ლაშარის ჯვარი და თამარის ხატი: საქართველოს მთის საკულტო ძეგლები
ლაშარის-ჯვრის სამლოცველო მდებარეობს ფშავის უკანა ნაწილში, ზემო არაგვის მარჯვენა სანაპიროზე, დასახლებული პუნქტიდან მოშორებით, ხოშარისა და წითელაურის დასახლებებს შორის, ე.წ. ხმელგორას („მშრალი მთა“), ანუ ლაშარის მთაზე და მოიცავს 0,75 ჰექტარ ფართობს. სამლოცველოს ტერიტორია გარშემორტყმულია მდინარის ტყეში აღმართული გამაგრებული კედლით. კედლის მახლობლად დგას ლაშარის სამლოცველო, გუმბათოვანი ნაგებობა, რომელიც ოთხ სვეტზეა დაყრდნობილი და თუნუქის სახურავი აქვს.
სამლოცველოში 12 ძირითადი ფშავური ტომი ლოცულობდა საერთო ღვთაებებს: ომის ღვთაებას, ლაშარს და განკურნებისა და ნაყოფიერების ქალღმერთ თამარას (აკიმედოფალი). ფშავის გარდა, ლაშარის კულტი ასევე გავრცელებული იყო თუშეთში, ხევსურეთში, მეზობელ ტომებსა და ჩრდილოეთ კავკასიის მთიელებში. ლაშარის-ჯვარი ერთ-ერთ უმდიდრეს ღვთაებად ითვლებოდა, ფლობდა მისთვის (მათ შორის მეფეების მიერ) შეწირულ მრავალ საგანძურს, ტერიტორიებსა და ვენახებს კახეთში. ვახუშტი ბაგრატიონის ცნობით, ლაშარის-ჯვარი მეფე გიორგი-ლაშას (1210-1223) მიერ არის დაარსებული. თუმცა, მისი ფუნქციების თვალსაზრისით, ენობრივი და ეთნოგრაფიული კვლევები ვარაუდობენ, რომ ლაშარი წარმართული ღვთაების სახელი იყო, რომელიც მეფე გიორგის, როგორც „მესიის მახვილის“, განმათავისუფლებლისა და ლაშქრის მეთაურის კულტს შეერწყა.

ლაშარობის რიტუალი (ლაშარისადმი მსახურება) იწყება ხბოების შეწირვით (შესაწირ ცხოველებს უშუალოდ კულტის უხუცესი და მთავარი მღვდელი კლავდა „ხევისბერის“ ხეობაში), რასაც მოჰყვება კურთხევა. მფერხავი (იღბლის მომტანი ხალხი) ცეკვავს „ფერხულს“. საღამოს მლოცველები არაგვის ნაპირებზე ჩადიან, სადაც ღამეს ღრეობაში ატარებენ. მეორე დილით ისინი თამარგელეში ადიან (თამარ მეფის ხატთან).
ლაშარის-ჯვრის მოპირდაპირედ, ტყიანი მთის მწვერვალზე, დგას თამარის-ხატის გალავნიანი სამლოცველო. სამლოცველოს შიგნით არის ღვთაებრივი ჭალა, რომელიც შეურაცხყოფას ნიშნავს, რაც საკუთარი თავის წყევლისთვის განწირვას ნიშნავს. აღმოსავლეთის ღობის ფერდობი გასწორებულია ნანგრევებით. მლოცველებისთვის განკუთვნილი სკამები კედლიდან გამოდის. კედლის სამხრეთით არის სამლოცველოს სასულიერო პირის დროშების სახლი, ასევე ქვევრები (ღვინის შესანახი ჭურჭელი), რომლებიც კაორის ღვინოს შეიცავს. ცალკე ლუდსახარში დგას. კედელში ორი სამრეკლოა ჩაშენებული: ერთი გუმბათოვანი ქვის კოშკია, კირით შელესილი, ორი დიდი ზარით; მეორე ხისაა. შესასვლელთან კედლებში ხატებია ჩასმული და იქვე საკურთხეველიც დგას.




45 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Y Tamaris-Khati también me llama la atención, aunque sé muy poco al respecto. La belleza de esos paisajes, un contraste entre lo sagrado y lo natural, es algo que no se encuentra en muchos lugares. Me encantaría visitar esos chapeles algún día, pero tengo que preguntar: ¿hay rutas accesibles para los que no somos tan aventureros como quisiéramos ser?
თუ დამატებითი ინფორმაცია გაქვთ ამ ხატების შესახებ ან იცით მაგალითად ლაშარის-ჯვარის და მათთან დაკავშირებული რიტუალები, გთხოვთ გაუზიაროთ.