💧 თერმული და ცხელი წყაროები საქართველოში: ბუნებრივი გზამკვლევი რეგიონების მიხედვით
💧 სად არის ცხელი წყაროები საქართველოში
თბილი წყალი მიწიდან თითქმის მთელ ქვეყანაში ამოდის, დედაქალაქიდან ჯავახეთის მთებამდე. სადღაც ეს ისტორიული გუმბათიანი აბანოებია, სადღაც საბჭოთა სანატორიუმები, სადღაც კი უბრალოდ ცხელი ნაკადი მდინარის ნაპირზე.
საქართველოში ცხელი წყალი დედაქალაქის სახელშიც კი ზის. „თბილი" სწორედ თბილს ნიშნავს, და ლეგენდა გვეუბნება, რომ მეფე ვახტანგ გორგასალმა ქალაქი მაშინ დააარსა, როცა მისი სანადირო შავარდენი ცხელ წყაროში ჩავარდა. სიმართლეა ეს თუ არა, თბილისის გოგირდის აბანოები ამ ადგილას მრავალი საუკუნეა დგას.
ეს გზამკვლევი სანატორიუმებზე კი არაა, არამედ თავად წყალზე: სად ამოდის ის ზედაპირზე, სად შეიძლება მასში ახლავე ჩაყვინთვა, რამდენი ხანი მოგზაურობაა და რა გელით ადგილზე. თუ სწორედ სამკურნალო კურორტი გჭირდებათ ექიმებითა და პროცედურებით, ეს ცალკე თემაა, მასზე ჩვენს მასალაშია საქართველოს ბალნეოლოგიური კურორტები.
🌊 არის თუ არა ცხელი წყაროები ბათუმში
მოკლე პასუხი, რომელიც ბევრს აწყენინებს: თავად ბათუმში ბუნებრივი ცხელი წყაროები არ არის. მაგრამ შორს წასვლა არ მოგიწევთ.
ყველაზე ახლოს ქობულეთია, დაახლოებით ნახევარი საათი მანქანით სანაპიროს გასწვრივ ჩრდილოეთით. იქ მუშაობს თერმული აბაზანები თავისუფლების ქუჩაზე, და ეს ყველაზე ხშირი პასუხია კითხვაზე, „ბათუმის მიდამოებში სად დავთბეთ ცხელ წყალში". გამოხმაურებებით, ადგილი მარტივია კურორტული ბრწყინვალების გარეშე, სამაგიეროდ ახლოსაა.
უფრო შორს ვარიანტები მეტია, მაგრამ ეს უკვე ერთდღიანი მოგზაურობაა. ბათუმიდან მასობრივად ატარებენ ექსკურსიებს ვანის მიდამოებში თერმულ აბაზანებთან, ნოქალაქევთან ცხელ წყაროებთან და წყალტუბოში, ხშირად მარტვილის კანიონებთან და პრომეთეს მღვიმესთან ერთად. თუ მანქანა გაქვთ, ასეთი მარშრუტის დამოუკიდებლად შედგენაც შეიძლება: ყველა ეს წერტილი იმერეთსა და სამეგრელოშია, ორ-სამ საათის სავალზე.
🏛️ თბილისის გოგირდის აბანოები
ქვეყანაში ყველაზე ხელმისაწვდომი და ყველაზე ქალაქური ვარიანტი.
აბანოები თავმოყრილია აბანოთუბანში, ძველ თბილისში, ნარიყალას ციხის ძირში. გარედან მათ ქვაფენილიდან ამოსული აგურის გუმბათებით და გოგირდის დამახასიათებელი სუნით ცნობთ. შიგნით არის როგორც საერთო დარბაზები, ისე ცალკე ოთახები, რომლებსაც საათობით ქირაობენ კომპანიით. მეაბანოეები გთავაზობენ ტრადიციულ ქისით მასაჟს, და მის შემდეგ კანს სულ სხვანაირად გრძნობ.
წყალი აქ გოგირდწყალბადიანი და ცხელია, ამიტომ მასში დიდხანს არ სხედან: ჩვეულებრივ რამდენჯერმე შედიან შესვენებებით.
კონკრეტული აბანოების მისამართები და აღწერები კატალოგშია: თბილისის აბანოები და საუნები. თბილისური წყლების სამკურნალო მხარეზე, თუ გაინტერესებთ, გვაქვს ცალკე სტატია თბილისის ბალნეოლოგიურ კურორტზე.
🍂 წყალტუბო და მისი რადონის წყაროები
თუ ცხელ წყაროებზე შემოდგომით მიდიხართ, წყალტუბო სიაში თითქმის ყოველთვის არის, და შემთხვევით არა: სწორედ შემოდგომით იზრდება აქ მოთხოვნა, როცა სიცხე მიდის და თბილ წყალში განსაკუთრებით სასიამოვნოა.
წყალტუბო ქუთაისიდან ნახევარ საათშია. ეს ძველი საბჭოთა კურორტია, რომელიც რადონ-კარბონატული წყლით გახდა ცნობილი: აღწერებით, მისი ტემპერატურა სხეულის ტემპერატურასთან ახლოსაა, ამიტომ მასში დიდხანს შეიძლება წოლა, ისე რომ არ გრძნობ, თითქოს გხარშავენ. თავად ქალაქი უჩვეულოა: მოქმედ აბაზანებთან საბჭოთა ეპოქის მიტოვებული სანატორიუმები დგას, და ბევრი ამ კონტრასტის გულისთვის ჩამოდის არანაკლებ, ვიდრე წყლისთვის.
დაწვრილებით ქალაქზე, კურორტის ისტორიასა და მიდამოებში რა ვნახოთ, ჩვენს სტატიაშია წყალტუბოზე. ახლოს, ნახევარ საათში, მთაში კიდევ ერთი ბალნეოლოგიური კურორტია, საირმე.
🔥 ნოქალაქევის ცხელი წყაროები მდინარე ტეხურზე
აი ის „ველური" ვარიანტი, რომლის გულისთვისაც ბევრი ეძებს ამ თემას.
ცხელი გოგირდის გამოსავლები მდებარეობს მდინარე ტეხურის ნაპირზე, ნოქალაქევის ციხესთან ფეხით სავალი ხიდიდან დინების აღმა, ორიოდე კილომეტრში. ცხელი წყალი კლდეებიდან ამოდის და მდინარის წყალს ერევა, ზოგან კი წლების განმავლობაში კარბონატული ნალექებისგან უჩვეულო თეთრი ნაღვენთები წარმოქმნა, გაყინულ ქაფს რომ ჰგავს.
მნიშვნელოვანია, გესმოდეთ, სად მიდიხართ: ადგილი კეთილმოუწყობელია. არ არის კაბინები, სალარო, პერსონალი, არც ნორმალური სახელი. ეს უბრალოდ ცხელი წყალია ბუნებაში. ზოგისთვის სწორედ ესაა მთავარი ხიბლი, ზოგისთვის კი მიზეზი, უფრო ცივილიზებული რამე აირჩიოს.
როგორ მივიდეთ. ქუთაისიდან დაახლოებით საათი მანქანით. საზოგადოებრივი ტრანსპორტით შეიძლება მარტვილიდან მარშრუტკით ჩამოსვლა და ნოქალაქევის ციხესთან ჩამოსვლის თხოვნა, შემდეგ ფეხით მდინარის გასწვრივ. მოგზაურთა აღწერებით, სამეგრელოში ცხელი გოგირდის წყაროები მხოლოდ ორ ადგილასაა: აქ და ცაიშში.
თავად ციხე და ძველი ქალაქი არქეოპოლისი ახლოს ღირს ერთდროულად ნახვა, მათზე ჩვენს სტატიაშია ნოქალაქევზე.
♨️ ბორჯომისა და სამცხე-ჯავახეთის ცხელი წყაროები
ბორჯომს მინერალური წყლით იცნობენ, მაგრამ აქ ბანაობაც შეიძლება, და ეს მთელ სიაში ერთ-ერთი ყველაზე სასიამოვნო წერტილია.
სად არის ბორჯომის წყარო. ცნობილი სასმელი წყარო ბორჯომის ცენტრალურ პარკშია, პავილიონში, სადაც თბილი მინერალური წყლის დასხმა და პირდაპირ ონკანიდან გასინჯვა შეიძლება. ეს ცხელი მინერალური წყლის წყაროა, და მისი გემო, პატიოსნად გავაფრთხილებთ, მოყვარულისთვისაა: თბილი, მომლაშო, სუნით.
სად ვიბანაოთ. თუ პარკში უფრო ზემოთ გაივლით, ბორჯომის გოგირდის აუზებთან გახვალთ: ღია აუზებთან თბილი წყლით ტყის შუაგულში. განსაკუთრებით კარგია აქ გრილ დღეს, როცა წყლის თავზე ორთქლი ადის.
დაწვრილებით თავად ქალაქსა და მის წყალზე, სტატიაშია ბორჯომზე. ახლოს, ბაკურიანშიც არის გოგირდის წყარო.
უფრო სამხრეთით, ჯავახეთში, მოგზაურები ასახელებენ თერმულ აუზებსა და გოგირდის აბაზანებს ასპინძაში, ვარძიასა და აბასთუმანში. ეს მარტივი ადგილებია კურორტული ბრწყინვალების გარეშე, მაგრამ მოსახერხებელია მათი დამატება ვარძიის კლდის ქალაქში მოგზაურობისთვის.
🌿 საქართველოს ნაკლებად ცნობილი ცხელი წყაროები
ხმაურიანი სახელების გარდა, საქართველოში სავსეა ადგილები, სადაც თბილი წყალი არის, ხალხმრავლობა კი არა.
ცაიში ზუგდიდთან, ნოქალაქევთან ერთად სამეგრელოს მეორე ცხელი გოგირდის წყარო. მენჯი სენაკის რაიონში, დასავლეთ საქართველოს კიდევ ერთი ბალნეოლოგიური კურორტი. ნუნისის ხეობა ხარაგაულის რაიონში, თბილი მინერალური აბაზანებითა და გარშემო ტყით. და ნაბეღლავი გურიის მთებში, უფრო მინერალური წყლით ცნობილი, ვიდრე ბანაობით.
ცალკე ისტორიაა ახტალა გურჯაანში. ეს ცხელი წყარო კი არაა, არამედ სამკურნალო ტალახის კურორტი, მაგრამ მას ხშირად გვერდით ახსენებენ, ამიტომ ვიტყვით, რომ არ აგერიოთ.
📅 როდის წავიდეთ ცხელ წყაროებზე
საუკეთესო დრო შემოდგომა და ზამთარია. სექტემბერი, ოქტომბერი, ნოემბერი, ქალაქის აბანოებისთვის კი მთელი ზამთარი. თბილი წყალი გრილ დღეს სულ სხვა სიამოვნებაა, ვიდრე ივლისის სიცხეში, როცა ცხელი აუზიდან ერთ წუთში გინდა ამოხტე.
ზაფხულშიც წყაროები მუშაობს, უბრალოდ სჯობს იქ დილით ადრე ან საღამოს წახვიდეთ. ხოლო ველურ გამოსავლებთან, როგორიცაა ნოქალაქევი, მშრალი პერიოდი ღირს აირჩიოთ: ხანგრძლივი წვიმების შემდეგ მდინარე მატულობს, და წყალთან მისვლა ძნელი ხდება.
როგორ მდებარეობს წყაროებიანი რეგიონები მთავარ გზებთან მიმართებით, მოსახერხებელია ვნახოთ ჩვენს საქართველოს რუკაზე.
თან წაიღეთ ძველი ჩუსტები და პირსახოცი, რომელიც არ გენანებათ. გოგირდის სუნი ქსოვილში დიდხანს რჩება, ველურ წყაროებთან კი ქვები სრიალა, და ფეხშიშველა სიარული უსიამოვნოა.
და შეათავსეთ. იმერეთისა და სამეგრელოს ცხელი წყაროები კანიონების, მღვიმეებისა და ძველი ციხეების გვერდითაა. ნოქალაქევი ადვილად ერთიანდება მარტვილის კანიონთან, წყალტუბო პრომეთეს მღვიმესთან, ბორჯომი ვარძიასთან. დღე დატვირთული გამოდის, საღამო კი თბილ წყალში იდეალურად ასრულებს მას.
ყოფილხართ ცხელ წყაროებზე საქართველოში? უთხარით Madloba-ს, სად იბანავეთ, რამდენად ცხელი იყო წყალი, რამდენი გადაიხადეთ და იყო თუ არა ხალხმრავლობა. განსაკუთრებით ღირებულია ახალი გამოხმაურებები ველურ წყაროებზე: მათი მდგომარეობა სეზონიდან სეზონამდე უფრო სწრაფად იცვლება, ვიდრე გზამკვლევები ახლდება.
ინფორმაცია აქტუალურია 2026 წლის სექტემბრისთვის. ბუნებრივი წყაროების მდგომარეობა, მათთან მისასვლელი, აბანოების სამუშაო რეჟიმი და ფასები იცვლება. ღია წყაროებში წყლის ტემპერატურის შესახებ ცნობები ერთმანეთს არ ემთხვევა, ამიტომ კონკრეტულ ციფრებს არ ვასახელებთ. მინერალურ და გოგირდის წყალში ბანაობა მკურნალობას არ ცვლის: ქრონიკული დაავადებების, გულისა და წნევის პრობლემების, ორსულობის დროს ექიმს გაესაუბრეთ.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
💬 თავად ბათუმში ბუნებრივი ცხელი წყაროები არ არის. ყველაზე ახლოს ქობულეთის თერმული აბაზანებია, დაახლოებით ნახევარი საათის სავალზე ჩრდილოეთით. ბათუმიდან ექსკურსიებიც ტარდება ვანის, ნოქალაქევისა და წყალტუბოს წყაროებზე.
💬 მდინარე ტეხურის ნაპირზე, ნოქალაქევის ციხესთან ფეხით სავალი ხიდიდან დინების აღმა, ორიოდე კილომეტრში. ადგილი კეთილმოუწყობელია, კაბინებისა და პერსონალის გარეშე. ქუთაისიდან დაახლოებით საათი მანქანით, მარტვილიდან მარშრუტკით შეიძლება ჩამოსვლა.
💬 აბანოთუბანში, ძველ ქალაქში, ნარიყალას ციხის ძირში. აბანოების ცნობა აგურის გუმბათებით ადვილია. არის საერთო დარბაზები და ცალკე ოთახები, რომლებსაც საათობით ქირაობენ.
💬 შემოდგომით წყალტუბოზე მოთხოვნა ტრადიციულად იზრდება: თბილი რადონის წყალი განსაკუთრებით სასიამოვნოა, როცა ზაფხულის სიცხე მიდის. ზამთარსა და გაზაფხულზე წასვლაც კარგია, ზაფხულში კი დილა ან საღამო სჯობს.
💬 ცნობილი სასმელი წყარო ბორჯომის ცენტრალურ პარკშია, პავილიონში, სადაც თბილი მინერალური წყლის გასინჯვა პირდაპირ ონკანიდან შეიძლება. თუ პარკში უფრო ზემოთ გაივლით, ღია გოგირდის აუზებთან გახვალთ, სადაც ბანაობა შეიძლება.
💬 დიახ, ცენტრალური პარკის ზედა ნაწილში, გოგირდის აუზებში. ეს ღია აუზებია თბილი წყლით ტყის შუაგულში, განსაკუთრებით სასიამოვნო გრილ ამინდში.
💬 მხოლოდ იქ, სადაც წყარო სასმელად არის მოწყობილი, მაგალითად ბორჯომის პავილიონში. ველური გამოსავლებიდან, როგორიცაა მდინარე ტეხურის წყაროები, წყალს არ სვამენ.
💬 წყალში გოგირდწყალბადი ვერცხლს აშავებს. სამკაულები სჯობს წინასწარ მოიხსნათ, რომ მერე მათი გაწმენდა არ მოგიწიოთ.
💬 არა. გულის დაავადებების, წნევის პრობლემების, ორსულობისა და ქრონიკული დაავადებების დროს ბანაობამდე ექიმს ღირს გაესაუბროთ. ცხელი წყალი ორგანიზმზე სერიოზულ დატვირთვას იძლევა, განსაკუთრებით თუ მასში დიდხანს იჯდებით.
0 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში