის, საჭიროა საკუთარი ავტომობილი ან ადგილობრივებთან შეთანხმება.
გზად ლოგიკურია ზეგნის ტბების ჩართვა: ფარავანი სულ ახლოსაა, მთელი ტბების კონა კი განხილულია მასალაში ჯავახეთის ტბები. იმაზე, თუ როგორ ჩამოყალიბდა საერთოდ ზეგანი თავისი კონუსებით, წაიკითხეთ სტატია ჯავახეთის ვულკანები.
🧭 სად გავჩერდეთ
ბაზა ახალქალაქია. ნინოწმინდაც გამოდგება, თუ სამხრეთ ტბებთან შეთავსებას გეგმავთ.
ახვედით დიდ აბულზე? დატოვეთ შეფასება Madloba-ზე: გვიამბეთ, საიდან დაიწყეთ, რამდენი დრო დასჭირდა ასვლას, როგორი იყო ამინდი და რა ჩანდა მწვერვალიდან. თქვენი გამოცდილება ძალიან დაეხმარება მათ, ვინც ასვლას გეგმავს.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივლისის მდგომარეობით. ზეგნის გზების მდგომარეობა, თოვლიანობა და ამინდის პირობები იცვლება, გასვლამდე აუცილებლად შეამოწმეთ აქტუალური მთის პროგნოზი.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
💬 სამცხე-ჯავახეთში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, სამსრის ქედზე, ჯავახეთის ვულკანური ზეგნის აღმოსავლეთ ნაწილში. უახლოესი ქალაქი ახალქალაქია.
💬 3301 მეტრი ზღვის დონიდან. ეს სამსრის ქედისა და მთელი ჯავახეთის ზეგნის უმაღლესი წერტილია, რომლის სიმაღლეები 1500-დან 3300 მეტრამდე მერყეობს.
💬 არა, ჩამქრალი. მთა ძირითადად ნეოგენური ჰიალოდაციტებით არის აგებული, მის ვულკანურ კონუსს კი სიძველისა და დიდი სიმაღლის გამო წესიერი ფორმა დაკარგული აქვს.
💬 ტექნიკურად რთული არ არის: ეს ტრეკინგია და არა ალპინიზმი, სამთამსვლელო მონაკვეთები არ არის. სირთულე სხვაგანაა, კილომეტრზე მეტი სიმაღლის აღება, გაიშვიათებული ჰაერი და სრულიად ღია კალთა თავშესაფრების გარეშე.
💬 ივნისის ბოლოდან სექტემბრამდე, როცა თოვლი ჩამოსულია და კალთები მშრალია. სეზონის გარეთ კალთებზე თოვლია და მარშრუტი მრავალჯერ რთულდება.
💬 ნახეთ სიმაღლეზე მიბმული მთის პროგნოზები და არა ახალქალაქის პროგნოზი. სიმაღლეთა სხვაობა კილომეტრზე მეტია, ამიტომ მწვერვალზე ხდება ათი გრადუსით ცივა და ძლიერი ქარი, ქვემოთ სიმშვიდის დროს.
💬 ზეგნის წრიული პანორამა: ჯავახეთის ტბები, მათ შორის ფარავანი, სამსრის ქედის მეზობელი ვულკანური კონუსები და, კარგი ხილვადობისას, მთები სომხეთისა და თურქეთის მიმართულებით.
💬 ეს ერთი მასივის ორი სხვადასხვა მწვერვალია. დიდი აბული 3301 მ-ია, პატარა აბული კი 2799,8 მ. მარშრუტის დაგეგმვისას მათი აღრევა ადვილია.
31 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Самая высокая вершина здесь — гора Диди Абули, достигающая более 3300 м над уровнем моря, откуда открываются невероятные панорамы на весь регион; путь к ней занимает примерно два часа пешего восхождения — и каждый шаг стоит этих видов!
Хребет Абул‑Самсари окружён ледниковыми озёрами вроде Табацакури и Левани, а на его пастбищах мирно пасутся овцы под охраной сторожевых псов — атмосфера здесь умиротворяет и зовёт остаться ещё на день или два, наслаждаясь тишиной природы.
Советы местных в рейтинге помогают понять, где лучше начинать маршрут, как безопасно добраться до подножия гор и на что стоит обратить внимание в пути — это делает прогулку вдоль древних склонов ещё более продуманной и приятной.
Я уже мечтаю вернуться сюда на рассвет, чтобы увидеть, как первые лучи солнца играют на озёрах и горах. А вы готовы отправиться в такой маршрут, чтобы увидеть Абул‑Самсари и Диди Абули собственными глазами — пешком или на джипе? Спасибо каталогу мадлобу за то, что есть такие рейтинги!