ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი: ისტორია, ექსპონატები, განრიგი

ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ჭიათურის კულტურის ცენტრში მდებარეობს.

მუზეუმში 13 000-ზე მეტი ექსპონატია წარმოდგენილი, მათ შორის ჭიათურის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩენილი ბრინჯაოს ცულები, შუბისპირები, ქინძისთავები და მძივები, რომლებიც ძვ.წ. III ათასწლეულით თარიღდება. ასევე გამოფენილია ნუმიზმატიკური და ეთნოგრაფიული მასალები, მათ შორის ადგილობრივი მხატვრებისა და ხელოსნების ნახატები და გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები, ფოტოები და სხვადასხვა დოკუმენტი.

განსაკუთრებით აღსანიშნავია მანგანუმის აღმოჩენისა და მისი სამრეწველო განვითარების დამადასტურებელი მასალები. ჭიათურის მანგანუმი პირველად 1846 წელს გერმანელმა ჰერმან აბიხმა აღმოაჩინა, მეტსახელად „კავკასიის გეოლოგიის მამა“. 1879 წელს აკაკი წერეთელმა მანგანუმის სამრეწველო მოპოვება დაიწყო. 1928 წელს, ჰარიმანის კონცესიის გაუქმების შემდეგ, დაარსდა ჭიათურის მანგანუმის ტრასტი. 1895 წელს ჭიათურაში გაიხსნა პირველი ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა, ხოლო 1900 წელს - პირველი სატვირთო საბაგირო გზა.

ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი მდებარეობს ჭიათურის ქალაქში, რომელიც მდებარეობს საქართველოს კავკასიის რეგიონში. მუზეუმი დაარსდა 1977 წელს და მას შემდეგ მასში შეაგროვა 13 000-ზე მეტი ექსპონატი, რომლებიც ასახავს რეგიონის ისტორიასა და კულტურას.

კოლექციის ყველაზე ღირებული ნივთებია ბრინჯაოს ცულები, შუბისპირები, ქინძისთავები, მძივები და სხვა საყოფაცხოვრებო ნივთები, რომლებიც ძვ.წ. III ათასწლეულით თარიღდება. ეს ექსპონატები ჭიათურაში არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოაჩინეს და რეგიონის უძველესი ისტორიის უნიკალურ მტკიცებულებას წარმოადგენს.

მუზეუმი არა მხოლოდ ჭიათურის ისტორიის მატერიალურ კვალს ინახავს, ​​არამედ ხელოვნებისა და ხელოსნების ფართო სპექტრს წარმოადგენს. აქ შეგიძლიათ იხილოთ ადგილობრივი მხატვრებისა და ხელოსნების ნამუშევრები, რომლებიც ასახავს ტრადიციულ ტექნიკასა და სტილს, ასევე ადგილობრივი მასალისგან დამზადებულ სხვადასხვა ნივთებს. ზოგიერთი მათგანი დიდი ღირებულებისაა მეცნიერებისა და ხელოვნებისთვის და შეიძლება ხელოვნების ისტორიკოსების, ეთნოგრაფებისა და ისტორიკოსების კვლევის ობიექტი გახდეს.

ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო ექსპონატი ნუმიზმატიკური მასალების კოლექციაა. მასში წარმოდგენილია მონეტები და სხვა ფულადი ერთეულები, რომლებიც გამოიყენებოდა ჭიათურასა და მეზობელ რეგიონებში სხვადასხვა ისტორიულ პერიოდში. ეს ნივთები არა მხოლოდ ასახავს რეგიონის ეკონომიკურ ისტორიას, არამედ წარმოადგენს ინფორმაციის წყაროს ადგილობრივი სავაჭრო ურთიერთობებისა და სხვა ხალხებთან კონტაქტების შესასწავლად.

ჰერმან აბიჩმა, რომელიც ცნობილია, როგორც „კავკასიის გეოლოგიის მამა“, რეგიონში მანგანუმის განვითარების პიონერი იყო და ჭიათურის მანგანუმი საქართველოს ეკონომიკის მნიშვნელოვან ელემენტად იქცა. 1879 წელს აკაკი წერეთელმა მანგანუმის სამრეწველო მოპოვება ჩაუდგა სათავეში, ხოლო 1928 წელს, ჰარიმანის კონცესიის გაუქმების შემდეგ, დაარსდა ჭიათურის მანგანუმის ტრასტი.

მიუხედავად მანგანუმის მნიშვნელოვანი როლისა ჭიათურის განვითარებაში, რეგიონი მდიდარია სხვა ბუნებრივი რესურსებითაც. კერძოდ, ჭიათურაში აღმოჩენილია ისეთი სასარგებლო წიაღისეულის საბადოები, როგორიცაა ალუმინი, რკინა და ოქრო. გარდა ამისა, ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში ინახება მინერალებისა და ქანების მდიდარი კოლექცია, რომელიც მთელი მსოფლიოდან სპეციალისტების ყურადღებას იპყრობს.

რესურსების გარდა, ჭიათურა სხვა ღირსშესანიშნაობებითაც გამოირჩევა. მაგალითად, 1895 წელს ჭიათურაში პირველი ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა გაიხსნა; ის დღემდე ფუნქციონირებს და რეგიონის ერთ-ერთ მთავარ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. ჭიათურა ასევე რამდენიმე აქტიური ჩანჩქერით გამოირჩევა, რომლებიც ტურისტებს თავისი სილამაზითა და სიდიადით იზიდავს.

ჭიათურის კულტურის მნიშვნელოვანი ელემენტია რეგიონის მოსახლეობის ტრადიციები და წეს-ჩვეულებები. ბევრი მათგანი დღემდე შემორჩა და საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის უნიკალურ დამატებას წარმოადგენს. ასევე აღსანიშნავია ჭიათურის ისტორიული ძეგლები, მათ შორის უძველესი ეკლესიები და ციხესიმაგრეები, რომლებიც შუა საუკუნეებით თარიღდება.

ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ტერიტორიის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა. იგი შეიცავს ქალაქისა და მისი მიმდებარე ტერიტორიის ისტორიის ამსახველ ექსპონატთა მდიდარ კოლექციას, მათ შორის არქეოლოგიურ აღმოჩენებს, საყოფაცხოვრებო ნივთებს, დოკუმენტებსა და ფოტოებს, რომლებიც დაკავშირებულია ადგილობრივი მაცხოვრებლების ცხოვრებასა და საქმიანობასთან.

ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი მდებარეობს ქალაქის კულტურის ცენტრის ისტორიულ შენობაში და ჭიათურის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა. მუზეუმში წარმოდგენილია 13 000-ზე მეტი ექსპონატი, მათ შორის ჭიათურაში არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩენილი ნივთები.

მუზეუმის ერთ-ერთი ყველაზე ღირებული ექსპონატია ბრინჯაოს ცულების, შუბისპირების, ქინძისთავების და მძივების კოლექცია, რომელიც ძვ.წ. III ათასწლეულით თარიღდება. ეს ნივთები მოწმობს ჭიათურაში უძველესი ცივილიზაციის არსებობას, რომელიც დახელოვნებული იყო მაღალი ხარისხის ლითონის ნაკეთობების დამზადებაში.

მუზეუმში ასევე წარმოდგენილია ადგილობრივი ხელოსნების ფერწერისა და გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები, რაც ადგილობრივი მოსახლეობის მაღალ დონეზე ხელოსნობასა და შემოქმედებითობაზე მეტყველებს.

მანგანუმის მოპოვებას მნიშვნელოვანი როლი აქვს ჭიათურის და მიმდებარე ტერიტორიის ისტორიაში. ჭიათურაში მანგანუმის პირველი საბადოები 1846 წელს გერმანელმა გეოლოგმა ჰერმან აბიხმა აღმოაჩინა. 1879 წელს აკაკი წერეთელმა მანგანუმის სამრეწველო მოპოვება დაიწყო, რამაც რუსეთის იმპერიას უზარმაზარი შემოსავალი მოუტანა.

ჭიათურაში დაიწყო მანგანუმის სამრეწველო მოპოვება, რომელიც ქალაქისა და მისი მიმდებარე ტერიტორიის ერთ-ერთ მთავარ ეკონომიკურ სექტორად იქცა. 1928 წელს დაარსდა ჭიათურის მანგანუმის ტრასტი, რომელიც კავკასიაში მანგანუმის უდიდეს კომპანიად იქცა.

ჭიათურის ისტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო მანგანუმის აღმოჩენა მის ტერიტორიაზე. 1846 წელს გერმანელმა გეოლოგმა ჰერმან აბიხმა აქ მანგანუმის საბადო აღმოაჩინა და სამრეწველო მოპოვება 1879 წელს დაიწყო. ჭიათურის მკვიდრმა აკაკი წერეთელმა სათავეში ჩაუდგა მანგანუმის სამრეწველო მოპოვებას და რეგიონში ინვესტიციები მიიზიდა. 1895 წელს ჭიათურაში აშენდა პირველი ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა, ხოლო 1900 წელს - პირველი სატვირთო საბაგირო გზა. 1928 წელს, „ჰარიმანის კონცესიის“ გაუქმების შემდეგ, დაარსდა ჭიათურის მანგანუმის ტრასტი, რომელიც რეგიონში მანგანუმის მოპოვებასა და გადამუშავებას ხელმძღვანელობდა. მიუხედავად იმისა, რომ მანგანუმის მოპოვება ჭიათურის ძირითადი ინდუსტრია იყო, ქალაქი ასევე მდიდარია კულტურული და ისტორიული ღირსშესანიშნაობებით. მაგალითად, ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქის კულტურული ცხოვრების მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს.

კულტურის ცენტრში განთავსებული მუზეუმი ჭიათურის ისტორიისა და კულტურის ამსახველ 13 000-ზე მეტ ექსპონატს ინახავს. მათ შორისაა ჭიათურაში არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩენილი ბრინჯაოს ცულები, შუბისპირები, ნემსები და მძივები, რომლებიც ძვ.წ. III ათასწლეულით თარიღდება, ასევე ნუმიზმატიკური და ეთნოგრაფიული მასალები, ადგილობრივი მხატვრებისა და ხელოსნების ნახატები და გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები, ფოტოები და სხვადასხვა დოკუმენტი.

ჭიათურის ისტორიის ერთ-ერთი საინტერესო ფაქტი ის არის, რომ აქ მდებარეობს საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ეკლესია - ჭიათურის მონასტერი. იგი დაარსდა V-VI საუკუნეებში და შემდეგ აღადგინეს X-XI საუკუნეებში. მთაზე მდებარე მონასტერი გთავაზობთ მიმდებარე ტერიტორიის განსაცვიფრებელ ხედებს. იგი დაარსდა IX საუკუნეში და მას შემდეგ გრძელი ისტორიული გზა გაიარა. X საუკუნეში მონასტერი არაბმა დამპყრობლებმა დაანგრიეს, მაგრამ XI საუკუნეში აღადგინეს თამარ მეფის შემოწირულობების წყალობით. XVII საუკუნეში მონასტერი კვლავ დაინგრა, ამჯერად სპარსეთსა და ოსმალეთს შორის ომის შედეგად, მაგრამ კვლავ აღადგინეს XVIII საუკუნეში. XIX საუკუნეში მონასტერი ფართოდ აღადგინეს ქართული ბაროკოს სტილში. მონასტერში დაცულია მრავალი ხატი და სიწმინდე, რომელთა შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია წმინდა ნინოს ჯვარი და მისი თავის ქალა.

წმინდა ნინოს ჯვარი საქართველოში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქრისტიანული წმინდა ნივთია. ლეგენდის თანახმად, წმინდა ნინომ, რომელიც მე-4 საუკუნეში ცხოვრობდა, საქართველოში ჩამოიტანა ჯვარი, რომელზეც იესო ქრისტე ჯვარს აცვეს. ჯვარი საქართველოში ქრისტიანობის სიმბოლოდ იქცა და მისი თაყვანისცემა მრავალ სასწაულსა და განკურნებასთან არის დაკავშირებული. წმინდა ნინოს თავის ქალა ასევე წმინდა არტეფაქტად ითვლება; ის მონასტერში ინახება და მორწმუნეებისთვის თაყვანისცემის ობიექტს წარმოადგენს.

გელათის მონასტერი ასევე ცნობილია თავისი უძველესი ხელნაწერებითა და წიგნებით. მასში ინახება ერთ-ერთი უძველესი ქართული ხელნაწერი, „მერილო საქართველოს“, რომელიც მე-10 საუკუნეში დაიწერა ქართულ ენაზე და ანბანით. ეს არის პირველი ქართული ნაშრომი გეოგრაფიასა და ენციკლოპედიაში, რომელიც აღწერს საქართველოს საზღვრებს, ასევე მის წეს-ჩვეულებებს, მცენარეებს, ცხოველებს და ცნობილ მოღვაწეებს. მონასტერში ასევე ინახება მრავალი სხვა უძველესი ხელნაწერი, მათ შორის დახატული. გელათის მონასტერი მე-12 საუკუნეში დააარსა საქართველოს პრინცმა დავითმა, ასევე ცნობილმა როგორც დავით აღმაშენებელმა. ეს მონასტერი საქართველოს ერთ-ერთი მთავარი კულტურული და მემკვიდრეობის ძეგლია და 1994 წელს შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

გელათის მონასტერი ცნობილია თავისი არქიტექტურით, რომელიც აერთიანებს ქართული და ბიზანტიური სტილის ელემენტებს. მონასტერში ინახება ხელოვნების მრავალი ნიმუში, მათ შორის ფრესკები, ხატები და ხის ჩუქურთმები. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მონასტრის ბიბლიოთეკაში დაცულ წიგნებს, რომლებიც ქართული კულტურისა და ლიტერატურის უნიკალური ძეგლებია.

გელათის მონასტერი ასევე განათლებისა და მეცნიერების მნიშვნელოვან ცენტრს წარმოადგენდა. მასში მდებარეობდა აღმოსავლეთ ევროპის ერთ-ერთი უძველესი აკადემია, გელათის აკადემია, რომელიც დაარსდა XII საუკუნეში და ფუნქციონირებდა XVIII საუკუნემდე. გელათის აკადემია ცნობილია თავისი ცნობილი მეცნიერებით, როგორიცაა გიორგი მეფესელი, თავისი დროის გამოჩენილი გეომეტრი და მეცნიერი.

კულტურული და სამეცნიერო მნიშვნელობის გარდა, გელათის მონასტერი საქართველოში მნიშვნელოვანი რელიგიური ცენტრია. ყოველწლიურად ათასობით მომლოცველი ჩამოდის მონასტერში, რათა პატივი მიაგონ მის სიწმინდეებს და მადლიერება გამოხატონ მისი მადლისა და კურთხევისთვის.

გელათის მონასტრის მონახულება აუცილებელია ყველასთვის, ვინც დაინტერესებულია საქართველოს ისტორიითა და კულტურით. ტურისტებს შეუძლიათ დაათვალიერონ მონასტერი და გაეცნონ მის მდიდარ ისტორიასა და მემკვიდრეობას.

გთხოვთ, თავისუფლად დატოვოთ თქვენი კომენტარები და დასვათ ნებისმიერი შეკითხვა ჩვენი სტატიის ქვემოთ. თქვენი აზრი ჩვენთვის მნიშვნელოვანია და ჩვენ სიამოვნებით ვუპასუხებთ თქვენს ყველა კითხვას!

ასევე წაიკითხეთ

• გიორგი ახვლედიანის მუზეუმი წყალტუბოში: ისტორია, ექსპონატები
• ერგნეთის ომის მუზეუმი: ისტორია, ექსპონატები
• კორშის ეთნოგრაფიული მუზეუმი: ისტორია, ექსპონატები
• ონის ადგილობრივი ისტორიის მუზეუმი
• მელიქ-ფაშაევის მემორიალური მუზეუმი: ისტორია და ექსპონატები