მუზეუმი მდებარეობს სოფელ ვარიანში, გორის მუნიციპალიტეტში, რეგიონის მუზეუმებს შორის. იაკობ გოგებაშვილი, ბავშვთა მწერალი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე, აქ დაიბადა 1841 წელს. მისი სახელობის სახლ-მუზეუმი 1958 წელს გაიხსნა, სოფელში კი ყოველწლიურად იმართება დღესასწაული „იაკობობა".
ექსპოზიცია მოიცავს ეთნოგრაფიულ ნივთებს, ჭურჭელს, ავეჯს, დოკუმენტებს, ფოტოებსა და მწერლის პირად ნივთებს, ასევე მისი სამუშაო კაბინეტის აღდგენილ გარემოს. ცენტრალურ ადგილს ექსპოზიციაში იკავებს ქართული ანბანის „დედა ენის" პირველი გამოცემები.
შეფასებებით, მუზეუმი განსაკუთრებით პოპულარულია სასკოლო ექსკურსიებში შაბათ-კვირას: გაითვალისწინეთ, რომ ჯგუფმა შეიძლება მთელი სივრცე დაიკავოს.
იაკობ გოგებაშვილის ცხოვრებასა და მემკვიდრეობაზე დაწვრილებით მოგვითხრობს სტატია სახლ-მუზეუმზე.
