პიცუნდა: X საუკუნის ტაძარი, ბესლეთის ხიდი — ისტორია, მარშრუტი
პიცუნდა სოხუმიდან 80 კმ-ში და გაგრიდან 22 კმ-ში მდებარეობს, აფხაზეთში, რომელიც ამჟამად რუსეთის მიერ არის ოკუპირებული.
აქ ურბანული დასახლება ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში არსებობდა. სახელწოდება „პიცუნდა“ ბერძნული სახელწოდების „პიტიოსის“ (პიტიოსი „ფიჭვის ნემსებს“ ნიშნავს) თარგმანია. პიცუნდას კონცხზე აღმოჩენილი ბრინჯაოს ცულებისა და კერამიკის განძი მიუთითებს, რომ უძველესი კოლხური დასახლებები აქ უკვე არსებობდა XI-I ათასწლეულებს შორის. არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს წითლად მოჭიქული კერამიკა, ნუმიზმატიკური მასალა (რომის იმპერიისა და ტრაპიზონის ქალაქის მონეტები) და ლათინური და ბერძნული წარწერების მქონე ნივთები.
პიცუნდა პირველად ძველი ბერძენი გეოგრაფის, სტრაბონის (ძვ.წ. I საუკუნე) ნაშრომებში მოიხსენიება „დიდი პიტიუნტის“ სახელით. II-III საუკუნეებში აქ რომაული გარნიზონი იყო განლაგებული, რომელიც იმპერიას ჩრდილოეთის მომთაბარე ტომების შემოსევებისგან იცავდა. პიცუნდას ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია აბანოები, ღვინის მარანი (მარანი), საიუველირო და კერამიკული სახელოსნოების ნაშთები და კანალიზაციის სისტემა. აქვე დგას IV საუკუნის მდიდრულად მორთული სამნავიანი ბაზილიკა. მისი მოზაიკური იატაკი დღემდეა შემორჩენილი.
პიცუნდა კავკასიაში ქრისტიანობის უმნიშვნელოვანესი ცენტრი იყო. IV საუკუნეში მასში ეპისკოპოსის კათედრა იყო განთავსებული, ხოლო ეპისკოპოსი სტრატოფილოსი პირველი მსოფლიო კრების (325) მონაწილე იყო. IX-XVI საუკუნეებში პიცუნდაში აღმოსავლეთ ქართული ეკლესიის მეთაური, კათალიკოსი ცხოვრობდა. პიცუნდას ცენტრში დგას X საუკუნის დიდი ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია. 1550-იან წლებში აფხაზეთის საპატრიარქოს რეზიდენციის გადატანის შემდეგ, ბიჭვინთის მონასტერი დაცარიელდა. XIX საუკუნეში ეკლესიის კედლები გაათეთრეს, თუმცა XVI საუკუნის ფრესკების ფრაგმენტები შემორჩენილია. ლეგენდის თანახმად, ამ ტაძარშია დაკრძალული იოანე ოქროპირი, ისევე როგორც ანდრია პირველწოდებული და სვიმონ ზელოტი, რომელთა სიმბოლური საფლავები შენობის შიგნით მდებარეობს.
სოხუმის მახლობლად, მდინარე ბესლეტკაზე შემორჩენილია თაღოვანი ხიდი, რომლის ზომებია 13 მ 4.7 მ-ზე და სიმაღლე 6 მ. თაღოვანი ხიდი. თაღოვანი ხიდის მოსაპირკეთებელ ქვებზე ამოტვიფრულია ძველი ქართული ანბანით, „ასომთავრულით“. შუა საუკუნეების საქართველოში, ვაჭრობის ხელშეწყობის მიზნით, სამეფო მმართველები მდინარეებზე ერთ ან ორმალიანი თაღოვანი ხიდების აგებას ბრძანებდნენ, რომლებზეც ქარავნები ტვირთს გადაჰქონდათ. ეს ხიდები კირქვის ფილებისგან იყო აგებული და მოპირკეთებული იყო თლილი ბლოკებით. ხიდის თაღი ორივე ნაპირზე ჩამონტაჟებულ ძელებს ეყრდნობა. თაღის ამაღლებულ ნაწილზე წვდომის უზრუნველსაყოფად, ხიდი ორივე მხრიდან მიწის ნაპირით არის დაფარული. ასეთ თაღოვან ხიდებს ხშირად „თამარ მეფის ხიდებს“ უწოდებენ.
განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით ერთმალებიანი და ორმალიანი ხიდებია შემორჩენილი სამხრეთ საქართველოში, კერძოდ აჭარაში. ქვის თაღოვანი ხიდების უმეტესობა შემორჩენილია მდინარეებზე აჭარისწყალი, მაჭახელა და კინტრიში. აჭარაში ასეთი ხიდების ათობითაა: ფურტიო, ცხემლარი, მახუნცეთი, დანდალო, ცხემოვანი, კობალაური და სხვა თაღოვანი ხიდები. ამ ხიდების დიდი რაოდენობა ასევე შემორჩენილია საქართველოს ფარგლებს გარეთ, შავშეთ-ი-მერხევისა და ლაზეთის ტერიტორიებზე.
50 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
А вот Беслетский мост — это не просто архитектурный памятник, а настоящее произведение искусства. Надписи на древнем грузинском алфавите, сохранившиеся на его камнях, добавляют мосту особую атмосферу, словно он рассказывает свою историю. Мне кажется, такие места заставляют задуматься о том, как важно сохранять нашу историю и культуру для будущих поколений.
✅ Положительный момент статьи: Положительным моментом статьи является то, что она рассказывает о богатой истории Пицунды и ее окрестностей. Статья описывает древние поселения, археологические раскопки, римский гарнизон, христианскую историю и архитектуру, включая крестово-купольный храм Х века и арочный мост на реке Беслетка. Это позволяет читателям познакомиться с богатым наследием этого региона и узнать больше о его культурной и исторической значимости. Кроме того, статья напоминает о том, что сохранение и защита культурного наследия являются важными задачами, которые должны быть решены в интересах будущих поколений.
✅ Отрицательный момент статьи: Отрицательным моментом статьи может быть то, что она не упоминает о современном состоянии Пицунды. Также, статья не упоминает о туристическом потенциале Пицунды и возможностях для развития туризма в этом регионе.
Несмотря на положительные и отрицательные моменты статьи, я благодарю автора на каталоге Мадлоба за интересную и полезную статью!!
каждый город наполнен древней историей,интересно узнавать много нового.Статья увлекательная и много информации.Меня не перестает
удивлять тот факт, что в Грузии сохранилось очень много памятников старины.Это похвально, грузинский народ бережно хранит исторические
ценности своей страны. С удовольствием прочитала эту статью и узнала много интересных фактов. Спасибо.
В статье написано, что в результате раскопок, были обнаружены винные погреба, бани, мастерские и даже канализационные системы. Всё это тоже хочется посмотреть. Всегда удивительны и интересны труды человека в древнии времена.