⛪ მაქსიმე აღმსარებლის საფლავი ცაგერთან: ბიზანტიელი წმინდანის განსასვენებელი საქართველოში
მაქსიმე აღმსარებლის საფლავი ერთი შეხედვით
მურის ციხესთან, ცაგერის მახლობლად, დგას ეკლესია, სადაც გადმოცემით განისვენებს ბიზანტიელი ღვთისმეტყველი მაქსიმე აღმსარებელი. 2010 წელს ჩატარებულმა გათხრებმა დაადასტურა საუკუნეების განმავლობაში შენარჩუნებული ტრადიცია.

მდინარე ცხენისწყლის ვიწრო ხეობაში, კლდოვანი ქედის წვერზე, სვანეთისა და ლეჩხუმის საზღვართან, დგას ეკლესია, რომელსაც განსაკუთრებული ისტორია აქვს: გადმოცემით, სწორედ აქ, მურის ციხის მახლობლად, განისვენებს ბიზანტიელი ბერი და ღვთისმეტყველი მაქსიმე აღმსარებელი, ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ქრისტიანული მოაზროვნე VII საუკუნისა. სრული ბარათისთვის, კოორდინატებისა და ფოტოებისთვის იხილეთ ეკლესიის ბარათი Madloba-ს კატალოგში.
👤 ვინ იყო მაქსიმე აღმსარებელი

მაქსიმე დაიბადა კონსტანტინოპოლში, სავარაუდოდ 580 წელს, დიდგვაროვან ოჯახში. ახალგაზრდობაში იმპერატორ ჰერაკლეს პირველ მდივნად მსახურობდა, თუმცა კარისკაცური ცხოვრება მალევე მიატოვა და ბერად აღიკვეცა. მისი ღვთისმეტყველური მემკვიდრეობა უზარმაზარია: ის იყო დიოთელიტიზმის, ანუ ქრისტეში ორი ნების (ღვთაებრივისა და კაცობრივის) მოძღვრების მთავარი დამცველი, მონოთელიტური მწვალებლობის წინააღმდეგ, რომელსაც იმდროინდელი იმპერიული ხელისუფლების ნაწილი უჭერდა მხარს.
სწორედ ამ ღვთისმეტყველური დაპირისპირების გამო გახდა მაქსიმე სამეფო ხელისუფლების მთავარი მიზანი.
⛓️ რატომ აღმოჩნდა საქართველოში

662 წელს, მორიგი სამსჯავროს შემდეგ, რომელმაც უარი განაცხადა თავისი პოზიციის შეცვლაზე, მაქსიმეს სასტიკი სასჯელი დაუწესეს: მოაჭრეს ენა და მოკვეთეს მარჯვენა ხელი, ღვთისმეტყველური წერისა და ქადაგების ორივე ინსტრუმენტი, შემდეგ კი მოედანზე დასცინეს და საჯაროდ ატარეს, ვითარცა დამნაშავეს. ამის შემდეგ ხანდაზმული, დასახიჩრებული ბერი გადაასახლეს კავკასიაში, ლაზიკაში, დღევანდელი დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, სადაც ის მალევე გარდაიცვალა.
📜 საფლავი მურის ციხესთან
მაქსიმეს დაკრძალვის ადგილის შესახებ ცნობა XII საუკუნის ხელნაწერზეა შემორჩენილი, იმავე საუკუნეში დართული მინაწერის სახით: მონასტერში, მურის ციხესთან, დამარხეს. ეს გადმოცემა თაობიდან თაობას გადაეცემოდა და არასდროს დავიწყებულა ხალხურ მეხსიერებაში, თუმცა მკვლევართა შორის თავად ადგილმდებარეობის იდენტიფიკაციაზე დისკუსია მიმდინარეობდა.
გადმოცემა თავდაპირველად IX საუკუნის წყაროებამდე მიდის, სადაც ნათქვამია, რომ მაქსიმე დამარხეს წმინდა არსენის სახელობის მონასტერში, სახელწოდება, რომელიც მოგვიანებით მაქსიმეს სახელით შეიცვალა. სხვადასხვა ჰიპოთეზა არსებობდა, თუ სად შეიძლებოდა ყოფილიყო ეს ადგილი, სანამ მკვლევართა უმეტესობა შემდეგ დასკვნამდე მივიდა, რომ სახელწოდება „სქიმარისი" სწორედ „ცხემურის" ანუ მურის ციხეს გულისხმობდა.
ისტორია თარიღებში
🔎 როგორ აღმოაჩინეს წმინდა ნაშთები
2010 წელს, ცაგერისა და ლენტეხის მიტროპოლიტ სტეფანეს (კალაიჯიშვილი) ინიციატივითა და პირად მონაწილეობით, ეკლესიის შიგნით გათხრები ჩატარდა. ადრე, 1914 წელს, ერთმა ექსპედიციამ ეკლესიის გარშემო ჩაატარა გათხრები, დაადასტურა, რომ ამ ადგილას ადრეც იდგა ტაძარი და მონასტერი, მაგრამ პირდაპირ მაქსიმესთან დაკავშირებული არაფერი უპოვია. შემდეგ დაიწყო პირველი მსოფლიო ომი, რევოლუცია, და გათხრები შეწყდა.
2010 წლის გათხრებმა ეკლესიის შიგნით სამი ერთად დაკრძალული ჩონჩხი გამოავლინა, ანთროპოლოგის დასკვნით, სავარაუდოდ, მაქსიმესი და მისი ორი მოწაფის, ანასტასი აპოკრისიარის და ანასტასი ბერის. ერთი დონით დაბლა კი კიდევ ერთი ცალკეული დაკრძალვა აღმოაჩინეს, სავარაუდოდ, წმინდა არსენისა, ვისი სახელობაზეც თავდაპირველად იყო მონასტერი დასახელებული.
🪦 ზედა დონე, სამი ერთად
ანთროპოლოგის დასკვნით, სავარაუდოდ, მაქსიმე აღმსარებელი და მისი ორი მოწაფე, ანასტასი აპოკრისიარი და ანასტასი ბერი
🪦 ქვედა დონე, ცალკე
სავარაუდოდ, წმინდა არსენი, ვისი სახელობაზეც თავდაპირველად იყო მონასტერი დასახელებული

აღმოჩენის შემდეგ დაიწყო მრავალწლიანი სამეცნიერო კვლევა ნაშთების ავთენტურობის დასადგენად, რომელიც ისტორიულ, ანთროპოლოგიურ და სხვა მეთოდებს ეყრდნობოდა. 2015 წელს გამართულ კონფერენციაზე გამოცხადდა შედეგი: საიმედოდ დადგინდა, რომ 2010 წელს ცაგერში აღმოჩენილი ნაშთები მართლაც მიეკუთვნება მაქსიმე აღმსარებელს.
⛪ ეკლესია დღეს
დღეს ეს ეკლესია მსოფლიოში ერთადერთია მაქსიმე აღმსარებლის სახელობაზე, XX საუკუნის ბოლომდე მსგავსი ტაძარი არსად არსებობდა. ცალკე აღსანიშნავია: ცაგერის საკათედრო ტაძარში, საკურთხევლის მარცხენა ნაწილში, ინახება მაქსიმეს ხატი, რომელიც მთლიანად მიროთი დაფარულია. ეს ცალკე, დამატებითი სალოცავი ადგილია, თავად საფლავისგან განსხვავებული, თუმცა ორივე ერთი და იმავე წმინდანის ხსოვნას უკავშირდება.
🚗 როგორ მივიდეთ
ეკლესია მდებარეობს ცაგერის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ცხენისწყლის ვიწრო ხეობაში, კლდოვანი ქედის წვერზე, მურის ციხის მახლობლად. ეს ადგილი სვანეთისა და ლეჩხუმის საზღვართან დგას, რაც მას ორივე მიმართულებით მოგზაურთათვის ხელმისაწვდომს ხდის.
იყავით მაქსიმე აღმსარებლის საფლავთან? დატოვეთ შეფასება Madloba-ზე: გვიამბეთ, რა შთაბეჭდილება მოგახდინათ ადგილმა, რა მდგომარეობაშია გზა და რა უნდა იცოდნენ მათ, ვინც პირველად აპირებს იქ ჩასვლას.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივლისის მდგომარეობით. გზის მდგომარეობა შეიძლება შეიცვალოს, გამგზავრებამდე დააზუსტეთ დეტალები ადგილზე.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
💬 მდინარე ცხენისწყლის ხეობაში, მურის ციხის მახლობლად, ცაგერის მუნიციპალიტეტში, სვანეთისა და ლეჩხუმის საზღვართან.
💬 ბიზანტიელი ბერი და ღვთისმეტყველი, დაახლოებით 580 წელს დაბადებული კონსტანტინოპოლში, ქრისტეში ორი ნების მოძღვრების მთავარი დამცველი მონოთელიტური მწვალებლობის წინააღმდეგ.
💬 662 წელს, უარის თქმისთვის თავისი პოზიციის შეცვლაზე, დასაჯეს ენისა და მარჯვენა ხელის მოკვეთით, შემდეგ გადაასახლეს ლაზიკაში, დღევანდელი დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, სადაც მალევე გარდაიცვალა.
💬 2010 წელს, არქიეპისკოპოს სტეფანეს (კალაიჯიშვილი) ინიციატივით ჩატარებული გათხრების დროს. ავთენტურობა მრავალწლიანი სამეცნიერო კვლევით დადასტურდა 2015 წელს.
💬 ისტორიული წყაროების, ანთროპოლოგიური და სხვა კვლევის საფუძველზე, მრავალწლიანი სამეცნიერო შესწავლის შედეგად, რომელიც 2015 წელს გამოცხადდა.
💬 დიახ, XX საუკუნის ბოლომდე მთელ მსოფლიოში არ არსებობდა არც ერთი მონასტერი ან ტაძარი მაქსიმე აღმსარებლის სახელობაზე. საქართველოში არსებული ერთადერთია.
💬 დიახ, ცაგერის საკათედრო ტაძარში ინახება მაქსიმეს ხატი, რომელიც მთლიანად მიროთია დაფარული. ეს ცალკე სალოცავი ადგილია, თავად საფლავისგან განსხვავებული.




5 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში