🏰 ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი იტრიაში: რა დგას სურამში და როგორ იცვლებოდა მონასტერი
🏰 იტრიის მონასტერი: მთავარი
მოქმედი მონასტერი ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამში, ყოფილი სოფელ იტრიის ადგილას. მთავარი ტაძარი ღვთისმშობლის მიძინებას ეძღვნება და XVI საუკუნით თარიღდება. სავანე 1997 წლიდან მოქმედებს და ამ ხნის განმავლობაში მოასწრო დედათა ყოფილიყო, 2017 წლიდან კი მამათა მონასტერი გახდა.
იტრიის მონასტერი სამონასტრო კომპლექსია ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამში, რომელიც ყოფილი სოფელ იტრიის ადგილას დგას. აქედან მოდის სახელწოდებაც.
ადგილი ძირითადად ადგილობრივებმა და მლოცველებმა იციან, ქართული ინტერნეტი კი მას შესამჩნევად უფრო აქტიურად ეძებს, ვიდრე რუსულენოვანი. ამასთან, გასაგები აღწერა ობიექტს დღემდე არ აქვს, თუმცა დაწვრილებითი აღწერა 1889 წლიდან არსებობს.
📖 როგორ აღწერა მონასტერი თაყაიშვილმა
1889 წლის ზაფხულში სურამში ჩამოვიდა ისტორიკოსი ექვთიმე თაყაიშვილი და იტრიის მონასტერი მოინახულა. ერთი წლის შემდეგ, 1890-ში, გამოვიდა მისი წიგნი „სამი ისტორიული ქრონიკა“, სადაც ის კომპლექსს ვრცლად აღწერს.
პატარა მონასტრისთვის ეს იშვიათი იღბალია. თაყაიშვილი იმ ეპოქაში მუშაობდა, როცა მის მიერ ნანახი ბევრი რამ მოგვიანებით გადააკეთეს ან დაიკარგა, და მისი აღწერები ხშირად ერთადერთი მოწმობაა იმისა, როგორ გამოიყურებოდა ობიექტი XIX საუკუნის ბოლოს.
უკვე ეს ფაქტი ხსნის, რატომ იმსახურებს მონასტერი ყურადღებას. არა ზომით და არა ბრწყინვალებით, არამედ იმით, რომ მას დოკუმენტირებული ბიოგრაფია აქვს.
⛪ რას წარმოადგენს ტაძარი
მთავარი ტაძარი ღვთისმშობლის მიძინებას ეძღვნება და XVI საუკუნით თარიღდება, უფრო ფართოდ კი გვიანი ფეოდალური ხანით.
მის იერზე წყაროები ერთ თავისებურებას აღნიშნავენ: მონასტერი ორნამენტით გადატვირთული არ არის. სარკმლების, კარებისა და კედლების მორთულობა თავშეკავებულია და ნაგებობის საერთო მთლიანობაზე მუშაობს და არა ეპაექრება მას. ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრებისთვის, სადაც ჩუქურთმა ჩვეულებრივ უხვია, ეს შესამჩნევი განსხვავებაა.
არსებობს ადგილობრივი გადმოცემაც. მისი თანახმად თავდაპირველად ტაძარი მნიშვნელოვნად დიდი იყო და საავტომობილო გზის გაყვანამდე თითქმის მთელ დღევანდელ სავალ ნაწილს იკავებდა. ამის შემოწმება შეუძლებელია, ამიტომ ვტოვებ როგორც ნაამბობს და არა როგორც ფაქტს.
🔄 რატომ შეიცვალა სამონაზვნო თემი
ეს მის ბიოგრაფიაში ყველაზე უჩვეულოა, და ღირს ახსნა, რა მოხდა.
1997 წლიდან, როცა სავანე აღადგინეს, აქ დედათა თემი ცხოვრობდა: იტრიის ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი. 2017 წელს მონასტერი მამათა გახდა.
მიზეზები ღია წყაროებში მოყვანილი არ არის, ასეთი გადაწყვეტილებები კი ეპარქიისა და საპატრიარქოს დონეზე მიიღება და საჯაროდ იშვიათად კომენტირდება. ჩვეულებრივ მათ უკან რაღაც პრაქტიკული დგას: დობის შემცირება, ძმობის განთავსების საჭიროება, ეპარქიის შიგნით გადანაწილება.
მნახველისთვის განსხვავება შესამჩნევია. იცვლება წესრიგი, იცვლება ჩამომსვლელებთან ურთიერთობის ხასიათი, ხოლო ინტერნეტში 2017 წლამდე გაკეთებული აღწერები და ფოტოები სხვა თემს ეხება. თუ ძველ გამოხმაურებას კითხულობთ, სადაც დებზეა საუბარი, ეს ავტორის შეცდომა კი არა, უბრალოდ ადგილის წარსული მდგომარეობაა.
🏗️ 1997 წლის აღმოჩენა
ცალკე ხსენებას იმსახურებს დეტალი, რომელიც რესტავრაციისას გამოვლინდა.
საკურთხეველში აღმოაჩინეს ტრაპეზის ქვა, ანუ საფუძველი, რომელზეც ტაძარში მსახურება აღესრულება. შენობისთვის, რომელიც საბჭოთა ათწლეულები ღვთისმსახურების გარეშე იდგა, თავდაპირველი ტრაპეზის ქვის პოვნა ადგილის უწყვეტობის დადასტურებაა: ტაძარი ახალ საფუძველზე კი არ განაახლეს, არამედ იმაზე, რაც თავიდანვე იყო.
იმავე წელს ტაძარი აკურთხა მეუფე იობმა. ეს ის იერარქია, რომლის ლოცვა-კურთხევითაც მოგვიანებით დაარსდა დედათა მონასტერი ორთუბანში, მეზობელ ქარელის მუნიციპალიტეტში.
🚗 როგორ მივიდეთ და რა გაითვალისწინოთ
სურამი თბილისი-ქუთაისის ტრასაზე დგას, ხაშურსა და სურამის უღელტეხილს შორის, ასე რომ აქ მოხვედრა მარტივია: ეს მიყრუებული კუთხე კი არა, ქვეყნის ერთ-ერთ მთავარ გზაზე მდგარი დაბაა.
თბილისიდან დაახლოებით ორი საათია მანქანით. დადის მარშრუტკები და მატარებლები ხაშურამდე, იქიდან სურამამდე ხელი მისწვდება.
მონასტერი დაბის ფარგლებშია, მთის ბილიკებით ასვლა არ სჭირდება, შიდა ქართლის იმ ობიექტების უმეტესობისგან განსხვავებით, რომლებზეც ვწერდით.
წესრიგი მოქმედი სავანისთვის ჩვეულებრივია: დახურული ტანსაცმელი, ქალბატონებს თავსაფარი, გადაღება შეთანხმებით. მამათა თემზე გადასვლის შემდეგ მონახულების წესები შესაძლოა შეცვლილიყო, ამიტომ ჯობია ადგილზე დააზუსტოთ.
🧭 სად დარჩეთ და რა არის ახლოს
სურამი თავად საკურორტო დაბაა, კლიმატით ცნობილი, ასე რომ საცხოვრებელი აქ არის.
ყოფილხართ იტრიის მონასტერში? დატოვეთ გამოხმაურება Madloba-ზე: მოგვწერეთ, მოახერხეთ თუ არა ტაძარში შესვლა, ჩაატარა თუ არა ვინმემ ექსკურსია და როგორ არის საქმე მონახულებასთან მამათა თემზე გადასვლის შემდეგ.
ინფორმაცია აქტუალურია 2026 წლის აგვისტოსთვის. მოქმედი სავანის მონახულების წესი იცვლება, გამგზავრებამდე დააზუსტეთ პირობები ადგილზე.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
💬 საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, დაბა სურამში, ყოფილი სოფელ იტრიის ადგილას. სურამი თბილისი-ქუთაისის ტრასაზე დგას, დედაქალაქიდან დაახლოებით ორი საათის სავალზე.
💬 ღვთისმშობლის მიძინების. შენობას XVI საუკუნით ათარიღებენ, უფრო ფართოდ კი გვიანი ფეოდალური ხანით.
💬 2017 წლიდან მამათა. მანამდე, სავანის აღორძინებიდან 1997 წელს, აქ დედათა თემი ცხოვრობდა. თუ ძველ აღწერას შეხვდებით, სადაც დებზეა საუბარი, ის 2017 წლამდელ პერიოდს ეხება.
💬 ისტორიკოსმა ექვთიმე თაყაიშვილმა, რომელიც სურამში 1889 წლის ზაფხულში იმყოფებოდა. კომპლექსის ვრცელი აღწერა მან 1890 წელს გამოქვეყნებულ წიგნში „სამი ისტორიული ქრონიკა“ დაბეჭდა.
💬 1997 წელს საკურთხეველში აღმოაჩინეს ტრაპეზის ქვა, ანუ ღვთისმსახურების თავდაპირველი საფუძველი. იმავე წელს ტაძარი აკურთხა მეუფე იობმა და სამონაზვნო თემი გაიხსნა.
💬 1960-61 წლებში აღმოსავლეთ კედლის ნაწილი ჩამოინგრა. ის 1964 წელს აღადგინეს.
💬 მონასტერი ორნამენტით გადატვირთული არ არის. სარკმლების, კარებისა და კედლების მორთულობა თავშეკავებულია და ნაგებობის საერთო მთლიანობაზე მუშაობს. ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრებისთვის, თავისი უხვი ჩუქურთმით, ეს შესამჩნევი განსხვავებაა.
💬 სურამი თბილისი-ქუთაისის ტრასაზეა, ხაშურსა და სურამის უღელტეხილს შორის. თბილისიდან დაახლოებით ორი საათია მანქანით, დადის მარშრუტკები და მატარებლები ხაშურამდე. მონასტერი დაბის ფარგლებშია, ასვლა არ სჭირდება.
💬 მოქმედი სავანისთვის ჩვეულებრივი: დახურული ტანსაცმელი, ქალბატონებს თავსაფარი, გადაღება შეთანხმებით. მამათა თემზე გადასვლის შემდეგ წესრიგი შესაძლოა შეცვლილიყო, ჯობია ადგილზე დააზუსტოთ.
5 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში