ნიკო ფიროსმანის სახლ-მუზეუმი მირზაანში

მისამართი: დედოფლისწყაროს რაიონი, სოფელი მირზაანი

ფიროსმანის მუზეუმი არის მემორიალური კომპლექსი, რომელიც ეძღვნება ქართველ მხატვარს, ნიკო ფიროსმანიშვილს (1862-1918). იგი მოიცავს მხატვრის საცხოვრებელ სახლს და დამხმარე ნაგებობებს, ასევე 1979 წელს აშენებულ საგამოფენო დარბაზს. მუზეუმში გამოფენილია ნიკო ფიროსმანიშვილის 14 ორიგინალი ნახატი („სონა უკრავს აკორდეონზე“, „ბუჩქები“, „კალუბა“, „წყალობა და სააღდგომო კვერცხები“, „შოთა რუსთველი“, „თამარ მეფე“ და სხვა), მხატვრის პირადი ნივთები, XX საუკუნის ქართველი მხატვრების ნამუშევრები (ლადო გუდიაშვილი, ქეთევან მაღალაშვილი, კობა გურული, ნათელა იანქოშვილი და სხვა) და ხელნაწერები (ფიროსმანის პირადი საქმე, ქართველი პოეტების ლექსები, რომლებიც ფიროსმანს ეძღვნება და ა.შ.), ექსპონატები, რომლებიც ასახავს ქიზიყში XIX-XX საუკუნეების ყოველდღიურ ცხოვრებას - ხალიჩები, ფარდები (მათ შორის ერთი, რომელიც ფიროსმანის დედამ მოქარგა), ჭურჭელი, ხელსაწყოები და სხვა (10 ათასზე მეტი ექსპონატი).

ლ. გუდიაშვილმა, დ. კაკაბაძემ, გ. ლეონიძემ და ძმებმა ზდანევიჩებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ამ აქამდე უცნობი მხატვრის აღმოჩენაში, მისი ნახატების შეგროვებასა და მისი ხელოვნების პოპულარიზაციაში, რამაც მნიშვნელოვანი ბიოგრაფიული ინფორმაცია გამოავლინა. ფიროსმანის ცხოვრების შესახებ ინფორმაცია ძირითადად მისი გარდაცვალების შემდეგ შეგროვდა.

ფიროსმანის მიმართ ინტერესი განსაკუთრებით გაიზარდა 1950-იანი წლების შემდეგ, როდესაც მისი ნახატების გამოფენები დასავლეთ ევროპის მრავალ ქვეყანაში მოეწყო. ფიროსმანის ძეგლი თბილისში დაიდგა. მხატვრის ნამუშევრების უმეტესობა ამჟამად საქართველოს სახელმწიფო ხელოვნების მუზეუმში, ასევე საზღვარგარეთის მუზეუმებშია დაცული.

ყოველ ოქტომბერში მირზაანში ფიროსმანისადმი მიძღვნილი ფესტივალი — ფიროსმანობა — იმართება. მხატვარი გამოსახულია ქართული ეროვნული ვალუტის ერთლარიან ბანკნოტზე.

2012 წელს მირზაანიდან საერთაშორისოდ აღიარებული თვითნასწავლი მხატვრის, ნიკალას დაბადებიდან 150 წელი შესრულდა.

ნინო ფიროსმანიშვილის სახელობის სახელმწიფო მუზეუმი უნიკალური მემორიალური კომპლექსია, რომელიც ეძღვნება ცნობილ ქართველ მხატვარს, რომლის ნამუშევრებიც თავისი სიმარტივითა და სიღრმით გამოირჩევა. მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს საქართველოს აღმოსავლეთ სანაპიროზე, თვალწარმტაც ქალაქ სიღნაღში, რეგიონის ერთ-ერთ მთავარ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. კომპლექსი მოიცავს საცხოვრებელ შენობას, საოფისე ოთახს და საგამოფენო დარბაზს, სადაც გამოფენილია ფიროსმანიშვილის ორიგინალური ნახატები, ხელნაწერი პუბლიკაციები და მხატვრის ცხოვრებასთან დაკავშირებული მრავალი ექსპონატი.

მუზეუმში წარმოდგენილია ნინო ფიროსმანიშვილის ნახატების გამოფენა, მათ შორის ისეთი შედევრები, როგორიცაა „სონა აკორდეონზე უკრავს“, „ბუჩქები“, „კალუბა“, „წყალობა და სააღდგომო კვერცხები“, „შოთა რუსთველი“, „თამარ მეფე“ და სხვა. გამოფენაზე ასევე წარმოდგენილია მხატვრის პირადი ნივთები, მე-20 საუკუნის ქართველი მხატვრების ნამუშევრები, მე-19 და მე-20 საუკუნეების ქიზიყში ყოველდღიური ცხოვრების ამსახველი ხელნაწერები და სხვა ექსპონატები. ნინო ფიროსმანიშვილი დაიბადა 1862 წელს, საქართველოს სოფელ მირზაანში. მთელი ცხოვრების განმავლობაში ის სხვადასხვა ფიზიკურ შრომას ეწეოდა, მათ შორის მოზაიკასა და კერვას, ასევე ხატავდა. მისი ნამუშევრები თავისი დროისთვის უჩვეულო იყო: ის ასახავდა ჩვეულებრივ ადამიანებს, ცხოველებს, ყვავილებსა და პეიზაჟებს, ანიჭებდა მათ საკუთარ უნიკალურ ინტერპრეტაციას. თავის ნამუშევრებში ფიროსმანიშვილი იყენებდა მარტივ და ხელმისაწვდომ მასალებს, როგორიცაა ზეთი, მელანი, ფანქარი და ნახშირი.

ფიროსმანიშვილის შემოქმედებისადმი ინტერესი მე-20 საუკუნის შუა ხანებში დაიწყო, როდესაც მისი ნამუშევრები დასავლეთ ევროპის მრავალ ქვეყანაში გამოიფინა. მას შემდეგ მხატვარი ცნობილი გახდა არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც.

ფიროსმანიშვილის შემოქმედება საქართველოს ფარგლებს გარეთ 1950-იან და 1960-იან წლებში გახდა ცნობილი ევროპაში მისი ნამუშევრების გამოფენების წყალობით. ამან მისი შემოქმედების პოპულარიზაციის პერიოდის დასაწყისი აღნიშნა, რამაც არა მხოლოდ ხელოვნების მოყვარულების, არამედ პროფესიონალების ინტერესიც გამოიწვია. ამჟამად მისი მრავალი ნამუშევარი საზღვარგარეთის მუზეუმებშია დაცული, როგორიცაა ერმიტაჟი სანქტ-პეტერბურგში, პუშკინის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი მოსკოვში, ლუვრი პარიზში, თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი ნიუ-იორკში და სხვა. თუმცა, მხატვრის მიმართ ყველაზე დიდი ინტერესი მის თანამემამულეებს აქვთ. მისი ნამუშევრების გამოფენები საქართველოში იმართება და მისი შემოქმედებისადმი მიძღვნილი თემატური ღონისძიებები იმართება. მირზაანში, სადაც ნინო ფიროსმანიშვილის მემორიალური კომპლექსი მდებარეობს, ყოველწლიურად იმართება მხატვრისადმი მიძღვნილი ფესტივალი „ფიროსმანობა“. ღონისძიების ფარგლებში გამოფენები, კონცერტები და თეატრალური წარმოდგენები იმართება.

ნიკო ფიროსმანიშვილისადმი მიძღვნილი ერთ-ერთი უახლესი გამოფენა 2018 წელს საქართველოს სახვითი ხელოვნების მუზეუმში გაიმართა, მხატვრის გარდაცვალებიდან 100 წლისთავის აღსანიშნავად. მასზე წარმოდგენილი იყო მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნამუშევრები, ასევე მისი ცხოვრებისა და შემოქმედების იშვიათი ექსპონატები. დღეს ნინო ფიროსმანიშვილის მემორიალური კომპლექსი არა მხოლოდ მუზეუმია, არამედ პოპულარული ადგილია ქართული ხელოვნებითა და ისტორიით დაინტერესებული ტურისტებისთვის. ექსპონატების და ექსპონატების გარდა, ვიზიტორებს შეუძლიათ გაეცნონ მხატვრის ცხოვრებასა და შემოქმედებას, ეწვიონ მის სახლს და ნახონ ადგილები, რომლებიც მან თავის ნახატებში გამოსახა.

სიცოცხლეში ნიკო ფიროსმანიშვილმა ვერასდროს მიიღო ის აღიარება, რაც სამშობლოში დაიმსახურა და XX საუკუნის შუა პერიოდამდე ნაკლებად ცნობილი დარჩა. მანამდე საქართველოში ფიროსმანის ნიჭის შესახებ მხოლოდ მცირე წრემ იცოდა. თუმცა, მისი გარდაცვალების შემდეგ, მისი ნამუშევრები სულ უფრო მეტ ყურადღებას იპყრობდა და პოპულარული გახდა როგორც საქართველოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ.

დღესდღეობით ნიკო ფიროსმანიშვილი საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ და საყვარელ მხატვრად ითვლება. მისი ნახატები ინახება საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში, ასევე საერთაშორისო მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებში. მისმა ზოგიერთმა ნამუშევარმა მაღალი ფასები მოიპოვა საერთაშორისო აუქციონებზე.

1960-იან წლებში საქართველომ აქტიურად დაიწყო ფიროსმანის ხელოვნების პოპულარიზაცია საერთაშორისო კულტურაში. 1968 წელს მხატვრის პირველი მასშტაბური გამოფენა საქართველოს ფარგლებს გარეთ მოსკოვში გაიმართა. შემდგომში გამოფენები გაიმართა ევროპის, ამერიკისა და აზიის სხვადასხვა ქალაქში.

დღესდღეობით, მირზაანში მდებარე ფიროსმანის მუზეუმი რჩება ერთ-ერთ ყველაზე მონახულებად მუზეუმად საქართველოში. აქ შეგიძლიათ გაიგოთ საინტერესო ინფორმაცია მხატვრის ცხოვრებისა და შემოქმედების შესახებ, ასევე ნახოთ მისი უნიკალური ნახატები და ხელნაწერები. გარდა ამისა, ყოველწლიურად მირზაანი მასპინძლობს ფიროსმანობის ფესტივალს, რომელიც დიდი მხატვრის ხსოვნას ეძღვნება. მიუხედავად იმისა, რომ ნიკო ფიროსმანიშვილის დაბადებიდან საუკუნეზე მეტი გავიდა, მისი შემოქმედება კვლავ აქტუალური და პოპულარულია. მისი ნახატები შთააგონებს მხატვრებსა და ხელოვნების მოყვარულებს მთელ მსოფლიოში, ხოლო მისი სახელი ნიჭისა და გენიოსის სიმბოლოდ იქცა, რომელიც თავის დროზე არ იყო აღიარებული

ძვირფასო მკითხველებო, თქვენი აზრი ჩვენთვის მნიშვნელოვანია! გთხოვთ, დატოვოთ თქვენი კომენტარები და დასვათ კითხვები ქვემოთ, რათა გავიგოთ, რა მოგეწონათ და რა არა და მომავალში შემოგთავაზოთ მეტი საინტერესო და ინფორმაციული კონტენტი. მოხარული ვიქნებით მივიღოთ თქვენი გამოხმაურება!

ასევე წაიკითხეთ

• ნიკო მარის სახლ-მუზეუმი დაბლაციხეში: ლინგვისტი