ჯუმა მეჩეთი თბილისში: ქალაქის ერთადერთი მეჩეთი
🕌 მოქმედი მეჩეთი · ⏱️ 30–60 წუთი · 📍 აბანოთუბანი, ნარიყალას ძირში
🕌 ვიზიტამდე
| 📍 მისამართი | აბანოთუბანი, ძველი თბილისი. ნარიყალას ციხის ძირში |
| 🕌 სტატუსი | საქართველოს დედაქალაქის ერთადერთი მოქმედი მეჩეთი |
| 📅 ისტორია | ოსმალებმა ააგეს 1723–1735 წლებში. იტალიელმა არქიტექტორმა 1846–1851 წლებში ხელახლა ააშენა |
| 🎨 არქიტექტურა | ნეოგოთიკა + ისლამური ელემენტები. რვაკუთხა მინარეთი. ფასადის მოზაიკა |
| 🤲 ვისთვის | ღიაა ყველა მორწმუნისთვის — სუნიტები და შიიტები ერთად ლოცულობენ |
| 🚶 როგორ მივიდეთ | 5 წუთი ფეხით მეიდნის მოედნიდან. აბანოთუბნის გოგირდის აბანოების გვერდით |
| 💰 შესვლა | უფასო. საჭიროა მოკრძალებული ჩაცმულობა და ფეხსაცმელის გახდა შესასვლელთან |
🧭 ვისთვისაა ეს სტატია
ჯუმა-მეჩეთი ერთ-ერთი იმ ადგილთაგანია თბილისში, რომლის გვერდიდანაც ყველა გაივლის, მაგრამ ცოტა ხვდება. გარედან ეს წითელი აგურის შენობაა მოზაიკებით — და ეს მარტო ყოველთვის ჩერდება ხალხს. შიგნით სამი საუკუნის ისტორიაა: ორი არქიტექტორი, ისლამის ორი მიმართულება, და ქალაქი, რომელმაც ისინი ბოლოს ერთ სახლქვეშ, დამყოფი ფარდის გარეშე, გააერთიანა. სტატია მათთვის, ვინც სურს იცოდეს, რა უნდა ნახოს და რატომ არის ეს ადგილი მნიშვნელოვანი.

📜 სამი საუკუნე ერთ შენობაში
ამ ადგილზე პირველი მეჩეთი 1723–1735 წლებში გაჩნდა — ოსმალებმა ააშენეს. ადგილი მარტივი არ იყო: ციცაბო კლდოვანი კალთა აბანოთუბნის კვარტალში, ნარიყალას ძირში. 1740-იანი წლებში სპარსელებმა ქალაქს შეუტიეს — მეჩეთი ნანგრევებად დარჩა.
დაახლოებით ასი წელი გავიდა. 1846–1851 წლებში შენობა თითქმის ნულიდან ააშენა იტალიელმა არქიტექტორმა ჯოვანი სკუდიერიმ. სწორედ აქ გაჩნდა უჩვეულო ნაზავი: სკუდიერიმ ნეოგოთური ელემენტები შეიტანა, რომლებიც ისლამურ ტრადიციასთან მოულოდნელად მეზობლობენ. ასე გაჩნდა თაღოვანი ფანჯრები და შენობის განსაკუთრებული ხასიათი.
1895 წელს ბაქოს აზერბაიჯანელმა მრეწველმა გ. თაგიევმა სრული სარემონტო სამუშაოები დაფინანსა — ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილი, რომელიც მექასკენ არის მიქცეული, არსებითად შეცვალა.

🏛️ რა ხდის მას უჩვეულოს
- ადგილი. შენობა ციცაბო კლდოვანი კალთის პირზე დგას. ეს მეტაფორა არ არის — მეჩეთი ბუქვალურად კლდის პირზეა აგებული. ზუსტად როგორ მოხერხდა ამ ზედაპირზე ძლიერი აგურის ნაგებობის მშენებლობა — კითხვა, რომელსაც ყველა სვამს, ვინც ქვემოდან უყურებს.
- არქიტექტურა. ჯუმა-მეჩეთი ჩვეულებრივი გუმბათი და თაღები არ არის. სკუდიერიმ ნეოგოთიკა ისლამური ტრადიციასთან შეურია: თაღოვანი ფანჯრები, ფასადის სპეციფიკური პროპორციები, აგურის წყობა. მინარეთი რვაკუთხაა, არა მრგვალი — მაშინვე თვალში საცემია. ფასადის მოზაიკა ის პირველი დეტალია, რომელიც ყველაზე მეტად იზიდავს ტურისტებს, რომლებმაც ჯერ არ იციან, სად იდგანან.
- სუნიტებისა და შიიტების ისტორია. XX საუკუნის შუამდე თბილისში ორი მეჩეთი არსებობდა. ჯუმა სუნიტური იყო. შიიტური «ლურჯი მეჩეთი» ცალკე იდგა — მეტეხის ხიდის მშენებლობისთვის დანგრევამდე. ამის შემდეგ შიიტებს წასასვლელი არ დარჩა — თბილისის მეჩეთმა ისინი მიიღო. თავდაპირველად სალოცავი შავი ფარდით იყოფოდა — ისლამის ორი მიმართულებისთვის. თანდათანობით ფარდა მოხსნეს. ახლა სივრცე გაუყოფელია — ყველა მსურველს შეუძლია ლოცვა.

მეჩეთს ორი მხრიდან მიუახლოვდი: ჯერ ქვემოდან, რომ ნახო, როგორ დგას კლდეზე, შემდეგ — ახლოდან, რომ მოზაიკა და წყობა შეამოწმო. თუ შიგნით გინდა შესვლა, თავსაბურავი (ქალებს) და შესასვლელთან ფეხსაცმელის გახდა. გარეთ — დილის სინათლე, ფასადზე მოხვეული, საუკეთესო დრო ფოტოსთვის.
🗺️ როგორ ჩართო მეჩეთი მარშრუტში
1️⃣ დაიწყე მეიდნის მოედნიდან — მეჩეთი 5 წუთია აბანოთუბნის კვარტლის გავლით.
2️⃣ ქვემოდან მიუახლოვდი — ნახე, როგორ დგას შენობა კლდოვან კალთაზე.
3️⃣ მეჩეთთან ახლოს — ფასადის მოზაიკა დაათვალიერე, ეს მთავარი დეტალია გარეთ.
4️⃣ რვაკუთხა მინარეთი შეამჩნიე — ნებისმიერი სტანდარტული ნიმუშისგან გამოირჩევა.
5️⃣ შედი შიგნით, თუ დრო და ჩაცმულობა გაძლევს საშუალებას. ინტერიერი მშვიდია — ხალიჩები, სიჩუმე, სხვა ატმოსფერო.
6️⃣ ახლოს — აბანოთუბნის გოგირდის აბანოები და ბოტანიკური ბაღი. მოსახერხებელია ერთ მარშრუტში გაერთიანება.
🏁 რა რჩება ვიზიტის შემდეგ
ჯუმა-მეჩეთი პატარა ადგილია, მკვრივი ისტორიით. სამი საუკუნე, ორი განადგურება, ნეოგოთური იდეების მქონე იტალიელი არქიტექტორი და ისლამის ორი მიმართულება, რომლებმაც ბოლოს ერთ სალოცავში შავი ფარდის გაყოფა შეწყვიტეს. ეს ყველაფერი შეიგრძნობა, უბრალოდ იქ გაჩერებით — ოღონდ უნდა იცოდე, რას უყურებ.
ℹ️ მეჩეთი მოქმედი სარწმუნოებრივი ადგილია. ტურისტების ვიზიტის საათები შეიძლება განსხვავდებოდეს — წინასწარ გადაამოწმე. მოკრძალებული ჩაცმულობა სავალდებულოა; შესასვლელთან ფეხსაცმელი უნდა გახდე. ინფორმაცია გამოქვეყნების მომენტისთვის არის აქტუალური.
🏛️ რა ნახო მახლობლად
ჯუმა-მეჩეთთან ყოფილხართ? რამ მიაქცია ყველაზე პირველ ყურადღება — მოზაიკამ, მინარეთმა თუ თავად კლდემ? გვიამბეთ — ყველა კომენტარს ვკითხულობთ ❤️
❓ ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები
💬 დიახ. ის ამჟამად საქართველოს დედაქალაქის ერთადერთი მოქმედი მეჩეთია. ადრე შიიტური «ლურჯი მეჩეთიც» არსებობდა — მეტეხის ხიდის მშენებლობისთვის XX საუკუნეში დაანგრიეს.
💬 ჩვეულებრივ — დიახ, მეჩეთი ღიაა ვიზიტორებისთვის ლოცვის დროის გარეთ. ქალებს თავსაბურავი სჭირდება, ყველამ ფეხსაცმელი შესასვლელთან უნდა გახდეს. ვიზიტამდე ვიზიტის საათები გადაამოწმე.
💬 ძველ თბილისში, აბანოთუბნის კვარტალში, ნარიყალას ციხის ძირში. მეიდნის მოედნიდან დაახლ. 5 წუთი ფეხით. წითელი აგურის შენობა ფასადის მოზაიკით ადვილად შესამჩნევია.
💬 1846–1851 წლებში მეჩეთის ხელახლა ასაშენებლად მომდინარე იტალიელმა არქიტექტორმა ჯოვანი სკუდიერიმ ნეოგოთური ელემენტები შეიტანა — ამ დროს ევროპულ არქიტექტურაში პოპულარული სტილი. შედეგი: ისლამური მეჩეთი ევროპული სტილის თაღოვანი ფანჯრებით.
💬 ეს XIX საუკუნის გადაგეგმვისას მიღებული სადიზაინო გადაწყვეტილება იყო. რვაკუთხა მინარეთი მეჩეთებისთვის იშვიათობაა და ჯუმას ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ ნიშნად იქცა.
💬 არა. თავდაპირველად სუნიტური მეჩეთი იყო, მაგრამ ლურჯი მეჩეთის (შიიტური) დანგრევის შემდეგ ჯუმა ყველა მუსლიმისთვის გაიხსნა. ახლა შიგნით დაყოფა არ არის — სუნიტები და შიიტები ერთად ლოცულობენ.
💬 გარეთ — დილით, სინათლე ფასადის მოზაიკაზე რომ ეხება. შიგნით — ლოცვის დროებს შორის. პარასკევს, ჯუმა-ლოცვის დროს (სწორედ ამ ლოცვას ეწოდება მეჩეთი), შენობა მორწმუნეებით სავსეა — გაითვალისწინე, თუ მშვიდი ვიზიტი გინდა












32 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Тоді я приходила з родиною: бабуся, зачарована красою, поцілувала стіну мечеті. Всі ми відчули, що ця архітектура більше, ніж просто цегла - вона дихає історією. Важливо пам’ятати, що це активна мечеть, і до неї слід ставитися з шаною. Цікаво, чи можна дізнатися більше про історію будівлі на місці, щоб зрозуміти її душу?
Тим не менш, заходити всередину було цікаво - архітектура сама по собі дивовижна, а кольори просто вражають. І все ж, думаємо про те, як поєднуються різні культури в одному місті. Заходив би знову? Напевно, так. Але куди краще податися в Тбілісі після візиту?
С другой стороны, Грузия явно заботиться о своих достопримечательностях, находятся люди, которые ремонтируют, реставрируют, так что сегодня мы вполне можем увидеть красоту и связенность мечети!