გურჯაანის დიდების მემორიალური მუზეუმი მეორე მსოფლიო ომისადმი მიძღვნილ ერთ-ერთ ყველაზე შემაძრწუნებელ ძეგლს წარმოადგენს საქართველოში. ის 1978 წლის 9 მაისს გაიხსნა და ალაზნის ველს გადაჰყურებს გორაკზე. მემორიალი ეძღვნება ათასობით ქართველ ჯარისკაცს, რომლებიც ფრონტიდან არ დაბრუნებულან და 2.5 ჰექტარ ფართობს მოიცავს.
კომპლექსის ცენტრალურ ელემენტს წარმოადგენს 20 მეტრიანი ბრინჯაოს ქანდაკება „ჯარისკაცის მამა“, რომელიც ცნობილმა მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილმა შექმნა. მასზე გამოსახულია ხანში შესული გლეხი, რომელიც ომში შვილს ეძებს. 80 ტონიანი მონუმენტი მამობრივი ტკივილისა და ეროვნული მეხსიერების სიმბოლოდ იქცა.
ძეგლის უკან გადაჭიმულია „მარადისობის კედელი“, რომელზეც 4000 მსხვერპლის სახელია ამოტვიფრული. კომპლექსში ასევე შედის სვანური კულის სტილში აგებული ხუთი კოშკი, რომელთაგან თითოეული ომის ერთ წელს - 1941 წლიდან 1945 წლამდე - სიმბოლურად გამოხატავს.
მუზეუმის შენობაში 126 ექსპონატია: მედლები, წერილები, ფრონტის ხაზზე მომუშავე დღიურები, დოკუმენტები და ომის მონაწილეთა პირადი ნივთები. გამოფენა ხაზს უსვამს ქართველი ხალხის წვლილს ფაშიზმზე გამარჯვებაში.
ადგილზე არის ამფითეატრი ფილმების ჩვენებებისა და ლექციებისთვის. ყოველწლიურად, 9 მაისს, აქ ენთება მარადიული ალი, იმართება შეხვედრები ვეტერანებთან და ექსკურსიები სკოლის მოსწავლეებისთვის. მუზეუმი ღიაა ყოველდღე (ორშაბათის გარდა), შესვლის საფასურია 2 ლარი, გიდით ტური კი 3 ლარი.
ეს ადგილი აუცილებლად უნდა მოინახულოს ყველამ, ვისაც სურს გაიგოს, თუ როგორ იხსენებს საქართველო თავის გმირებს. სიჩუმე, ხედები, სიმბოლოები და რეალური ადამიანური ისტორიები ამ მემორიალს განსაკუთრებულს ხდის.
