🏛️ ყვარელის ფულის მუზეუმი: 26 საუკუნის ნუმიზმატიკა VI ს-დან ჩვ.წ.-მდე
რა უნდა იცოდეთ ვიზიტამდე
საქართველოში ერთადერთი მუზეუმი, სრულად ფულს მიძღვნილი. 2987 ექსპონატი, 26 საუკუნე. 2001 წელს თბილისში გაიხსნა, შემდეგ ყვარელში გადავიდა. შესვლა უფასოა.

თუ თბილისში ეროვნული ბანკის ფულის მუზეუმს ეძებთ, მთავარი, რაც უნდა იცოდეთ: მუზეუმი გადავიდა. კოლექცია, რომელიც ეროვნული ბანკის თბილისის შენობასთან იყო, ახლა ყვარელშია, კახეთის აღმოსავლეთში. გადასვლა შეგნებული გადაწყვეტილება იყო: ყვარელი ილია ჭავჭავაძის სამშობლოა, ვისი სახელიც ქართული საბანკო საქმის ისტორიას განუყოფლად უკავშირდება.
ეს საქართველოში ერთადერთი მუზეუმია, სრულად ფულს მიძღვნილი. სხვა ქართულ მუზეუმებში ძველი მონეტები სხვა ექსპონატებთან ერთად ჩანს. აქ ფული თავად არის თემა: VI საუკუნის ძვ.წ. საქართველოს ტერიტორიაზე მოჭრილი პირველი მონეტებიდან დღეს მიმოქცევაში არსებულ ბანკნოტებამდე.
🏛️ ისტორია: დამოუკიდებლობის იუბილედან კახეთამდე
მუზეუმი 2001 წელს, საქართველოს დამოუკიდებლობის 10 წლის იუბილეს წელს, ეროვნული ბანკის მხარდაჭერით გაიხსნა. თავდაპირველად ის თბილისში, ეროვნული ბანკის მთავარ შენობასთან მდებარეობდა, და მაშინვე რამდენიმე ათასი ექსპონატი შეიკრიბა.

ყვარელში გადასვლის გადაწყვეტილება ლოგიკური იყო: ეს ილია ჭავჭავაძის სამშობლოა, მწერლისა და საზოგადო მოღვაწისა, რომელმაც XIX საუკუნის ბოლოს საქართველოს პირველი სახალხო ბანკი დააარსა და ქვეყანაში ცივილიზებული ფინანსური საქმის ტრადიცია ჩაუყარა საფუძველი. ყვარელში გახსნისას ეროვნული ბანკის აღმასრულებელმა დირექტორმა გიორგი მელაშვილმა განაცხადა: „ყვარელი ის ადგილია, სადაც დიდი ილია დაიბადა. მისი სახელი ქართული საბანკო ტრადიციის ჩამოყალიბებას უკავშირდება. სრულიად ლოგიკურია, რომ სწორედ აქ გაიხსნას მუზეუმი, რომელიც ფულის ისტორიას გააცნობს ვიზიტორებს". დღეს მუზეუმი რუსთაველის ქუჩაზე მდებარე ეროვნული ბანკის შენობის პირველ სართულს იკავებს.
კოლექციაში რა ინახება
2987 ექსპონატი, 26 საუკუნე: VI ს. ძვ.წ.-დან ჩვ.წ.-მდე. კოლექცია ქრონოლოგიურადაა განლაგებული და ყოველი განყოფილება ყვება, ვინ გაიარა ამ მიწაზე.

კოლხური თეთრები, VI ს. ძვ.წ. ნამდვილ საქართველოს ტერიტორიაზე მოჭრილი ყველაზე ადრეული მონეტები. პატარა ვერცხლის კვადრატები მარცვლოვანი ზედაპირით: ჩვეულებრივ მონეტებს არაფრით ჰგავს, მაგრამ ესენი, კოლხეთის პირველი ფული.
ანტიკური ხანა და მეზობელი სახელმწიფოები. ალექსანდრე მაკედონელის სტატერი, რომის რესპუბლიკისა და იმპერიის მონეტები, პართიული და სასანიდური დრაქმები, ქართულ-სასანიდური მონეტები ქართული წარწერებით სპარსულ ბლანკებზე, არაბულ-ქართული დირჰემები. ყოველი მონეტა ვაჭრობის ან დაპყრობის კვალია.
ქართველი მეფეები. დემეტრე I-ის, გიორგი III-ის, დედოფალ თამარის, ლაშა-გიორგისა და რუსუდანის მონეტები. XII–XIII საუკუნეების ქართული სახელმწიფოებრიობის აყვავება ფულზეც აისახება. აქვეა 1387 წელს თბილისში (მაშინ ტფილისი) მოჭრილი ვერცხლის გრივენი თემურის ეპოქიდან.

შუასაუკუნეების ევროპა და აღმოსავლეთი. ვენეციური დუკატები, თურქული ალთუნი, ირანული აბაზი, ავსტრიული და პოლონური თალერები, ტრაპიზონული ასპრები. მონღოლური პერიოდი ცალკე განყოფილებაშია.
ახალი დრო. 1804–1834 წლებში თბილისში მოჭრილი ქართულ-რუსული მონეტები, რუსეთის იმპერიასთან შეერთების შემდეგ. 1917 წლის ბანკნოტები, რევოლუციის შემდეგ გამოშვებული. შოთა რუსთაველის, აკაკი წერეთლისა და ილია ჭავჭავაძის სახელობის მონეტები.
თანამედროვე სამყარო. ერთი დარბაზი მთლიანად დღევანდელ ფულს ეთმობა ყველა კონტინენტიდან: ბანკნოტები და მონეტები გეოგრაფიული პრინციპით. ცალკე ვიტრინაში, ბანკნოტების ნიმუშები, რომლებიც მიმოქცევაში ვერ შევიდა.
თუ ბავშვებთან ერთად მოდიხართ, შესასვლელთან იკითხეთ საგანმანათლებლო პროგრამა „მოგზაურობა ფულის სამყაროში": ის სპეციალურად მოსწავლეებისთვისაა შექმნილი და ჩვეულებრივ ექსკურსიაზე გაცილებით საინტერესოა. სტუდენტებისთვის ცალკე პროგრამაა გადასახადებსა და ცენტრალური ბანკის ფუნქციებზე. ყველა ექსკურსია ხელმისაწვდომია ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე.
📚 საგანმანათლებლო პროგრამები
მუზეუმი მხოლოდ გამოფენად კი არ მუშაობს. მოსწავლეებისთვის ორი პროგრამაა: „მოგზაურობა ფულის სამყაროში" და „რას ამბობს სიმდიდრე". სტუდენტებისთვის: „ფული საქართველოში: წარსული და აწმყო", „ფული და საგადასახადო სისტემები საქართველოში", „ეროვნული ბანკის ფუნქციები და საქმიანობა". ეს სტრუქტურირებული ექსკურსიებია ვიზუალური მასალებით, ჩვეულებრივი ლექციები კი არა.
პერიოდულად დროებითი გამოფენები იმართება. 2019 წელს ქართული სსრ-ის ეპოქის ფულზე, 2021 წელს ქართული სამეფოს მონეტებზე. მიმდინარე გამოფენები moneymuseum.nbg.gov.ge-ზეა მოცემული.

📍 როგორ მოხვდეთ
მუზეუმი ყვარელის ცენტრშია, რუსთაველის ქ. 10, ეროვნული ბანკის შენობაში. ქალაქის ნებისმიერი ცენტრალური ადგილიდან რამდენიმე წუთის სავალია.
🚗 მანქანით: თბილისიდან დაახლოებით 110 კმ თელავის გავლით, 1,5–2 საათი. თელავიდან ყვარელამდე 35 კმ, დაახლოებით 40 წუთი.
🚌 ყვარელამდე მარშრუტკა სამგორის სადგურიდან ან ისნის მეტროდან გადის. გზა დაახლოებით 2 საათია, ღირებულება 10–12 ₾. უკანა გზის განრიგი წინასწარ გაარკვიეთ.
🗺️ რა ნახოთ მახლობლად
ყვარელი კახეთის რამდენიმე ძლიერ ობიექტთანაა ახლოს. ფულის მუზეუმი ნებისმიერ მათგანთან ერთ დღეში კარგად ეჯდება.

გრემის ციხე-ეკლესია. XVI საუკუნის სამეფო კომპლექსი ყვარელიდან დაახლოებით 15 კმ-ში: სიმაგრის კოშკი, მთავარანგელოზთა ეკლესია და ხედები ალაზნის ველზე. გვიანი შუასაუკუნეების კახეთის ერთ-ერთი საუკეთესო არქიტექტურული ძეგლი.

ნეკრესის მონასტერი. ალაზნის ველის ზემოთ, გორაკზე, დაახლოებით 15 კმ. IV–VIII საუკუნეების რამდენიმე ეკლესია და ღია ტერასა მთის პანორამით. ძირიდან მხოლოდ ჯიპ-შატლებით ადიან.
ხარების ღვინის გვირაბი. 7,7 კმ მიწისქვეშა გვირაბი კლდეში, ღვინის შესანახად გათხრილი, დეგუსტაციებით და ექსკურსიებით. ყვარელის სიახლოვეს.
ყვარელი თავად მშვიდი, სასიამოვნო ქალაქია დურუჯის მდინარის გასწვრივ პარკით და სანაპირო ბილიკით. რეგიონის ყველა ღირსშესანიშნაობა კახეთის განყოფილებაშია Madloba-ზე.
ყვარელის ფულის მუზეუმი მოინახულეთ? დატოვეთ შეფასება Madloba-ზე: გაიზიარეთ, კოლექციიდან რა დაგამახსოვრდათ, ექსკურსია ჩაიტარეთ თუ არა და თბილისიდან მოგზაურობა რამდენ ხანს გაგრძელდა. ეს სხვა ვიზიტორებს ეხმარება.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივნისისთვის. სამუშაო საათები და პროგრამების განრიგი შეიძლება შეიცვალოს: მოგზაურობამდე ტელეფონით ან ოფიციალურ საიტზე გადაამოწმეთ.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
დიახ. საქართველოს ეროვნული ბანკის ფულის მუზეუმი 2001 წელს თბილისში გაიხსნა და მოგვიანებით ყვარელში გადავიდა. თბილისის მისამართი აღარ არსებობს. აქტუალური მისამართი: რუსთაველის ქ. 10, ყვარელი, კახეთი.
არა. შესვლა ყველა ვიზიტორისთვის უფასოა. მუზეუმში ეროვნული ბანკის საიუბილეო მონეტებისა და გამოცემების შეძენა შეიძლება.
2026 წლის ივნისის მდგომარეობით: ხუთშაბათი–ორშაბათი 9:00–18:00. სამ–ოთხშაბათი დახურულია. მოგზაურობამდე ტელეფონით +995 322 29 66 04 ან moneymuseum.nbg.gov.ge-ზე გადაამოწმეთ.
2987 ექსპ. VI ს. ძვ.წ.-დან XXI საუკუნემდე: კოლხური თეთრები, ალექსანდრე მაკედონელის სტატერი, ქართველ მეფეთა მონეტები (თამარი, ლაშა-გიორგი, რუსუდანი), არაბული და ბიზანტიური მონეტები, ევროპული თალერები და დუკატები, საბჭოთა საქართველოს ფული, თანამედროვე ბანკნოტები და მონეტები მსოფლიოს ყველა კუთხიდან.
მანქანით თელავის გავლით დაახლოებით 110 კმ, 1,5–2 საათი. მარშრუტკით სამგორის სადგურიდან ან ისნის მეტროდან, დაახლოებით 2 საათი. მუზეუმი ყვარელის ცენტრშია, რუსთაველის ქ. 10, ნებისმიერი გაჩერებიდან რამდენიმე წუთის სავალი.
დიახ. მოსწავლეებისთვის: „მოგზაურობა ფულის სამყაროში" და „რას ამბობს სიმდიდრე". სტუდენტებისთვის ცალკე პროგრამები ქართული ფულის ისტორიასა და ეროვნული ბანკის ფუნქციებზე. ექსკურსიები ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე. ტელეფონით წინასწარ შეთანხმება ჯობია.
გრემის ციხე-ეკლესია (15 კმ), ნეკრესის მონასტერი (15 კმ), ხარების ღვინის გვირაბი. რეგიონის ყველა ღირსშესანიშნაობა კახეთის განყოფილებაშია Madloba-ზე.
ასევე წაიკითხეთ




33 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Кроме древних монет, здесь есть современные купюры и литература на данную тему. Думаю разок можно сходить на такую выставку.