კუმურდოს ტაძარი, რომელიც მდებარეობს ულამაზეს სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუმურდოში, მე-10 საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების დიდებული მოწმობაა. მისი ისტორია 964 წელს დაიწყო, როცა ქართველმა ხუროთმოძღვარმა საკოცარმა ეპისკოპოს იოანეს თაოსნობით ამ ტაძარს პირველი ქვის კედლები მეფე ლეონ III-ის ეპოქაში აღმართა. მოგვიანებით, ბაგრატ IV-ის დროს ტაძარს სამხრეთის მხრიდან მდგარი ნაგებობა შეემატა და XVI საუკუნეში მას რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა.
კუმურდოს ტაძარი საქართველოს მნიშვნელოვანი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. მიუხედავად იმისა, რომ ტაძარი დღემდე შემორჩენილია დაზიანებულ მდგომარეობაში, ჩამოინგრა მისი გუმბათის ნაწილი და თაღები, ხოლო დასავლეთი მხარე განადგურდა და გარკვეულწილად უგემურად აღადგინეს, იგი მაინც შთამბეჭდავია თავისი სიდიადითა და დახვეწილობით.
არქიტექტურულად ტაძარი დარბაზული ტიპის ნაგებობაა უნიკალური განლაგებით. ხუთი ნახევარწრიული აფსიდა და ერთი მართკუთხა მკლავი ქმნის შუქითა და მისტიკით სავსე შიდა სივრცეს. საოცარია ტაძრის დეკორი: სამკუთხა ნიშები, ყვავილოვანი და გეომეტრიული ნიმუშები, მახარებლებისა და საქართველოს სამეფო ოჯახის წევრების გამოსახულებები - ეს ყველაფერი შენობას უნიკალურ ხასიათსა და სილამაზეს ანიჭებს.
კუმურდოს ტაძარი არა მხოლოდ არქიტექტურული ძეგლია, არამედ უნიკალური ადგილია საქართველოს ისტორიასა და კულტურაში ჩაძირვისთვის. მნახველებს შეუძლიათ იგრძნონ უძველესი დროის სიდიადე მის წმინდა კედლებზე სეირნობისას და აღფრთოვანებული იყვნენ ქართველი ხელოსნების ოსტატობით, რომლებმაც თავიანთი იდეები განასახიერეს ტაძრის ქვასა და მორთულობაში.



















