შალვა ამირანაშვილის მუზეუმი: ხელოვნება და ოქროს ფონდი თბილისში
🏛️ ხელოვნების მუზეუმი · ⏱️ 2–3 საათი · 📍 რუსთაველის გამზირი, 1, თბილისი
🖼️ რა უნდა იცოდეთ ვიზიტამდე
| 📍 მისამართი | რუსთაველის გამზირი, 1, თბილისი. პარლამენტის შენობის პირდაპირ |
| 📅 დაარსდა | ოფიციალურად — 1920 წ. კოლექციების ფორმირება დაიწყო XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან |
| 🏗️ შენობა | არქიტექტორი — იტალიელი ჯუზეპე ბერდარდაჩი. დამკვეთი — მეცენატი იაკობ ზუბალაშვილი |
| 🗃️ კოლექცია | 40 000-ზე მეტი ექსპონატი: ქართული, ევროპული, აღმოსავლური ხელოვნება |
| 💎 ოქროს ფონდი | 500+ ექსპონატი. ძვ.წ. VII ს. — ახ.წ. XIX ს. ხატები, ტრიპტიქები, ტიხრული მინანქრის უდიდესი კოლექცია მსოფლიოში |
| 🕐 სამუშაო საათები | ყოველდღე, ორშაბათისა და სახელმწიფო დღესასწაულების გარდა |
| 💰 შესვლა | უფროსები — 3 ლარი. 6 წლამდე ბავშვები და შშმ პირები — უფასოდ. გადაამოწმეთ ფასები ვიზიტამდე |
🧭 ვისთვის არის ეს სტატია
ამირანაშვილის მუზეუმი არ არის ის ადგილი, რომელსაც ერთ საათში დაათვალიერებ. აქ ადამიანები კონკრეტული მიზნით მოდიან: რათა იხილონ ფიროსმანი მთლიანობაში და არა თითო-თითო ნახატი სხვადასხვა გალერეაში; რათა გაიგონ, რა არის ტიხრული მინანქარი და რატომ არის სწორედ ქართული კოლექცია უდიდესი მსოფლიოში; რათა პირისპირ შეხვდნენ ანჩისხატსა და ხახულის ტრიპტიქს. ეს სტატია მათთვისაა, ვისაც სურს ამ მუზეუმს გააზრებულად ესტუმროს.
🏛️ შენობა და ისტორია: იტალიელი, მეცენატი და განძი პარიზიდან
მუზეუმის შენობა რუსთაველის გამზირზე, 1 ნომერში — პარლამენტის პირდაპირ — მხოლოდ ლამაზი როდია. ის სპეციალურად ხელოვნების ნიმუშების გამოსაფენად აშენდა. პროექტის ავტორი გახდა იტალიელი არქიტექტორი ჯუზეპე ბერდარდაჩი, რომელიც საქართველოში ქართველმა მეცენატმა და მეწარმემ, იაკობ ზუბალაშვილმა მოიწვია.
კოლექციების ფორმირება ჯერ კიდევ XIX საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო, თუმცა მუზეუმის დაარსების ოფიციალურ წლად 1920 ითვლება. თავიდანვე გადაწყდა: ეს კრებული სახელმწიფო საკუთრება იქნებოდა და ყველასთვის ღია გახდებოდა.
კოლექცია რამდენიმე წყაროდან შეიკრიბა — წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებიდან, საქართველოს საეკლესიო და ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმებიდან, ეროვნული გალერეიდან, ძველი ქართული ხელოვნების მუზეუმიდან და მეტეხიდან.
საგანძურის ისტორია
1921 წელს საქართველოს მენშევიკურმა მთავრობამ ევაკუაციის დროს ოქროს ფონდის ნაწილი საფრანგეთში გაიტანა. ექსპონატები იქ ოც წელზე მეტხანს დარჩა და სამშობლოში მხოლოდ 1945 წელს დაბრუნდა. დღეს ისინი მუდმივი ექსპოზიციის ნაწილია. განსაკუთრებული განცდაა, როცა დგახარ იმ ნივთის წინაშე, რომელმაც ორ კონტინენტზე იმოგზაურა.
2004 წლიდან მუზეუმი საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სისტემაში შედის.
💎 ოქროს ფონდი: 500 ექსპონატი ოცდაათი საუკუნიდან
„ოქროს ფონდი“ — მუზეუმის მთავარი ფასეულობაა. ქრონოლოგიურად იგი მოიცავს პერიოდს ძვ.წ. VII საუკუნიდან ახ.წ. XIX საუკუნემდე და 500-ზე მეტ ექსპონატს იტევს.
- ხახულის ტრიპტიქი — ქართული შუა საუკუნეების ოქრომჭედლობის შედევრია, რომელიც XII საუკუნეში, მეფე დავით აღმაშენებლის ეპოქაში შეიქმნა. ცენტრალური ხატი — ღვთისმშობლის გამოსახულებაა ოქროს ჭედურობაში, რომელიც შემკულია მინანქრით, ძვირფასი ქვებითა და მარგალიტებით. ეს მთელი ქართული კულტურის ერთ-ერთი უმთავრესი არტეფაქტია.
- ანჩისხატის სასწაულთმოქმედი ხატი — ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე თაყვანისცემული ხატია საქართველოში. მუზეუმში ინახება მისი ორიგინალი.
- ტიხრული მინანქრის უდიდესი კოლექცია. ეს მსოფლიო რეკორდია. მსოფლიოში არსად არ არის ტიხრული მინანქრის კოლექცია, რომელიც შეედრება აქ დაცულ საგანძურს. ტიხრული მინანქარი შრომატევადი ტექნიკაა, რომლის დროსაც ლითონის ფირფიტაზე იქმნება ტიხრები (უჯრედები) და ივსება სხვადასხვა ფერის მინისებრი მასით. შუა საუკუნეების საქართველოში ამ ტექნიკამ უმაღლეს დონეს მიაღწია.
🎨 ნიკო ფიროსმანი: ყველაზე სრული კოლექცია
მუზეუმში ინახება ნიკო ფიროსმანის (ნიკოლოზ ფიროსმანაშვილი, 1862–1918) ნამუშევრების ყველაზე სრულყოფილი კოლექცია. ის იყო თვითნასწავლი ქართველი მხატვარი, რომელმაც სიღარიბეში იცხოვრა, მაგრამ დატოვა შემოქმედება, რომელსაც დღეს მთელ მსოფლიოში სწავლობენ.
ფიროსმანი მხოლოდ ეროვნული სიამაყე არ არის. ეს არის ადამიანი, რომელმაც სამყაროს აღქმის თავისი უბრალო, უშუალო და ამავდროულად ღრმა ხედვით შექმნა განსაკუთრებული მხატვრული ენა. მუზეუმში შესაძლებელია თვალი მიადევნოთ მის გზას: ადრეული ნამუშევრებიდან გვიანდელ პერიოდამდე.
დამთვალიერებლები, რომლებიც აქ პირველად მოდიან, ხშირად აღიარებენ: ისინი არ მოელოდნენ, რომ მის ტილოებთან ასე დიდხანს შეყოვნდებოდნენ.
🌍 კიდევ რა ინახება მუზეუმში
- ქართველი მხატვრები. ფიროსმანის გარდა — ლადო გუდიაშვილისა და სხვა ქართველი ოსტატების კოლექცია. დაზგური ფერწერა და კამერული ქანდაკება.
- ევროპული ხელოვნება. ექსპონატებს შორისაა რენესანსის ეპოქის გერმანელი მხატვრის, ლუკას კრანახის ტილო. ასევე ილია რეპინისა და ივან აივაზოვსკის ნამუშევრები.
- ეგვიპტური, ირანული, ინდური, ჩინური, იაპონური ხელოვნება. აღმოსავლური მინიატურები — ცალკეული და ძალიან დეტალური განყოფილებაა.
- აღმოსავლური კოლექცია — ხალიჩები და გობელენები. ქსოვა, როგორც ხელოვნების ცალკეული სახეობა, რომელიც განსაკუთრებულ დროს მოითხოვს.
- სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორია — დაკავებულია ისტორიული ფასეულობების შესწავლითა და კონსერვაციით. მუშაობს მუზეუმის შიგნით.
🐱 მარკიზი — მუზეუმის კატა
მუზეუმს ჰყავს ცოცხალი თილისმა — კატა მარკიზი, რომელიც შენობაში ცხოვრობს და დიდი ხანია დამთვალიერებლების საყვარელი ბინადარი გახდა. თუ გაგიმართლებთ — მას დარბაზებში სეირნობისას შეხვდებით.
ნუ შეეცდებით მთელი მუზეუმის ერთბაშად მოცვას — 40 000 ექსპონატი რამდენიმე ვიზიტს მოითხოვს. თუ მხოლოდ ერთი დღე გაქვთ, პრიორიტეტები წინასწარ შეარჩიეთ: ან ოქროს ფონდი (და მაშინ მინიმუმ ერთი საათი მხოლოდ მას დაუთმეთ), ან ფიროსმანი, ან ევროპელები. აუცილებლად შეიარეთ ტიხრული მინანქრის დარბაზში — ეს სწორედ ის შემთხვევაა, როცა „მსოფლიოში უდიდესი კოლექცია“ რეალობაში კიდევ უფრო შთამბეჭდავია, ვიდრე ფურცელზე ჟღერს.
🗺️ როგორ დაგეგმოთ ვიზიტი
1️⃣ მოდით გახსნისთანავე — მუზეუმი მუშაობს ყოველდღე, ორშაბათის გარდა. სამუშაო დღეებში ნაკლები ხალხია.
2️⃣ დაიწყეთ ოქროს ფონდით — ეს ყველაზე დატვირთული განყოფილებაა. ხახულის ტრიპტიქი და ტიხრული მინანქრის კოლექცია მშვიდ დათვალიერებას მოითხოვს.
3️⃣ გადადით ნიკო ფიროსმანის განყოფილებაში — მიეცით თავს დრო თითოეული ტილოს წინაშე. ნუ იჩქარებთ.
4️⃣ დაათვალიერეთ ევროპული და რუსული ხელოვნების განყოფილება — კრანახი, რეპინი, აივაზოვსკი საინტერესო კონტრასტს ქმნიან ქართულ ნამუშევრებთან.
5️⃣ შეიხედეთ აღმოსავლურ კოლექციაში ხალიჩებით, გობელენებითა და მინიატურებით.
6️⃣ მუზეუმში იმართება დროებითი გამოფენებიც — გადაამოწმეთ, რა გამოფენა მიმდინარეობს თქვენი ვიზიტის დროს.
💬 რას ამბობენ დამთვალიერებლები
„განსაკუთრებით შთამბეჭდავი იყო ნიკო ფიროსმანისა და ლადო გუდიაშვილის ნამუშევრების იხილვა. მიხარია, რომ მუზეუმი ხელმისაწვდომია დემოკრატიულ ფასებში. სასიამოვნოდ გავოცდი, რომ 6 წლამდე ბავშვებისთვის და შშმ პირებისთვის შესვლა უფასოა.“
„ვესტუმრე და გაოგნებული დავრჩი ქართველი მხატვრების ნამუშევრების კოლექციით. შესანიშნავი ადგილია ხელოვნების მოყვარულთათვის, განსაკუთრებით შთამბეჭდავია შუა საუკუნეების ხატები და აღმოსავლური მინიატურები.“
„გაოცებას იწვევს ერთ ადგილას თავმოყრილი ხელოვნების ნიმუშების რაოდენობა. პირადად ჩემთვის ძალიან საინტერესოა ნიკო ფიროსმანის შემოქმედება — ასეთი ნიჭი, რომელიც სიღარიბეში გარდაიცვალა. და მხოლოდ სიკვდილის შემდეგ დაფასდა მისი ნახატები სათანადოდ.“
„ასევე წამიკითხავს, რომ ევროპელი ოსტატების ნახატების, ეგვიპტური, ირანული, ინდური, ჩინური და იაპონური ხელოვნების ძეგლების გარდა, მუზეუმი ცნობილია ნიკო ფიროსმანის ნახატების უმდიდრესი კოლექციით.“
🏁 ღირს თუ არა წასვლა
ამირანაშვილის მუზეუმი თბილისში ერთ-ერთი იმ მცირედთაგანია, სადაც რამდენჯერმე უნდა მიხვიდე. მსოფლიო რეკორდი ტიხრულ მინანქარში, საფრანგეთის ემიგრაციაში მყოფი საგანძურის ისტორია, ფიროსმანის ყველაზე სრული კოლექცია, XII საუკუნის ხახულის ტრიპტიქი და ლუკას კრანახი ერთ ჭერქვეშ. შესვლა სამი ლარია და დაკეტილია მხოლოდ ორშაბათობით.
ℹ️ მუზეუმი დაკეტილია ორშაბათობით და სახელმწიფო დღესასწაულებზე. ბილეთების ფასები და სამუშაო საათები გადაამოწმეთ ვიზიტამდე — ინფორმაცია შეიძლება შეიცვალოს. შესვლა უფასოა 6 წლამდე ბავშვებისთვის და შშმ პირებისთვის. მუზეუმი შედის საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სისტემაში. ინფორმაცია აქტუალურია პუბლიკაციის მომენტისთვის.
ყოფილხართ ამირანაშვილის მუზეუმში? რამ მოახდინა თქვენზე ყველაზე ძლიერი შთაბეჭდილება — ოქროს ფონდმა, ფიროსმანის კოლექციამ, ტიხრულმა მინანქარმა თუ რაიმე სრულიად მოულოდნელმა? გაგვიზიარეთ — ჩვენ ყველა კომენტარს ვკითხულობთ ❤️
❓ ხშირად დასმული კითხვები
💬 მისამართი: რუსთაველის გამზირი, 1, თბილისი — პარლამენტის შენობის პირდაპირ. შენობა სპეციალურად მუზეუმისთვის აშენდა: იგი დააპროექტა იტალიელმა არქიტექტორმა ჯუზეპე ბერდარდაჩიმ ქართველი მეცენატის, იაკობ ზუბალაშვილის შეკვეთით.
💬 დაარსების ოფიციალური წელია 1920, თუმცა კოლექციების ფორმირება ჯერ კიდევ XIX საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო. მუზეუმი თავიდანვე ჩაფიქრებული იყო, როგორც ყველასთვის ღია სახელმწიფო კრებული.
💬 ხახულის ტრიპტიქი — ქართული შუა საუკუნეების ხელოვნების ერთ-ერთი უმთავრესი შედევრია. შექმნილია XII საუკუნეში მეფე დავით აღმაშენებლის ეპოქაში. ცენტრალური სახეა ღვთისმშობლის ხატი ოქროს ჭედურობაში, შემკული მინანქრით, მარგალიტებითა და ძვირფასი ქვებით. ინახება მუზეუმის ოქროს ფონდში.
💬 ტიხრული მინანქარი არის ტექნიკა, რომელშიც შუა საუკუნეების საქართველომ უბადლო მწვერვალებს მიაღწია. ლითონზე იქმნებოდა ტიხრები, რომლებიც ფერადი მინისებრი მასით ივსებოდა. VIII–XII საუკუნეების ქართველმა ოსტატებმა ეს ხელოვნება სრულყოფილებამდე მიიყვანეს, და ამ ნივთების კრებული ამირანაშვილის მუზეუმში აღიარებულია უდიდესად მსოფლიოში.
💬 მუზეუმში დაცულია ნიკო ფიროსმანის (ნიკოლოზ ფიროსმანაშვილი, 1862–1918) ნამუშევრების ყველაზე სრულყოფილი კოლექცია. ის იყო თვითნასწავლი ქართველი მხატვარი, რომელიც სიღარიბეში გარდაიცვალა და სიკვდილის შემდგომ იქნა აღიარებული. სწორედ აქ შეგიძლიათ იხილოთ მისი, როგორც მხატვრის გზა მთლიანად და არა ცალკეული ნამუშევრებით.
💬 1921 წელს საქართველოს მენშევიკურმა მთავრობამ ევაკუაციის დროს მუზეუმის ოქროს ფონდის ნაწილი დროებით საფრანგეთში გაიტანა. ექსპონატები სამშობლოში მხოლოდ 1945 წელს დაბრუნდა და დღეს მუდმივი ექსპოზიციის განუყოფელი ნაწილია.
💬 ზრდასრულთა ბილეთი — 3 ლარია. 6 წლამდე ბავშვებისთვის და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის შესვლა — უფასოა. მოსწავლეებისთვის მოქმედებს შეღავათიანი ფასი. აქტუალური ფასები გადაამოწმეთ ვიზიტამდე. მუზეუმი დაკეტილია ორშაბათობით და სახელმწიფო დღესასწაულებზე.
💬 დიახ. ექსპონატებს შორისაა რენესანსის ეპოქის გერმანელი ოსტატის, ლუკას კრანახის ტილო, ასევე ილია რეპინისა და ივან აივაზოვსკის ნამუშევრები. კოლექციის აღმოსავლური ნაწილი მოიცავს ეგვიპტურ, ირანულ, ინდურ, ჩინურ და იაპონურ ხელოვნებას, მათ შორის უნიკალურ მინიატურებსა და ხალიჩებს.
46 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Bütün bu dokular arasında kaybolmak, derin düşüncelere dalmak ve geçmişe bir nebze de olsa tanıklık etmek kocaman bir deneyim. Zaman kavramı yok oluyor burada. 🤯 Kimi zaman hayran kalıyor, kimi zaman da düşündürüyor. Sanatın gücü işte tam burada, belki de en beklenmedik anlarda kendini gösteriyor. Tbilisi'ye yolunuz düştüğünde, bu müzeyi atlamayın. Sadece görsel bir şölen değil, duygusal bir yolculuk. 🔥🖼️