შოთა რუსთაველის ძეგლი დგას პაატა ნათენაძის ქუჩაზე, ახალციხის ცენტრში, ქალაქის ღირსშესანიშნაობებსა და დასასვენებელ ადგილებს შორის. ძეგლის გარშემო მოწყობილია მწვანე ზონა სეირნობისთვის.
ძეგლის ისტორიაზე დაწვრილებით მოგვითხრობს სტატია რუსთაველის ძეგლზე ახალციხეში.
შოთა რუსთაველი, ქართული ეროვნული ეპოსის „ვეფხისტყაოსნის" ავტორი და ქართული ოქროს ხანის ცენტრალური ფიგურა, დაიბადა დაახლოებით 1160-1172 წლებში, მის ცხოვრებაზე ცოტა რამ არის ცნობილი. თავად მეტსახელი „რუსთაველი" გვარი კი არა, ტერიტორიული ეპითეტია, რაც „რუსთავიდან" ან „რუსთავის მფლობელს" ნიშნავს: ისტორიული სოფელი რუსთავი, პოეტის სამშობლო, სწორედ მესხეთშია, ისტორიულ რეგიონში, სადაც დღეს ახალციხე დგას, და არ უნდა აგერიოთ თბილისთან ახლოს მდებარე თანამედროვე ქალაქ რუსთავთან. პოემის დასკვნით სტრიქონებში რუსთაველი პირდაპირ ასახელებს თავს მესხად, ანუ მესხეთის შვილად, რაც ხსნის, რატომ დაუდგეს ძეგლი სწორედ ამ ქალაქში.
ფართოდ გავრცელებული გადმოცემით, იერუსალიმის ქართული ჯვრის მონასტრიდან მოძიებული დოკუმენტის საფუძველზე, რუსთაველი თამარ დედოფლის კარზე ხაზინადრად მსახურობდა: დოკუმენტი მას „მაღალ ხაზინადარს" და მონასტრის მფარველს უწოდებს. პოეტმა ბიზანტიაში მიიღო განათლება, სადაც ფილოსოფიასა და რიტორიკას სწავლობდა, ხოლო მისი პოემა თამარ დედოფლის მეფობის განდიდებას მიეძღვნა.














