ვახანის ქვაბები: კლდეში გამოკვეთილი სამონასტრო კომპლექსი
ვაჰანის ქვაბები (ვახანის ქვაბები) კლდეში ნაკვეთი სამონასტრო კომპლექსია (VIII-XVI საუკუნეები). კომპლექსი მდებარეობს ჯავახეთში, ასპინძიდან 27 კილომეტრში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე.
კომპლექსის ცენტრში დგას წმინდა გიორგის ეკლესია, რომლის ქვაბ-საკნები IX-XI საუკუნეებშია გამოკვეთილი. 1089 წელს ვანის მიწისძვრამ ქვაბები მნიშვნელოვნად დააზიანა. მონასტრის მფლობელმა, იჩკიტ გურგენისძემ, ამ ქვაბების აღდგენა 1186-1191 წლებში დაიწყო. მან აღადგინა წმინდა გიორგის ეკლესია და მიმდებარე საგვარეულო კარიბჭე, ხოლო შესასვლელში ქტიტორთა წარწერები ამოკვეთა. 1204 წელს ანტონ მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელმა კირქვის ბარიერი აღადგინა. 1204-1283 წლებში მონასტერს ჯავახეთის ერისთავი, თმოგველი, მართავდა. მათ დაადგინეს მონასტრის ტიპიკონი, „ვაჰანის ქვაბების წესდება“ (1204-1234), წმინდა გიორგის ეკლესიისთვის კარიბჭე და სამრეკლო დაამონტაჟეს და დარბაზული ეკლესია ააშენეს (1265-1283). 1283 წელს, მიწისძვრის შედეგად, ვაჰანის ქვაბები კვლავ განადგურდა. 1551 და 1576 წლებში ვაჰანის ქვაბებმა სპარსეთისა და ოსმალეთის შემოსევები განიცადეს. ამის შემდეგ მონასტერმა არსებობა შეწყვიტა.

ვაჰანის ქვაბები შედგება კედელში გამოკვეთილი 200 გამოქვაბულისგან (საკნები, კარიბჭეები, სამარხები, თავშესაფრები, საკომუნიკაციო გვირაბები, მსგავსი სათავსოები და ექვსი ეკლესია), რომლებიც 16 სართულზეა განლაგებული. შემორჩენილია წყალსაცავისა და სამი წყალმომარაგების ხაზის ნაშთები. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს რვა მარანი (ღვინის მარანი), კლდეში ნაკვეთი საწნახელი და კერამიკის სახელოსნო. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ ვაჰანის ქვაბების მშენებლობის დროს მიღებულმა სამშენებლო და არქიტექტურულმა გამოცდილებამ ვარძიაში კლდეში ნაკვეთი კომპლექსის შექმნას გაუხსნა გზა.
ვაჰანის ქვაბების ზედა სართულზე შემორჩენილია XII-XIII საუკუნეების ფრესკები, ასევე ისტორიული წარწერები (XV საუკუნე), მათ შორის მონაზვნების (გულკან და ანა რჩეულიშვილები, თუმიან გოჯიშვილები და სხვები) მიერ შესრულებული მხედრული ანბანით შესრულებული წარწერები. ისინი თავიანთ მწარე ბედს გლოვობენ. ამ ქალებმა კედელზე „ვეფხისტყაოსნის“ ორი სტროფი ამოკვეთეს.




44 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Судьба у здания монастыря трагичная. С такой радостью начала чтение и с каким сожалением закончила. Столько усилий вложено в восстановление после землятрясений и всё - таки добили здание, но огорчило то, что после нашествия османов и персов, монастырь полностью прекратил свое существование, никто больше не взялся за него. После раскопок много было обнаружено, что теперь напоминает о былом существовании монастыря.