საქართველო: ქვეყნის უძველესი ისტორია

ქართველი ხალხისა და სახელმწიფოებრიობის ისტორია დროში შორს მიდის. ტერიტორია, რომლის საზღვრებშიც მდებარეობს თანამედროვე ქართული სახელმწიფო, დასახლებული იყო პირველი ხალხით მრავალი ათასწლეულის წინ, ჯერ კიდევ პალეოლითის ხანაში. სწორედ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს უძველესი ადამიანის ნაშთები, დათარიღებული მეცნიერების მიერ 1,8 მილიონი წლის წინ. საქართველოს უძველესი ისტორია მომხიბლავი და მრავალმხრივია, სავსეა ნათელი მოვლენებითა და პერიპეტიებით.

სახელმწიფოებრიობის დაბადებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ტერიტორიის ხელსაყრელმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ: დაცული იყო ჩრდილოეთიდან მთებით და სამხრეთ-დასავლეთით შავ ზღვაზე წვდომა, მდიდარი ნაყოფიერი მიწებითა და მინერალური საბადოებით, დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ხალხებს აკავშირებდა მიწების გავლით სავაჭრო გზებით.

ძველი ქართული სახელმწიფოები კოლხურ და იბერიულ სამეფოებად ითვლებიან. პირველი კოლხური სამეფო გაჩნდა დაახლოებით მეორე ათასწლეულში. მეორე-ძვ. წ. VI საუკუნეში და დაიკავა დასავლეთ საქართველოს ტერიტორია შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან მისასვლელით. კოლხეთის სამეფომ დიდი როლი ითამაშა ქართველ ტომთა გაერთიანებაში. კოლხეთის შესახებ ცნობები გვხვდება ძველ ბერძნულ მითებში: პრომეთე მიჯაჭვული იყო კოლხეთის მთებზე. მაგრამ ყველაზე ცნობილი იყო მითი ოქროს საწმისის შესახებ, რომელიც ინახებოდა ძველ კოლხურ სამეფოში.

იბერიის სამეფო (სხვაგვარად ცნობილია როგორც ქართლის სამეფო) წარმოიშვა ძვ.წ. 537 წელს თანამედროვე საქართველოს აღმოსავლეთ ტერიტორიაზე. ძველ და ბიზანტიურ წყაროებში სახელმწიფო იბერიის სახელითაა ცნობილი, მაგრამ ადგილობრივი მოსახლეობა თავს ქართველს უწოდებდა. აქედან მოდის ქვეყნის სახელი-საქარტველო.

შემდგომში, სამეფოების ტერიტორია მიმზიდველი გახდა უფრო ძლიერი მეზობელი სახელმწიფოებისთვის და მუდმივად თავს ესხმოდნენ გარედან. წ. II საუკუნეში სამეფო დაიპყრო პონტიაკის სახელმწიფომ, შემდეგ კი რომმა.

ახ. წ. I საუკუნიდან საქართველოში დაიწყო ახალი რელიგიის, ქრისტიანობის შეღწევა. თავდაპირველად, იგი ბერძნებმა დასავლეთში გაავრცელეს, მაგრამ სახელმწიფოს გაქრისტიანების ძირითადი პროცესი მტკიცედ არის დაკავშირებული განმანათლებლის – წმინდა ნინოს სახელთან. IV საუკუნეში, მეფე მირიანის მეფობის დროს, ახალი რელიგია გახდა სახელმწიფო რელიგია. ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად, ნინომ შეძლო სიბრმავის მეფის განკურნება და მან ბრძანა პირველი ქრისტიანული ეკლესიის დაარსება. ქრისტიანობის ოფიციალურ რელიგიად გამოცხადება საქართველოს განსხვავებული ნაწილების გამაერთიანებელ ფაქტორს წარმოადგენდა და განაპირობა ჩვენს ეპოქამდე წარმოშობილი ქართული დამწერლობის განვითარება.

V საუკუნეში ქართლის მეფემ ვახტანგ I გორგასალმა დააარსა ქალაქი თბილისი (ქართული "თბილიდან" – თბილი). ლეგენდის თანახმად, ქალაქის დადების გადაწყვეტილება ნადირობის დროს მიიღეს, როდესაც დაჭრილი ცხოველი მეფის წინ თბილ გოგირდოვან გაზაფხულზე განიკურნა.

VII საუკუნის დასაწყისიდან კოლხეთი და ქართლი ირანის სასანიდების მმართველობის ქვეშ მოექცა, ხოლო ამ საუკუნის შუა წლებიდან ისინი არაბებმა დაიპყრეს. არაბთა სახალიფოს მძლავრმა ისლამურმა სახელმწიფომ, რომელმაც დაიმორჩილა ირანის, პალესტინის ტერიტორიები და არაერთი სხვა, ჩამოაყალიბა თბილისის საამირო საქართველოს აღმოსავლეთით.

მერვე საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო ქართული მიწების არაბთა მმართველობისგან განთავისუფლება, რასაც შედეგად მოჰყვა არაბთა სახალიფოსგან დამოუკიდებელი რეგიონების: კახეთის, აფხაზეთისა და ქართველის გაჩენა. IX საუკუნის დასაწყისისთვის თითქმის მთელი ქვეყანა, თბილისის ემირატის ტერიტორიის გამოკლებით, არაბებისგან დაიპყრეს და XI საუკუნის დასაწყისში თბილისის ემირატმა საბოლოოდ შეწყვიტა არსებობა.

მე-10 საუკუნისათვის ქართული ეროვნება ძირითადად განვითარებული იყო, ხოლო ქართლი მომავალი ქართული სახელმწიფოს ბირთვად იქცა.

დაწვრილებით თანამედროვე საქართველოს შესახებ მადლობის კატალოგში. ჩვენ შევაგროვეთ უახლესი ინფორმაცია არა მხოლოდ ქვეყნის უძველესი ისტორიის, არამედ იმ ღირსშესანიშნაობების შესახებ, რომლებიც დღემდე შემორჩა. ასევე ვებგვერდზე ნახავთ ყველა ორგანიზაციის დეტალურ აღწერას დიდ ქალაქებში, საკონტაქტო დეტალებით და მომხმარებელთა მიმოხილვით.