ქვათახევის მონასტერი მდებარეობს სოფელ ქავთისხევთან, ქასპის მუნიციპალიტეტში, ხევში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ ფერდობებზე, რეგიონის ეკლესია-მონასტრებს შორის. სახელი „ქვათა ხევს" ნიშნავს, მეორე სახელი, „ქვაბთა ხევი", კი „ქვაბის ხევს" ნიშნავს.
ჯვრისებრი გუმბათოვანი ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი XII-XIII საუკუნეებით თარიღდება, არქიტექტურულად ბეთანიის, პიტარეთისა და ტიმოთესუბნის მონასტრებთან ახლოსაა. ზოგი ისტორიკოსის აზრით, მშენებლობა დავით IV აღმაშენებელს უკავშირდება, სხვების აზრით, დედოფალ თამარს. აღორძინების პერიოდში ქვათახევი ქართლის მთავარი მონასტერი და აღმოსავლეთ საქართველოს ლიტერატურული ცენტრი იყო.
გადმოცემით, ტაძრის საძირკველში ღვთისმშობლის სამოსის ნაწილია ჩადებული, საკურთხეველში კი იოანე ნათლისმცემლის საწმინდარი ინახება — ეს გადმოცემა ფართოდაა დოკუმენტირებული დამოუკიდებელ წყაროებში. 1386 წელს, თემურის შემოსევისას, მონაზვნები ეკლესიაში შეაფარეს თავი სოფლის მოსახლეობასთან ერთად, ისინი შიგნით ჩაკეტეს და ტაძარს ცეცხლი წაუკიდეს. XV საუკუნეში მონასტერი აღადგინა მეფე ალექსანდრე დიდმა. 1735-1740 წლებში მონასტერი დაიხურა, საწმინდარები კი ახლომდებარე გამოქვაბულში დამალეს.
შეფასებებით, რამდენიმე პრაქტიკული დეტალი ღირს გათვალისწინება. მობილური კავშირი ტერიტორიაზე თითქმის არსად ჭერს, საზოგადოებრივი ტუალეტი არ არის. აზრები მისასვლელი გზის მდგომარეობაზე განსხვავდება.
