აფხაზეთის გუდაუთის რაიონის მუნიციპალიტეტში მდებარე სოფელ წებელდაში დგას წებელდის ციხე - ისტორიული მნიშვნელობით გამორჩეული არქიტექტურული ძეგლი. დღეს, რუსეთის ფედერაციის მიერ აფხაზეთის ტერიტორიის ოკუპაციის მიუხედავად, ეს კომპლექსი აგრძელებს შთაბეჭდილებას თავისი დიდებული სილამაზითა და მდიდარი ისტორიით.
დიდებული სადამკვირვებლო კოშკები, უძველესი ეკლესიის შენობები, სასახლის ნანგრევები და სიმაგრეები შთამბეჭდავ ანსამბლს ქმნის. წებელდას ციხის ერთ-ერთ ეკლესიაში არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ფრესკული მხატვრობის უნიკალური ფრაგმენტები, რომლებიც ასახავს უძველეს ამბებს.
VI საუკუნეში ბიზანტიელმა ისტორიკოსმა პროკოპი კესარიელმა წებელდას ციხე შეაფასა, როგორც ლაზთა სამეფოს თავდაცვის სისტემის საკვანძო სიმაგრე. ეს იყო კარგად გამაგრებული ნაგებობა, რომელსაც სტრატეგიული პოზიცია ეკავა. დღეს, მიუხედავად დროის სირთულეებისა, ციხის გალავნის სიგრძე 150 მეტრია, სიგანე კი 50 მეტრი. გალავნის კუთხეებში აღმართულია ძლიერი კოშკები, განსაკუთრებით შთამბეჭდავია ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი ნახევარწრიული მოხაზულობით. ამ კოშკის ჩრდილოეთ მხარეს სამი სარკმელი ავსებს გამოსახულებას და განსაკუთრებულ საიდუმლოს ანიჭებს მას.
კომპლექსის მდგომარეობა ყურადღებას და ზრუნვას მოითხოვს, მაგრამ მიუხედავად დროის გამოწვევებისა, წებელდას ციხე კვლავაც რჩება საქართველოს მდიდარი ისტორიის მნიშვნელოვან მტკიცებულებად. ვიწვევთ მკვლევარებს და ისტორიის მოყვარულებს წარსულში წარსულში, სადაც ამ არქიტექტურული სასწაულის თითოეული ქვა თავის უნიკალურ ისტორიას მოგიყვებათ.
წებელდინის ციხის სტუმრები აღმოაჩენენ სიძველის სიდიადეს და ქართული მემკვიდრეობის სილამაზეს. ამ ადგილის მონახულება ღირს ყველასთვის, ვინც აფასებს უნიკალურ ისტორიულ ადგილებს, რომლებიც გარშემორტყმულია აფხაზეთის დიდებული ბუნებით.
