საქართველოს სიწმინდეთა გული: კახეთის ეკლესიები, მონასტრები და სავანეები
🏛️ რა გვხვდება კახეთის სიწმინდეებს შორის
კახეთი საქართველოს ქრისტიანული მემკვიდრეობის ყველაზე მდიდარი რეგიონია. აქ განლაგებულია ბოდბე, ალავერდი, ნეკრესი, გრემი, იკალტო, შუამთა, დავით გარეჯა და ათეულობით სოფლის ეკლესია. ზოგიერთი IV საუკუნეშია, ზოგი XVI-ში. ყველა ცოცხალი მოქმედი სამონასტრო კომპლექსია.

კახეთი ოდითგანვე საქართველოს ქრისტიანული ცხოვრების ცენტრი იყო. IV საუკუნეში, ქართველთა მოქცევიდან ცოტა ხნის შემდეგ, ბოდბეში წმინდა ნინო გარდაიცვალა და იქვე დაიმარხა. ორი საუკუნის შემდეგ ასირიელი მამები კახეთის სხვადასხვა კუთხეში ეკლესიები და სავანეები დააარსებდნენ. მეფეები კახეთის ტაძრებში იგვირგვინებოდნენ, კახელი კათალიკოსები ალავერდიდან მართავდნენ ეკლესიის ცხოვრებას, ხოლო ნეკრესისა და გრემის ეპისკოპოსები მთელ ალაზნის ხეობაზე ვრცელდებოდნენ.
კახეთის ეკლესიებისა და მონასტრების სრული სია კახეთის ეკლესიების კატეგორიაშია სამ მუნიციპალიტეტად დაყოფილი: ახმეტის, ყვარლის, სიღნაღის, თელავის, საგარეჯოს, ლაგოდეხის. ეს სტატია შვიდ მთავარ ობიექტს სრულად განიხილავს, ალაზნის ხეობის მარშრუტებს გვთავაზობს და პრაქტიკულ რჩევებს ვიზიტამდე.
კახეთის ეკლესიები მუნიციპალიტეტების მიხედვით
გახსენით მუნიციპალიტეტი ობიექტამდე გადასასვლელად.
🕊️ სიღნაღი 1
🏛️ ახმეტა 1
⛪ თელავი 3
🏰 ყვარელი 2
🏜️ საგარეჯო 1
🗺️ კახეთის ეკლესიები და მონასტრები რუკაზე
Google Maps-ში გახსნა🕊️ ბოდბეს მონასტერი: წმ. ნინოს სამარხი

ბოდბეს მონასტერი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, სიღნაღიდან 2 კმ-ში დგას. ეს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სალოცავია მთელ საქართველოში.
IV საუკუნეში, ქართველთა ქრისტიანობაზე მოქცევისთანავე, წმინდა ნინო სამცხიდან კახეთში ჩამოვიდა. ქვემო კახეთში იგი გარდაიცვალა და მისივე სურვილით ბოდბეში დაიმარხა. მეფე მირიანმა III, ნინოს ხსოვნის პატივსაცემად, სწორედ მის სამარხზე ააგო პირველი ეკლესია. ასე გახდა ბოდბე კახეთის ეკლესიური ცხოვრების ერთ-ერთ ცენტრად: კახელი მეფეები გვირგვინდებოდნენ, ეპისკოპოსები ბოდბის კათედრაზე სხდებოდნენ.
დღეს ბოდბე ქალთა მოქმედი მონასტერია. სამლოცველოს ქვეშ წმ. ნინოს სამარხია, ტერიტორიაზე კი მის სახელობის წყარო. ასვლა შესაძლებელია ქვემოთ ბილიკით, ვინც ჯანმრთელობა ნებართავს. მომლოცველები მრავლად ჩამოდიან ნინოობის დღეს, 14 იანვარს, და ივნის-ივლისში, ზაფხულის სეზონის მწვერვალზე.
🏛️ ალავერდის ტაძარი: 55 მ კახეთის ცაზე
ალავერდის ტაძარი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ხეობაში, თელავიდან 20 კმ-ში დგას. ეს კახეთის სიმბოლოა, 55 მეტრი სიმაღლის ჯვარ-გუმბათოვანი ტაძარი, რომელიც ახლო-შორიდან ჩანს.

VI საუკუნეში სირიიდან ჩამოსული 13 ასირიელი მამის ერთ-ერთმა, იოსებ ალავერდელმა, ეს ადგილი შეარჩია სამყოფლად. ადგილობრივი მცხოვრების შემწეობით პირველი ეკლესია გაშენდა. V საუკუნეში, კახეთის მეფე კვირიკე III-ის დროს, პატარა ეკლესიის ადგილზე ახლა არსებული ტაძარი ამაღლდა. XI საუკუნემდე ალავერდი კახეთის მთავარი სასულიერო ცენტრი გახდა: კათოლიკოსები სწორედ ალავერდის კათედრას ეყრდნობოდნენ.
სექტემბერში, ალავერდობის დღეს (28 სექტემბერი, იოსებ ალავერდელის ხსოვნის დღე), ტაძარს ათობით ათასი მლოცველი და ტურისტი ეწვევა. ეს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ეკლესიური დღესასწაულია კახეთში. ტაძარში ბერებს ქვევრებში ღვინოც გამოდის.
🏰 ნეკრესი: პირველი ქრისტიანული ნაგებობა კახეთში
ნეკრესის სამონასტრო კომპლექსი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შილდასთან, ტყიან მთის ფერდობზე დგას. ყვარელიდან 10 კმ, თელავიდან დაახლ. 35 კმ.

ნეკრესი ძველ ქართულ ქალაქზე გაიზარდა, რომლის ისტორია ჩვ. წ. I–II საუკუნეებში იწყება. IV საუკუნეში, მეფე მიჰრდატის დროს, გაიმართა ის პატარა ბაზილიკა, რომელიც დღემდე ჩვენამდე მოაღწია. ეს ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ნაგებობაა საქართველოში. VI საუკუნეში 13 ასირიელი მამის ერთ-ერთი, აბიბოს ნეკრესელი, ნეკრესში დამკვიდრდა. მან ზოროასტრული ცეცხლის ქადაგება შეება, ამის გამო კი ირანელებმა სიკვდილით დასაჯეს.
კომპლექსი რამდენიმე ტერასაა: IV საუკუნის მცირე ბაზილიკა, VII საუკუნის სამეკლესიანი ბაზილიკა, VIII–IX საუკუნის გუმბათოვანი ეკლესია, სამეპისკოპოსო სახლი და სხვა ნაგებობები. ყველა ეს ობიექტი ერთ ფერდობზე, ტყეში, 1,5 კმ ასვლის შემდეგ ჩნდება. ასვლა მძიმეა, მაგრამ ალაზნის ხეობის ხედი მწვერვალიდან ანაზღაურებს.
🏰 გრემი: კახეთის სამეფოს დედაქალაქის ნაშთი
გრემის ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ყვარელიდან 25 კმ-ში მდებარეობს. გამაღლებული კლდის ზემოდან ყველაფერი ჩანს: ალაზნის ხეობა, კავკასიონი, ვენახები.

1466-დან 1616 წლამდე გრემი კახეთის სამეფოს დედაქალაქი იყო. XVI საუკუნეში კახეთი ეკონომიკური ზრდის პიკზე იყო, მეაბრეშუმეობა, მევენახეობა, სარეწაო: ქალაქი 40 ჰა ფართობს ფარავდა. 1565 წელს მეფე ლევანმა ააშენა მთავარანგელოზების ეკლესია, ნახატებით 1577 წლიდან. 1616 წელს შაჰ-აბასის შემოსევამ ქალაქი ნანგრევად აქცია. 1672 წელს კახელმა მეფეებმა დედაქალაქი თელავში გადაიტანეს.
დღეს მუზეუმ-ნაკრძალია. ეკლესია, სამეფო პალატი და სამრეკლო ტურისტებს ეახლება. გრემი და ნეკრესი ხშირად ერთ ამ მარშრუტში ჯდება ყვარლის გადასახედიდან.
📚 იკალტოს სავანე: ეკლესია და ქართული სახელმწიფო აკადემია
იკალტოს სავანე თელავის მუნიციპალიტეტში, თელავიდან 9 კმ-ში, ტყეში, ნახევრად ჩამალული.

VI საუკუნეში ასირიელი მამა ზენონ იკალტოელი სწორედ ამ ადგილს შეჩერდა. VIII–XIII საუკუნეებში კომპლექსი გაიზარდა. XI–XII საუკუნეებში აქ ფუნქციონირებდა ერთ-ერთი პირველი ქართული სამეცნიერო-საგანმანათლებლო დაწესებულება: ღვთისმეტყველება, ფილოსოფია, ასტრონომია, რიტორიკა, გეოგრაფია, გეომეტრია, გალობა, ქართული ენა, მევენახეობა. ტრადიციით, არარატ სასული, გვიანი XII საუკუნის პოეტი, ამ აკადემიაში ისწავლა.
1616 წელს შაჰ-აბასმა ის ნანგრევად აქცია. კომპლექსი სამი ეკლესიის, სარეფექტორიოს და სხვა ნაგებობების ნაშთია. სიჩუმე, ტყე, ნახევრად ნაქცევი ქვა: ეს ადგილი მოჩვენებასავით ჩანს.
🌿 შუამთა: ძველი და ახალი
შუამთის სამონასტრო კომპლექსი თელავის მუნიციპალიტეტში, თელავიდან 8 კმ-ში, ტყეში გზის ორ მხარეს.

ძველი შუამთა (Dzveli Shuamta) V–VI საუკუნეებია: სამი ბაზილიკური ეკლესია, ერთი გუმბათოვანი, ტყის სიღრმეში. ახალი შუამთა (Akhali Shuamta) XVII საუკუნეში, კახეთის მეფე თეიმურაზ I-ის მეუღლის, ხორეშანის, მიერ დაარსდა. იგი ამ ხეობის ჭაობებში სიკვდილით დასაჯეს სპარსელებმა. ახალი შუამთა მოქმედი ქალთა მონასტერია. ძველი შუამთა ვიზიტორებისთვის ღიაა.
🏜️ დავით გარეჯა: მღვიმის სამყოფელი უდაბნოში
დავით გარეჯა საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, აზერბაიჯანის საზღვარზე. ეს ყველაზე განსხვავებული ობიექტია კახეთში.

VI საუკუნეში ასირიელი მამა დავით გარეჯელი ალბომ-მთის კლდეებში გასახლდა. კლდიდან გამოჭრილი მღვიმეები მონასტრებად, სამლოცველოებად, საძინებლებად გადაიქცა. კომპლექსი ათეულობით კვ. კმ-ზე გაჭიმულია. XI–XII საუკუნეებში, ოქროს ხანაში, ეს იყო ქვეყნის ყველაზე მნიშვნელოვანი სულიერი, პოლიტიკური და ეკონომიკური ცენტრი. 1616 წელს შაჰ-აბასმა ის ასევე ნანგრევად აქცია.
კომპლექსის ნაწილი, კლდოვანი სიმაღლეებზე, ბრწყინვალე ფრესკებით, ახლა აზერბაიჯანის ტერიტორიაა. ამ ნაწილის ვიზიტი შეზღუდულია. ქართული მხარე ღიაა, ვიზიტ-ცენტრი ობიექტთან ახლოს. ვიზიტამდე გადაამოწმეთ პირობები.
🗺️ სამი მარშრუტი კახეთის ეკლესიებში
გზამკვლევი კახეთის სალოცავებში⬇️
📌 ვიზიტამდე გასათვალისწინებელი
კახეთის ეკლესიებში ყოფილხართ? გვიამბეთ, რომელი ობიექტი ყველაზე მეტად შეგატყვებინათ, ალავერდის მასობრივ ვიზიტი სჯობს თუ ნეკრესის სიჩუმე, და იყო თუ არა რაიმე, რისი ცოდნაც ვიზიტამდე გეტიქნებოდათ.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივნისისთვის. სამუშაო საათები, ვიზიტის პირობები (განსაკუთრებით დავით გარეჯა) და სეზონური ღონისძიებები შეიძლება შეიცვალოს.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
💬 ბოდბეს მონასტერი (წმ. ნინოს სამარხი), ალავერდის ტაძარი (55 მ, VI–XI სს.), ნეკრესი (IV სს-ის ბაზილიკა), გრემი (კახეთის ყოფილი დედაქალაქი), დავით გარეჯა (მღვიმის კომპლექსი). ეს ხუთი ყველა კახეთის ტურში შედის.
💬 მაისი–ოქტომბერი. სექტემბრის ბოლოს ალავერდობაა, ბევრი ხალხია. ივნისი–ივლისი ყველაზე პოპულარული თვეებია. შემოდგომა (სექტემბერი–ოქტომბერი) ბუნებრივად ლამაზია და ნაკლები ტურისტი.
💬 ალაზნის ხეობის ოთხი ძირითადი ობიექტი (ალავერდი, იკალტო, გრემი, ნეკრესი) ერთი გრძელი დღის ტურში ეტევა. ბოდბე სიღნაღთან ახლოს ცალკე ნახვა სჯობს. დავით გარეჯა გეოგრაფიულად განცალკევებულია.
💬 ავტოსადგომიდან 1,5 კმ ასვლა ფეხით. ან ადგილობრივი ჯიპ-ტაქსი, რომელიც ავტოსადგომთან ყოველთვის იმყოფება. ასვლა ჯანმრთელი ადამიანისთვის 30–40 წუთია. ხედი ალაზნის ხეობაზე ყოველ ძალისხმევას ანაზღაურებს.
💬 სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, სიღნაღიდან 2 კმ. ქალთა მოქმედი მონასტერია. შიგნით წმ. ნინოს სამარხია, ტერიტორიაზე მის სახელობის წყარო.
💬 ალავერდის ტაძარში, ყოველ წელს 28 სექტემბერს (იოსებ ალავერდელის ხსოვნის დღე). ეს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ეკლესიური დღესასწაულია კახეთში, ათობით ათასი ადამიანი ეწვევა.
💬 ქართული მხარე ღიაა. კომპლექსის ნაწილი, განმეორება და ლავრა, ახლა სადავო ტერიტორიაზეა. ვიზიტამდე გადაამოწმეთ პირობები ვიზიტ-ცენტრში.
💬 სირიიდან ჩამოსული 13 ბერი, რომლებმაც VI საუკუნეში საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ეკლესიები და მონასტრები დააარსეს. კახეთში დამკვიდრდნენ: იოსებ ალავერდელი (ალავერდი), ზენონ იკალტოელი (იკალტო), აბიბოს ნეკრესელი (ნეკრესი) და დავით გარეჯელი (დავით გარეჯა).




33 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
One of the must-see temples in Kakheti is the Alaverdi Cathedral. Situated in the Alazani Valley, this towering medieval masterpiece captivates visitors with its grandeur and historical significance. Its stunning architecture and intricate frescoes showcase the rich cultural heritage of Georgia.
Another gem in Kakheti is the Bodbe Monastery, located near the town of Sighnaghi. This sacred site is a pilgrimage destination as it houses the tomb of Saint Nino, who brought Christianity to Georgia in the 4th century. The tranquil atmosphere, beautiful gardens, and panoramic views make Bodbe Monastery a serene and spiritually uplifting place to visit.
For those seeking a more secluded and remote experience, the David Gareja Monastery complex is a hidden treasure. Located in the desert-like landscape on the border with Azerbaijan, this unique monastery offers a glimpse into Georgia's ancient monastic traditions. The intricate cave architecture, stunning murals, and panoramic views create an otherworldly ambiance that leaves a lasting impression.
Finally, no visit to Kakheti would be complete without seeing the iconic Tsinandali Estate. While not a traditional church, this historic estate holds cultural and historical significance. It is famous for its winemaking heritage and also hosts concerts and exhibitions, making it a cultural hub in the region.
These are just a few examples of the exceptional Christian temples in Kakheti, but there are many more waiting to be discovered. Whether you are a history enthusiast, a spiritual seeker, or simply someone who appreciates breathtaking architecture, exploring the temples of Kakheti will leave you with a deep appreciation for Georgia's cultural and religious heritage.
Также узнала, что первые поселения на территории Греми появились в эпоху позднего бронзового века. Но стратегическую и политическую значимость город приобрёл в XV веке, когда первый царь Кахетинского царства Георгий (1466-1476 гг) объявил Греми столицей.