ქართული ვაზი

საქართველო ღვინის სამშობლოდ ითვლება. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს შემდეგი: უძველესი საწნახელი ოთახი (ყურძნის წვენის გამოწურვის კერძები), ქვევრი (ჭურჭელი ღვინის შესანახად), მევენახეობისთვის გამოყენებული სხვადასხვა იარაღები და ჭურჭელი. ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე, არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, ძვ. წ. VI-V ათასწლეულით დათარიღებული ყურძნის თესლი აღმოჩნდა.

ყურძნის კულტურამ უდიდესი როლი ითამაშა საქართველოში როგორც წარმართულ, ისე ქრისტიანულ პერიოდში. ამრიგად, საქართველოში ქრისტიანობის გავრცელება ყურძნის კულტურას უკავშირდება: წმინდა ნინო საქართველოში ქრისტიანობის საქადაგებლად ჩამოვიდა, ხელში ვაზისგან დამზადებული ჯვარი ეჭირა. ვაზის გამოსახულებით მრავალი ქართული ტაძარია შემკული. პრიმიტიული ღვინის ქარხნები არსებობდა ქართულ ეკლესია-მონასტრებში. ამ ტაძრების ზოგიერთი მარანი (ღვინის მარნები) დღემდე შემორჩენილია. მონასტრებში მეღვინეობის ტრადიცია დღემდე გრძელდება.

ქართული საცხოვრებლის განუყოფელი ნაწილი იყო მარანი, რომელიც ხის, ქვისა თუ აგურისგანაა აგებული. მარანი პრესისა და ქვევრისგან შედგება. აღმოსავლეთ საქართველოში მარანი დახურული (ხშირად სარდაფი) ოთახი იყო, დასავლეთ საქართველოში კი ღია და ეზოთი. მარანში ხდება მეღვინეობასა და ღვინის შენახვასთან დაკავშირებული ყველა აქტივობა. სუფრა ხშირად მარანშია გაშლილი, ამიტომ, როგორც წესი, ქართული დღესასწაულის აუცილებელი ატრიბუტებია. საქართველოში ყურძნის მოსავალს "რტველს" უწოდებენ. აღმოსავლეთ საქართველოში რტველი სექტემბრის ბოლოს იწყება და ორი კვირა გრძელდება. დასავლეთ საქართველოში rtveli ერთი თვის შემდეგ იმართება.

საქართველოში ვაზის 500 ადგილობრივი ჯიშია ცნობილი, აქედან 1/10-ს საწარმოო დანიშნულება აქვს. ფართოდ გავრცელებულია: რქაწითელი, საფერავი, ცოლიკოური, მწვანე, ციცქა, ოკალეში, ჩხავერი, ალექსანდროული, ალადასტური, ჰიჰვი, კრახუნა და სხვ. ასევე ცნობილია იმპორტირებული ჯიშები (ალიგოტე, პინო, შარდონე, კაბერნე და სხვ.), რომლებმაც ადგილობრივ გარემოში კარგად გაიდგეს ფესვები.

საქართველოში ვაზის კულტურები ზღვის დონიდან 900-1000 მეტრ სიმაღლეზე გვხვდება. მიუხედავად იმისა, რომ ყურძნის მოყვანის საუკეთესო ბუნებრივი (კლიმატური პირობები ზღვის დონიდან 700 მეტრამდეა. შედარებით შემაღლებულ ადგილებში ხშირია ყურძნის ადრეული ჯიშები, ხოლო დაბალ ზონებში გვიანი პერიოდისა და საშუალო სიმწიფის ჯიშები.

ვაზი საქართველოს ყველა რეგიონში იზრდება. ამასთან, განსაკუთრებით გავრცელებულია კახეთში, იმერეთში, ქართლსა და რაჭა-ლეჩხუმში. ქართული ღვინო ცნობილია მთელ მსოფლიოში. ამჟამად ის ექსპორტირებულია 50 ქვეყანაში.