მთა მდებარეობს ქალაქ მესტიასთან ახლოს, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, რეგიონის ბუნებრივ ღირსშესანიშნაობებს შორის. უშბა ცნობილია როგორც „კავკასიის მატერჰორნი" მისი დამახასიათებელი ორმწვერვალიანი სილუეტის გამო: სამხრეთი მწვერვალი 4710 მეტრს აღწევს, ჩრდილოეთი დაახლოებით 20 მეტრით დაბალია, დაახლოებით 4690 მეტრი.
უშბაზე ასვლის ისტორიასა და მასთან დაკავშირებულ ლეგენდებზე დაწვრილებით მოგვითხრობს სტატია მთა უშბაზე.
მიუხედავად იმისა, რომ უშბა კავკასიის ათ უმაღლეს მწვერვალს შორის არ შედის, ის ფართოდ ითვლება რეგიონის ყველაზე რთულ ასასვლელად და მსოფლიოს ასი ყველაზე რთული მწვერვალიდან ერთ-ერთად. ჩრდილოეთის მარშრუტი ტექნიკურად უფრო ხელმისაწვდომად ითვლება სამხრეთისზე, მაგრამ მაინც სერიოზული ალპინისტური ასვლაა: საჭიროებს ყინულთან და თოკებთან მუშაობის გამოცდილებას, 60 გრადუსამდე ციცაბო ყინულის ფერდობებს და კვალიფიციური მთის გიდის სავალდებულო თანხლებას.
უშბაზე ასვლის ისტორია გამარჯვებებითაც სავსეა და ტრაგედიებითაც: ჩრდილოეთი მწვერვალი პირველად 1888 წელს იქნა დაპყრობილი, სამხრეთი 1903 წელს, პირველი ქართული ასვლა კი 1934 წელს შედგა, ალექსანდრა და ალექსანდრე ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით. 1984 წელს ზვავმა ექვსი ქართველი ალპინისტის სიცოცხლე შეიწირა, ცნობილნი როგორც „უშბის ბიჭები".
ქართულ ფოლკლორში უშბასა და მეზობელ მწვერვალ თეთნულდს უბედური სიყვარულის ლეგენდა აკავშირებს: ღარიბი ყმაწვილი უშბა და მდიდარი გოგონა თეთნულდი შეუყვარდნენ ერთმანეთს, მაგრამ თეთნულდის ოჯახმა კავშირს დაუპირისპირდა.
























