⛪ ქუთაისის წმინდა პეტრესა და პავლეს საკათედრო ტაძარი: მოკრძალებული ეკლესია იმპერიული წარსულით

⛪ ადგილი, რომელიც ცოცხლობს და არა მხოლოდ ლამაზად დგას

თევდორე ბერის ქუჩაზე, ძველ უბან სილში, დგას შენობა, რომლის რიგით სამრევლო ეკლესიად ჩათვლა ძნელია: ზედმეტად თავდაჯერებულად უჭირავს გუმბათი მეზობელი სახლების სახურავებზე. ეს არის პეტრესა და პავლეს საკათედრო ტაძარი, და, გულწრფელად რომ ვთქვათ, პირველი, რაც თვალში გხვდება, არა არქიტექტურაა, არამედ ის, თუ რამდენად ჩვეულებრივად გრძნობენ აქ თავს ადამიანები.

სტუმრების შეფასებით, შენობა თავისი ასაკისთვის იშვიათად კარგად შემორჩენილია. ადგილობრივებისთვის ეს დიდი ხანია აღარ არის არქიტექტურული ძეგლი, არამედ უბრალოდ ადგილი, სადაც იქორწინებენ, ნათლავენ ბავშვებს და შედიან სალოცავად. სწორედ ეს განსხვავებაცაა პეტრესა და პავლეს ტაძარსა და ათეულ სხვა ქუთაისურ ეკლესიას შორის, რომლებიც ტურისტებისთვის უფრო საინტერესოა, ვიდრე თავად ქალაქელებისთვის: აქ ისტორია დაკონსერვებული არ არის, ის გრძელდება.

📜 1881 წელი: როგორ დაიწყო ყველაფერი

ტაძარს საფუძველი ჩაუყარეს 1881–1882 წლებში, ეპისკოპოს გაბრიელის (კიკოძის) კურთხევით. ეს არ არის ქრონიკებიდან აღებული აბსტრაქტული სახელი: გაბრიელი რეალურად მართავდა იმერეთის საეპისკოპოსოს XIX საუკუნის მეორე ნახევარში და დღეს განისვენებს გელათში, სადაც მისი წმინდა ნაწილები მონასტრის სხვა სიწმინდეებთან ერთად პატივდებულია. ანუ ადამიანი, ვინც ეს ტაძარი აკურთხა, თავადვე გახდა ქართული სიწმინდის ნაწილი.

ტაძარს აშენებდნენ ბერძენი ოსტატები ა. ზაქარიდი და ა. სლიროვი, ხოლო როცა რაღაც არ წავიდა გეგმის მიხედვით, სამუშაო ბოლომდე მიიყვანა ქართველმა ი. ბერეკაშვილმა. ადგილობრივი ტურისტული წყაროების ცნობით, მშენებლობისთვის ქუთაისის მახლობლად მდებარე სოფლიდან, ეკლარიდან, თლილი ქვა გამოიყენეს. მშენებლობა ორი ათწლეულის განმავლობაში მიმდინარეობდა: ტაძრის საძირკვლის ქვა 1880-იანი წლების დასაწყისში დაიდო და სრულად 1903 წლამდე არ დასრულებულა.

საინტერესოა ისიც, ვინ იდგა პროექტის ფინანსურ მხარეს: არსებული მონაცემებით, მას მხარი დაუჭირეს მომავალმა იმპერატორმა ნიკოლოზ II-მ და წმინდა იოანე კრონშტადტელმა, თავისი დროის ერთ-ერთმა ყველაზე დაფასებულმა მართლმადიდებელმა მოღვაწემ. არც თუ ისე ცხადი მეზობლობაა სახელებისთვის პროვინციული იმერული ტაძრისთვის, მაგრამ, როგორც ჩანს, სწორედ ასე შენდებოდა XIX საუკუნის ბოლოს იმპერიის საეკლესიო ცხოვრება: დედაქალაქი ეხმარებოდა გარეუბნებს და არა პირიქით.

☭ ბოლშევიკების დროს დახურვა და დაბრუნება 1944 წელს

სინამდვილეში, „დედაქალაქი, რომელიც გარეუბნებს ეხმარებოდა“ დიდხანს არ გაგრძელებულა. საქართველოს საბჭოთა კავშირის შემდეგ, ბოლშევიკებმა საკათედრო ტაძარი, ისევე როგორც ქვეყნის თითქმის ყველა მოქმედი ეკლესია, დახურეს და შენობა კომუნისტურ კლუბად გადააკეთეს. ეკლესიის ავეჯის ნაწილი მუზეუმს გადაეცა და არა განადგურდა, რაც, იმ ეპოქის სტანდარტებით, თითქმის მოწყალედ შეიძლებოდა ჩაითვალოს.

ტაძარში წირვა-ლოცვა მხოლოდ 1944 წელს განახლდა. ამგვარად, სამრევლოში ამჟამინდელი, მშვიდი და ყოველდღიური ცხოვრება - ქორწილები, ნათლობები, რეგულარული კვირა დღის წირვა-ლოცვა - არა მხოლოდ მე-19 საუკუნის ისტორიის გაგრძელებაა, არამედ ნამდვილი აღორძინება რამდენიმე ათწლეულის შემდეგ, როდესაც შენობა ყველაფერს ემსახურებოდა, გარდა მისი თავდაპირველი დანიშნულებისა.

🏛️ რატომ არ ჰგავს შენობა მეზობლებს

პირველი, რაც აოცებს მათ, ვინც უკვე ბევრი ქართული ჯვარგუმბათოვანი ტაძარი ნახა: პეტრესა და პავლეს ტაძარი სულ სხვანაირად გამოიყურება. შენობა აშენებულია ფსევდორუსულ სტილში კლასიციზმის ელემენტებით, და არა იმერეთისთვის ტრადიციულ მანერაში. გეგმაში კვადრატული, ცენტრალური ჯვარედინის ზემოთ ერთი ცენტრალური გუმბათით, ის უფრო რუსეთის შუა ზოლის ეკლესიებს მოგვაგონებს, ვიდრე ქუთაისის მეზობელ ტაძრებს.

შემთხვევითობაა ეს? ძნელად. ფსევდორუსული სტილი XIX საუკუნის ბოლოს თითქმის ოფიციალური ენა იყო იმპერიის საეკლესიო არქიტექტურისთვის, და ასეთი შენობის გამოჩენა ქუთაისში, სავარაუდოდ, იმავე ლოგიკის ნაწილია, რაც დედაქალაქიდან დაფინანსების უკანაც იდგა: ტაძარს აშენებდნენ არა უბრალოდ ადგილობრივი სამრევლოსთვის, არამედ როგორც იმპერიის ყოფნის შესამჩნევ ნიშანს.

👤 რა არის შიგნით და რით მახსოვდება ეს ადგილი სინამდვილეში

შიგნით ტაძარი უფრო ნათელია, ვიდრე ფასადის მიხედვით ჰგონია ადამიანს: თაღები მოხატულია მოლურჯო-ნაცრისფრად, ჯვრებოვანი ორნამენტით ნეკნებზე, ხოლო იატაკი გაფენილია შავ-თეთრი ჭადრაკული ფილებით. კედლები სიტყვასიტყვით სავსეა ხატებით სხვადასხვა ჩარჩოში, უბრალო ხისგან დაწყებული ოქროშემკული ჩარჩოებით დამთავრებული, ხოლო საკურთხევლის წინ გამოირჩევა ოქროშემკული კანკელი.

ინტერიერზე ბევრად მნიშვნელოვანია ადამიანების ისტორიები, რომლებისთვისაც ტაძარი არ არის არქიტექტურული ძეგლი, არამედ პირადი ბიოგრაფიის ნაწილი. ერთ-ერთი სტუმარი აქ იყო მონათლული, ხოლო მისი მშობლები ფარულად იქორწინეს ამ ტაძარში საბჭოთა დროს, როცა ეს კარიერის ფასად შეიძლებოდა დაჯდომოდა.

კიდევ ერთი სტუმარი, პეტერბურგელი ქალი, „საკუთარი პეტროპავლოვკის“ შესახებ მოსმენისას ქუთაისში, სპეციალურად ჩამოვიდა სანახავად და „ძმად“ უწოდა ტაძარს მშობლიური პეტერბურგულის მიმართ. მისი სიტყვებით, შიგნით დგომა თითქმის წარსულში მიმავალ ფანჯარაში ჩახედვას წააგავდა.

🗺️ როგორ ჩავიდეთ აქ

ტაძარი მდებარეობს ქუთაისის საცხოვრებელ ისტორიულ ზონაში, ამიტომ ადგილზე უფრო მარტივია რუკით ორიენტირება, ვიდრე მარშრუტის ზოგადი აღწერით.

🌍 რა არის მიმდებარედ

ℹ️ ისტორიული ინფორმაცია ეფუძნება მართლმადიდებლური ეკლესიების არქიტექტურის შესახებ ღია, სპეციალიზებულ წყაროებს და ოფიციალურ ტურიზმის ვებსაიტ kutaisi.travel-ს. ეკლარის ქვის შესახებ დეტალური ინფორმაცია მოცემულია გაფრთხილებით, რადგან ის მხოლოდ ერთ წყაროშია მოცემული. სამუშაო საათები გამოცემის მომენტისთვის აქტუალურია; გთხოვთ, ვიზიტამდე გადაამოწმოთ.

📝 შევაჯამოთ

პეტრესა და პავლეს ტაძარი ადვილად შეიძლება გამორჩეთ ქუთაისური ღირსშესანიშნაობების სიაში, ზედმეტად მოკრძალებულად უჭირავს თავი უფრო რეკლამირებული გელათისა და ბაგრატის ფონზე. თუმცა, მას, ალბათ, ყველაზე გასაგები ბედი ელის: ის აშენდა, ბოლშევიკებმა დახურეს, კლუბად გადააკეთეს და შემდეგ მორწმუნეებს დაუბრუნეს. არქიტექტურა ფოტოებზეც დარჩება მეხსიერებაში, მაგრამ ის ფაქტი, რომ შენობა დახურვას გადაურჩა და ისევ გაცოცხლდა, ​​მეხსიერებაში გაცილებით დიდხანს დარჩება.

ასევე წაიკითხეთ

• ქუთაისის 100 000 მოწამის ეკლესია: 1226 წლის ტრაგედიის მემორიალი