💧 ჯანდარის ტბა: სახელმწიფო საზღვარი ტბის შუაზე გადის
ჯანდარის ტბა ერთი მზერით
ტრანსსასაზღვრო წყალსაცავი საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვარზე: სახელმწიფო საზღვარი ტბის შუაზე, პირდაპირ წყალზე გადის. 10,6 კმ², 20+ სახეობის თევზი, გადამფრენი ფრინველების მნიშვნელოვანი გაჩერება. გარდაბნიდან 12 კმ.
ჯანდარის ტბა საქართველოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ქვემო ქართლში მდებარეობს. მისი განმასხვავებელი თვისება, რომელიც მსოფლიოში ტბების სულ მცირე ნაწილს აქვს: სახელმწიფო საზღვარი საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის პირდაპირ ტბის წყლის გავლით, შუაზე გადის. ქართველი მეთევზე და აზერბაიჯანელი მეთევზე ორასი მეტრის მოშორებით შეიძლება იყვნენ, ყოველი თავის ქვეყანაში.
ტბის ქართულ სანაპიროს გარდაბნის მუნიციპალიტეტი, ქვემო ქართლი ეკუთვნის; უახლოესი სოფელი ჯანდარია. აზერბაიჯანულ სანაპიროზე — აღსტაფის რაიონი, უახლოესი სოფელი — აგგელი.
📜 წყალსაცავი, არა ბუნებრივი ტბა
ჯანდარის ტბა ბუნებრივ წყლის სხეულს ჰგავს, მაგრამ წარმოშობით ნაყარი წყალსაცავია. წყალი მიეწოდება არა მიწისქვეშა წყლიდან, არამედ მდ. მტკვრიდან გარდაბნის მაგისტრალური არხის გავლით, რომელიც 1870-იან წლებში, ანუ სამხრეთ კავკასიაში რუსული მმართველობის პერიოდში, ავაშენეს. თავდაპირველად მარიინის სახელს ატარებდა. სწორედ ამ არხმა შექმნა და ინარჩუნებს ტბას ერთნახევარი საუკუნის განმავლობაში.
ჯანდარი კავკასიის რუკებზე 1823 წლიდან ფიგურირებს, რაც მას რეგიონის ერთ-ერთ კარგად დოკუმენტირებულ წყლის ობიექტად ხდის.
🤝 1993 წლის საერთაშორისო შეთანხმება
რადგან ტბა ტრანსსასაზღვრო ობიექტია, მისი შევსება სახელმწიფოთაშორისი ხელშეკრულების საგანია. 1993 წლის დასაწყისში აზერბაიჯანის მელიორაციის კომიტეტსა და საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს შესაბამის განყოფილებას შორის შეთანხმება გაფორმდა:
საქართველო ყოველწლიურად ტბაში 70 მლნ მ³ წყალს მიაწვდის მტკვრიდან. 50 მლნ მ³ მიდის აღსტაფის რაიონის 8500 ჰა სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების სასარგებლოდ. დარჩენილი 20 მლნ მ³ ტბის ეკოლოგიური წონასწორობის შენარჩუნებისთვის.
ეს სამხრეთ კავკასიის ორ სახელმწიფოს შორის მოქმედი წყლის თანამშრომლობის ერთ-ერთი იშვიათი მაგალითია.
🦆 ფრინველები: გადამფრენების მნიშვნელოვანი გაჩერება
ჯანდარი ფრინველების დაკვირვებისთვის მნიშვნელოვანი ადგილია. გაზაფხულისა და შემოდგომის მიგრაციის დროს აქ ბევრი წყლის ფრინველი ჩერდება: პელიკნები, სხვადასხვა სახეობის იხვები, ყანჩები, ბაყბაყები. სანაპირო ლელქაშ-ისლამის სარტყელი ბუდობისა და კვების იდეალური პირობებია.
ფრინველების დაკვირვების საუკეთესო დრო — ადრე გაზაფხული (მარტი-აპრილი) და შემოდგომა (სექტემბერი-ოქტომბერი). ბინოკლი წაიღეთ: გადამფრენის პერიოდში ტბაზე ათასობით ფრინველი ერთდროულად შეიძლება იყოს. პელიკნები ყველაზე შთამბეჭდავი სტუმრებია.
🐟 თევზი და თევზაობა
ტბაში 20-ზე მეტი სახეობის თევზი ბინადრობს. მათ შორისაა კობრი, ორბი, ქამა, ამური, კასპიური ჩქარა და ხრამული (Capoeta) — კავკასიური ენდემური თევზი, მტკვრის აუზისთვის დამახასიათებელი. ქართულ სანაპიროზე ადგილობრივი მოსახლეობა ტბაზე თევზაობს.
🏺 მახლობლად: არქეოლოგიური ძეგლები
ტბის შემოგარენი ისტორიული ძეგლებით მდიდარია, თუმცა ტურისტები მათ თითქმის არ სტუმრობენ. ჯანდარის სიახლოვეს კეშიქჩიდაგის კომპლექსის 9 კურგანული ძეგლია. ასევე — კარადიუზის, კარაბიღისა და სარიბურუნის სადგომები, აშელური პერიოდისა და მუსტიერული კულტურის ძეგლები, ანუ ადრეული ადამიანის ეპოქა. სამხრეთ კავკასიაში ეს ერთ-ერთი იმ იშვიათ რაიონთაგანია, სადაც ასეთი კონცენტრაციაა წინაისტორიული ცხოვრების კვალი წყლის სხეულის სიახლოვეს.
🚗 როგორ მოხვდეთ
თბილისიდან დაახლოებით 50 კმ, გარდაბნიდან 12 კმ. გზა ასფალტიანია. ქართულ სანაპიროზე უახლოესი სოფელი ჯანდარია.
🗺️ რა ნახოთ მახლობლად
მრავალწყაროს ფერადი მთები — ქვიშაქვისა და ზღვის მარილის ზოლებიანი ბორცვები იმავე ნახევარუდაბნოში, დაახლოებით 20 კმ. ერთ დღეში ადვილად გაერთიანდება.
მრავალწყაროს წყალსაცავი — ჟანგისფერი ბორცვების გარემოცვაში, 510 მ სიმაღლეზე, ლამაზი ტბა.
დავით გარეჯის მონასტერი — კლდეში გამოკვეთილი სამონასტრო კომპლექსი გარეჯის უდაბნოში, დაახლოებით 60 კმ.
ჯანდარის ტბაზე თევზაობდით ან უბრალოდ იყავით? გაიზიარეთ Madloba-ზე: რამდენი ფრინველი ნახეთ, თევზი კარგად იჭერა თუ არა და როგორია ქართული სანაპიროს ახლანდელი სახე. ეს სხვა მოგზაურებს ეხმარება.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივნისისთვის. თევზაობის წესები შეიძლება შეიცვალოს, მოგზაურობამდე გადაამოწმეთ.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქართლი, გარდაბნიდან 12 კმ-ზე და თბილისიდან დაახლოებით 50 კმ-ზე. სახელმწიფო საზღვარი საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის ტბის შუაზე, პირდაპირ წყლის გავლით, გადის.
არა. ტექნიკურად ეს ნაყარი წყალსაცავია: იკვებება მდ. მტკვრიდან გარდაბნის მაგისტრალური არხის გავლით, რომელიც 1870-იანი წლებში, რუსული მმართველობის პერიოდში, ავაშენეს.
„გელ" (Göl) — აზერბაიჯანული სიტყვა „ტბის" მნიშვნელობით. „Candargöl" ამ წყლის ობიექტის აზერბაიჯანული სახელია. ქართულ რუკებზე — ჯანდარის ტბა.
ქართულ სანაპიროზე ადგილობრივი მოსახლეობა ამ ტბაზე თევზაობს. ტბაში 20-ზე მეტი სახეობის თევზია, მათ შორის კობრი, ორბი და ქამა. თევზაობის წესების განახლება ვიზიტამდე გადაამოწმეთ.
მიგრაციის დროს (გაზაფხული და შემოდგომა): პელიკნები, სხვადასხვა სახეობის იხვები, ყანჩები, ბაყბაყები. ლელქაშ-ისლამის სანაპირო ბუდობის კარგ პირობებს ქმნის.
მრავალწყაროს ფერადი მთები (~20 კმ), მრავალწყაროს წყალსაცავი, დავით გარეჯის მონასტერი (~60 კმ). ყველაფერი ერთ დღეში, თბილისიდან, გაერთიანდება.
4 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Ein bisschen Sorge bleibt, ob man wirklich Ruhe findet oder nicht von der Umgebung abgelenkt wird. Der Gedanke, ein Stück Natur zu genießen, abseits von allem Trubel, klingt so attraktiv und doch kommt das große Fragezeichen: Gibt es da wirklich einen Platz, wo man ungestört sein kann? Ich frage mich, ob jemand Erfahrungen hat, die das bestätigen?
我一直在想，除了钓鱼和野餐，还有什么其他活动可以让我们更好地享受这个地方呢？